Tarihte Bugün : İstanbul’da İlk Elektrikli Tramvay Hizmete Girdi (20 Şubat 1914)



İstanbul’da ilk elektrikli tramvay 20 Şubat 1914 tarihinde Karaköy-Ortaköy arasında Şehremini Belediye Başkanı Bedri Bey’in konuşması ile hizmete başladı.

Osmanlı Devleti döneminde, 30 Ağustos 1869 tarihindeki “Dersaadet’de Tramvay ve Tesis İnşaası” na dair bir sözleşmeyle İstanbul caddelerinde yolcu, eşya taşımacılığı için demiryolu yapılarak hayvanların çektiği araba işletmeciliği, 40 yıl süreyle Konstantin Krepano Efendi’nin kurduğu “Dersaadet Tramvay Şirketi” isimli şirkete verildi.

İlk atlı tramvay 1871 yılında Azapkapı-Galata, Aksaray-Yedikule, Aksaray-Topkapı ve Eminönü-Aksaray olmak üzere 4 hatta çalışmaya başladı. İlk işletme yılında 430 at kullanılarak 4,5 milyon yolcu karşılığında 53000 TL gelir elde edildi.

Daha sonraları Voyvoda’dan Kabristan sokağı-Tepebaşı-Taksim-Pangaltı-Şişli, Beyazıt-Şehzadebaşı, Fatih-Edirnekapı-Galatasaray-Tünel,Eminönü-Bahçekapı gibi hatlar açıldı.

Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde çalışmaya başlayan atlı tramvaylar daha sonra imparatorluğun büyük şehirlerinde de kurularak önce Selanikdaha sonra da Şam, Bağdat, İzmir ve Konya’da işletmeye açıldı. Savunma Bakanlığı, tramvay atlarını 1912 yılında başlayan Balkan Savaşısırasında, 30000 altın karşılığı aldı ve bu yüzden İstanbul bir yıldan fazla süreyle tramvaysız kaldı.

İstanbul’da 1869 yılında çalışmaya başlayan atlı tramvay, yerini 1914 yılında elektrikli tramvaya terk etti.

12 Haziran 1939 gün ve 3642 sayılı yasayla Hükûmete devredilen Tramvay İşletmesi, daha sonra İstanbul Belediyesi’ne ve 16 Haziran 1939 gün ve 3645 sayılı yasayla da İETT`ye bağlandı.

12 Ağustos 1961 günü Avrupa yakasından, 14 Kasım 1966 tarihinde ise Anadolu yakasından kaldırılarak İstanbul’da Tramvay İşletmeciliği son buldu.

1990 yılının sonlarında Tünel-Taksim arasında tarihi tramvay tekrar işletmeye alınmış olup halen 3 motris (çekici), 2 vagonla 573 m’lik hat üzerinde turistik bir işlev görmesinin yanında yılda 64.800 sefer ve 37.066 km yaparak günlük ortalama 15.000 yolcu taşımaktadır.

Zeytinburnu-Kabataş arasında hizmet veren tramvay hattının, 1992 yılında Sirkeci-Aksaray-Topkapı bölümü, Mart 1994 tarihinde Topkapı-Zeytinburnubölümü ve Nisan 1996 tarihinde Sirkeci-Eminönü bölümü hizmete açıldı. 30 Haziran 2006 tarihinde yapılan törenle hat Kabataş’a uzatıldı.

İstanbul’ da Zeytinburnu-Kabataş tramvay hattı dışında, Kadıköy-Moda Ring Tramvayı, Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı, Zeytinburnu-Bağcılar Tramvayı ve Edirnekapı-Sultançiftliği tramvayı ile birlikte 5 tramvay hattı işletilmektedir. Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı İETT tarafından işletilirken, diğer hatlar İBBİktisadi Teşekkülü olan İstanbul Ulaşım A.Ş. tarafından işletilmektedir.

İzmir’de kaldırılan tramvay İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Fahrettin Altay – Halkapınar ve Karşıyaka – Mavişehir arasında yapılacaktır

Bursa’da başlayan Cumhuriyet Caddesi Nostaljik Tramvay hattı çalışmalarının mayıs ayında tamamlanmasının ardından diğer hatların çalışmalarına başlanacak ve 2012 yılında tüm hatlar kulllanımda olacak. Ayrıca tüm vagonlar Bursa’da üretilmektedir.2010 yılının 9 Eylül günü Samsun’da da tramvay açılmıştır.

Reklamlar