İnsanların birbirini anlamasını ve kendini ifade edebilmesini sağlayan dil, önemli ve vazgeçilmez bir iletişim aracıdır. Dünya üzerinde 7.000’in üzerinde dil vardır ve her dilin kendine göre farklılıkları bulunur. Öte yandan teknolojinin gelişimi, insanların sadece birbirleri ile değil makinelerle de anlaşmasını zorunlu hale getirmiştir. Özellikle insan hayatının önemli bir parçasını oluşturan bilgisayar dünyası ile insan arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi oldukça önemlidir. İşte, tam da bu noktada insan ile yapay zekayı daha iyi anlaşabilir hale getiren NLP yani Doğal Dil İşleme Teknolojisi, insan iletişimi ve bilgisayar anlayışı arasındaki boşluğu doldurur. Peki, doğal dil işleme nedir?
Doğal Dil İşleme (NLP) Nedir?
“Natural language processing nedir?” sorusuna cevap vermek için doğal dillerle makine dilleri arasındaki farkı bilmek gerekir. İnsanların kullandığı Türkçe, İngilizce, Rusça, Almanca gibi diller doğal dil olarak tanımlanır. Bilgisayarlar ise makine dili olarak bilinen programlama dilleri kullanır. Programlama dilleri kelimelerden değil “0” ve “1” sayılarının binlerce farklı kombinasyonundan oluşur. İnsan dilini bilgisayarın anlayabileceği formata dönüştürerek insan ile bilgisayar arasında bağ kurulmasını sağlayan Doğal Dil İşleme, yapay zekanın bir alt dalı olarak tanımlanır. Yapay zeka Doğal Dil İşleme tekniğini kullanarak bilgisayarın insan dilini anlayıp yorum yapabilmesini sağlar.
Bilişimsel dilbilimi ile bilgisayar bilimini bir araya getirerek insan-makine iletişimini gerçekleştiren NLP, söz dizimi ve anlamsal analiz olmak üzere iki ana teknik kullanır. Bir cümle içerisinde yer alan kelimelerin dilbilgisine uygun olarak düzenlenmesine söz dizimi denir. Anlamsal analiz ise kelimelerin anlamlarının gruplanarak incelenmesidir. Doğal Dil İşleme teknolojisi, bu iki tekniği kullanarak cümlelerin yapılarını ve anlamlarını analiz eder. Ancak konuşma ve yazı dilinin analiz edilebilmesi karmaşık ve zor bir süreçtir.
Doğal Dil İşleme (Natural Language Processing), terimlerden bağımsız şekilde günlük hayatta kullanılan dili işler ve konuşulan kelimeleri yapılandırılmış verilere dönüştürür. Bu veriler genellikle metin, resim ve video gibi bilgi kaynaklarıdır. NLP, bu verileri işlemek ve anlayabilmek için özel algoritmalardan yararlanır.
Doğal Dil İşleme Kullanım Alanları Nelerdir?
Yapay zeka, veri bilimi, bilgisayar bilimi ve dilbilimin bir araya geldiği multidisipliner bir yapıya sahip olan Doğal Dil İşleme kullanım alanları oldukça geniştir. Bankacılık, sigortacılık, sağlık, reklam, halkla ilişkiler, yayıncılık gibi insan faktörünün ön planda olduğu pek çok sektörde kullanılabilir. Doğal Dil İşleme uygulama alanları için aşağıdaki örnekler verilebilir:
- Makine Çevirisi: Google Translate, Yandex Translate gibi uygulamalarla bir dilden başka dile NLP teknikleri kullanılarak çeviri yapılabilir.
- Ses Tanıma: Apple Siri, Google Asistan uygulamalarında olduğu gibi NLP ile ses sinyalleri anlamlı hale getirilebilir.
- Yazım Denetimi: Herhangi bir dil kullanılarak yazılan bir metin NLP teknolojisi ile dilbilgisi denetiminden geçirilebilir.
- Metin Özetleme: Okuması oldukça zor ve uzun metinlerden NLP ile özet bilgiler çıkarılabilir.
- Soru Cevaplama: Bir alışveriş sitesi, banka ya da firmanın müşteri soruları, NLP ile yanıtlanabilir.
NLP Teknolojisinin Sağladığı Faydalar
NLP teknolojisinin faydaları ve sağladığı imkanlar oldukça geniştir. Doğal Dil İşleme teknolojisinin başlıca faydaları şu şekilde sıralanabilir:
- Şirketinize iş için başvuran kişilerin özgeçmişlerini NLP ile düzenleyebilirsiniz. Örneğin X üniversitesinden mezun olanlar ya da Z dilini bilenler, iş başvurusu sürecinde öncelikli hale getirilebilir.
- Maillerinizi NLP yardımıyla daha düzenli hale getirebilirsiniz. İstenmeyen e-postaları gelen kutusundan uzak tutabilir, sizin için öneme sahip olan mailler için ayrı ayrı klasörler hazırlayabilirsiniz.
- İnternet ortamında verilerin çoğu insan diliyle oluşturulur. NLP ile verilerin analizi yapılabilir. Özellikle işletme hakkında müşterilerin kullandıkları emoji ya da kelimeler ile duygu analizi mümkün hale gelebilir.
- Şirketlerin dokümantasyon süreçleri iyileştirilerek verimliliği artırılabilir. Aynı zamanda NLP sayesinde belgelerin doğruluğu geliştirilebilir.
- Firmalar, müşteri desteği için NLP ile geliştirilen sohbet botlarını kullanabilir.
