ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden gündeme getirdiği Golden Dome savunma projesinin bütçesine dair yeni bir tahmin ortaya çıktı. Kongre Bütçe Ofisi (CBO) raporu, sistemin geliştirme, konuşlandırma ve 20 yıllık işletme giderlerinin toplamının yaklaşık 1,2 trilyon dolar olacağını belirtiyor; bu, Trump’ın daha önceki 175 milyar dolar öngörüsünün çok üzerinde bir rakam.
Kongreye şu ana kadar ayrılan kaynak ise yalnızca 24 milyar dolar. Uzmanlar, projenin tam anlamıyla uygulanabilmesi için önümüzdeki yıllarda çok daha büyük bütçelerin onaylanmasının şart olduğunu vurguluyor.
Projenin kökeni ve ilhamı
Trump yönetimi projeyi ilk etapta “Iron Dome for America” adıyla duyurmuş, daha sonra Golden Dome ismi benimsenmişti. Sistemin temel dayanağı olarak İsrail’in Iron Dome teknolojisi gösteriliyor; kısa menzilli roket ve füze tehditlerini havada etkisiz hale getirme amacı taşıyor. Ancak hem coğrafi ölçek farkı hem de Demir Kubbe’nin bile tüm ülkeyi kapsayamaması uzmanların kuşkularını artırıyor.
Uzay tabanlı vizyon ve iddialar
Trump yönetimi, Golden Dome’un sadece karasal tehditlere değil, aynı zamanda uzaydan yönlendirilebilecek füze saldırılarına karşı da koruma sağlayacağını öne sürüyor. Buna rağmen, uzayın bu ölçekte silahlandırılması ve güvenilir bir savunma ağı oluşturulması hâlâ tamamlanmamış bir teknoloji alanı. Başkan Trump, sistemin mevcut savunma altyapısıyla entegre çalışacağını ve yaklaşık üç yıl içinde operasyonel hale geleceğini bildirmişti.
Teknik zorluklar ve eleştiriler
Hedeflenen başarı oranlarına ulaşmak kolay değil: hareketli bir füzeyi başka bir füze ile vurmak yüksek karmaşıklık ve sınırlı başarı olasılığı barındırıyor. İsrail’in Iron Dome’u belirli durumlarda etkili olsa da yoğun saldırı altında kapasite sorunları yaşanabiliyor; örneğin Mart ayında Hizbullah tarafından gerçekleştirildiği belirtilen yaklaşık 100 roketlik saldırıda, hedeflerin yaklaşık yarısı etkisiz hale getirilebilmişti.
Uzman eleştirileri maliyetin ötesine geçiyor. Ploughshares Fund’ın eski başkanı Joseph Cirincione, 2025’te Golden Dome’un kararlı bir balistik füze saldırısını durdurma şansının düşük olduğunu savunmuş; son 40 yılda yapılan yüz milyarlarca dolarlık araştırmaya rağmen beklentilerin tam karşılanmadığını belirtmişti.
Ölçek ve sürdürülebilirlik kaygıları
Bazı araştırmalar, sadece Kuzey Kore kaynaklı tek bir balistik füze tehdidini bertaraf etmek için uzay yörüngesinde binlerce silah sistemine gerek duyulabileceğini öne sürüyor. Ayrıca, potansiyel anti-uydu saldırıları bu tür bir ağın sürdürülebilirliğini ciddi şekilde tehdit edebilir. Bu da projenin hem teknik hem de ekonomik açıdan son derece yüksek maliyetlere yol açacağını gösteriyor.
Golden Dome fikri geçmişteki uzay temelli savunma girişimlerini (ör. Ronald Reagan’ın Strategic Defense Initiative—”Star Wars”) andırsa da, şu anki değerlendirmeler; maliyet, teknik uygulanabilirlik ve sürdürülebilirlik bakımından önemli soru işaretleri barındırdığını ortaya koyuyor.
