Kocaeli ve Komşu İllerin şehir ulaşım sorunu her geçen gün artmaktadır. Ulaşım sorununu sadece karayolu ile çözmeye çalışmak sorunu daha da içinden çıkılmaz hale getirmektedir. Ulaşım Ücretleri ve Sürdürülebilir Ulaşım son derece önemlidir.
MEVCUT RAYLI SİSTEMİN KULLANILMAMASI
Adapazarı-Pendik arasında faaliyet gösteren Adapazarı treni yıllarca devre dışı kalmış olup, halkın tren kullanım alışkanlığı unutturulmaya çalışılmıştır.
Mevcut güzergah Pendik- Adapazarı arasına kısaltılmıştır. Halen 20’nin üzerinde tren istasyonu kapalı durumdadır (Derbent, Köseköy, Kırkikievler, Tavşancıl, Diliskelesi ve en önemlisi Haydarpaşa tren istasyonları halen faaliyette değildir). Günlük 24 olan sefer sayısı 8 sefere, Vagon sayısı da 7’den 4’e düşürülmüştür. Diğer yandan, pandemi sebebi ile durdurulan Bölgesel Tren Seferleri halen başlatılmamıştır.
Daha önce yük taşımacılığı yapılan Haydarpaşa limanı gibi birçok liman demiryolu bağlantısı iptal edildiğinden, bu yükleri taşıyan araç trafiği de karayoluna eklenmiştir. Organize Sanayi Bölgeleri ve Liman – Demiryolu bağlantıları ile ilgili çalışma planı halen açıklanmamıştır.
YAPILAN YATIRIMLARIN DÜŞÜK KAPASİTEDE KULLANILMASI
Marmaray için hedeflenen günlük taşınacak yolcu sayısı 2 milyon iken, pandemi öncesi günlük taşınan yolcu sayısı ortalama 500 bin civarında gerçekleşmiştir. Hedeflenen yolcu sayısının yüzde 25’ine ulaşılmıştır.
Marmaray Temel Atma Töreninde Basına verilen bilgiye göre Boğaz geçiş kesiminde çift hat olarak Kazlıçeşme’den sonra Yedikule’de yer altına giren Marmaray’ın, Yenikapı ve Sirkeci boyunca ilerleyerek İstanbul Boğazı’nın altından geçip İstanbul’un Anadolu yakasında (Asya) Üsküdar’daki yer altı istasyonuna ulaşıyor, Ayrılıkçeşme’de tekrar yeryüzüne çıkarak Söğütlüçeşme’ye ulaşıyor. Yaklaşık 13,5 kilometre olan bu kesim, bugün hizmete girdi. Gebze-Halkalı banliyö hattının da hizmete girmesiyle Marmaray ile Gebze-Halkalı arasında 2-10 dakikada bir sefer yapılacak. Tek yönde saatte 75 bin, günlük ortalama ise 1 milyon 200 bin yolcu taşınabileceği bilgisi verilmiştir.
Ancak; Kasım 2019 Basında yer alan bilgiye göre; Marmaray’da 29 Ekim 2018-12 Mart 2019 arasında taşınan yolcu sayısı 318 milyon 330 bin 118 olurken, 13 Mart-29 Ekim tarihlerinde söz konusu rakam 84 milyon 355 bin 697 olarak gerçekleşmiştir.
Basit bir hesap ile; 84.355.697/ 230 GÜN(yaklaşık) = 366.676 Gerçekleşen günlük taşıma ve günde 16 saatlik çalışma süresince tek yönde günlük taşıma: 183.338 Kişi / 16 saat: 11.458 Kişi/saat olarak gerçekleşmektedir.
Yani; Marmaray ile hedeflenen yolcu taşıma kapasitesinin, ilk 230 gün taşıma oranlarına bakılırsa 6 kat az yolcu taşındığı görülmektedir.
HIZLI TREN İÇİN BİLET BULMAK MÜMKÜN DEĞİL
İstanbul Ankara arasında karşılıklı 16 sefer yapan hızlı tren ile sefer başına 410 kişi taşınarak, yaklaşık 6.500 kişi taşınabilmektedir. 5 yıl önce günlük yolcu potansiyeli 85.000 kişi olarak açıklanmış idi. Yani, ifade edilen mevcut potansiyelin yüzde 10’u bile taşınamamaktadır. Güzergah üzerinde bulunan illerden bilet bulmak başlangıç ve varış istasyonlarına göre daha zor durumdadır. Hızlı tren sebebi ile kapatılan birçok tren istasyonu halen çalıştırılmamaktadır. Büyük kentlere göçü engellemek için ilçelerde yaşayan vatandaşların hızlı ve güvenli ulaşımını sağlamak gerekirken, mevcut tren istasyonlarını kapatmak son derece yanlış bir uygulamadır.
YÜKSEK KÖPRÜ GEÇİŞ ÜCRETLERİ
Karayolu ulaşımında kullanılması hedeflenen Osmangazi Köprüsü, yüksek geçiş fiyatı sebebi ile tercih edilmeyip Kocaeli ili üzerinden Bursa ve İzmir illerine ulaşım devam etmektedir. Yüksek geçiş ücretleri, kent içi karayolu trafiğinde de araç yoğunluğuna sebep olmaktadır.
SÜRDÜRÜLEBİLİR ULAŞIM
Uzun vadeli raylı taşıma sistemleri yerine lastik tekerlekli taşıma sistemlerinin ön plana geçirilmesi sürdürülebilir taşıma prensiplerine aykırıdır. İthal edilen yakıt ile ucuz yolcu taşınması mümkün değildir.
Günümüzde; Gebze-Gölcük arasında hizmete sokulan 700 nolu hat için yolcu taşıma ücretinin 25 TL/kişi olarak belirlenmesi bu durumun bir sonucudur. Hat 700 için belirlenen bu ücret halen Otogar-Kartal arasında yolcu taşıyan Belediye otobüsü ücretine göre de yaklaşık 2,5 kat daha yüksektir. Tam ücret bedelinin kişisel araç ile yapılacak yolculukta tüketilecek yakıt ücretine yakın bir ücret belirlenmesi dikkat çekicidir.
Osman Gazi Köprüsü kullanılmadan Körfez dolaşılarak yapılan yolculuk 70 km olup, İzmit-Pendik arasında bu mesafe Adapazarı treni ile 10 TL/kişi ücret ile yapılabilmektedir.
Kişisel araç sahiplenmeyi özendirici yatırımlar-ücretlendirmeler yerine, toplu ulaşımı ve bisiklet kullanımını özendirici yatırımlara öncelik verilmelidir. Kış şartları bize göre daha zorlu olan ülkelerde bile çocuklar okullarına bisiklet ile ulaşabilmektedir.
Deniz yolcu ve yük taşımacılığının geliştirilmesi için tüm ulaşım yöntemleri arasında bütünsellik sağlanmalıdır.
Herkesin kendi aracını kullanması halinde, toplum olarak öngörülen hedeflere ulaşılamayacağını kamuoyu ile paylaşırız.
Murat KÜREKCİ
TMMOB Makina Mühendisleri Odası
Kocaeli Şubesi Başkanı
