İnsanlar eğitim, iş ya da kişisel yaşantılarında edindikleri bilgileri hayatları boyunca kalıcı kılmak ister. Bilgiler, ancak çeşitli öğretim teknikleri ile daha kalıcı hale gelebilir. Bu öğretim tekniklerinden biri de zihin haritası tekniğidir.
Zihin Haritası Nedir?
Zihin haritası, bir diğer ismiyle mind map, düşüncelerinizi ve bilgilerinizi gruplandırmaya yarayan bir tekniktir. Zihin haritaları, soyut bilgi ve düşünceleri görsele döker. Bu teknik kişisel planlamalarda, ders çalışma esnasında, problemlere çözüm üretmede ve yeni fikirler ortaya koyma aşamasında sıklıkla kullanılır.
Zihin haritası oluşturma aşamasında kolaydan zora, basitten karmaşığa doğru bir yol izlenir. Bu sayede öğrenilmesi güç olan bilgiler daha kolay öğrenilebilir ve bu bilgilerin gerektiği durumlarda hatırlanması kolaylaşır. Kısacası zihin haritaları, bilgilerin kısa sürede, etkili bir biçimde öğrenilmesine yardımcı olur.
Zihin Haritası Nasıl Oluşturulur?
Zihin haritası tekniği, okuma yazma bilen herkesin uygulayabileceği bir etkinliktir. Zihin haritaları; beyin fırtınası, not alma, bilgileri yapılandırma, sorun çözme, çalışma ve ezber, proje ve görev planlama, birden çok kaynaktan bilgi araştırma ve birleştirme, bilgi sunma, karmaşık konularda fikir edinme, yaratıcılığı harekete geçirme gibi amaçlar için kullanılır. Haritanızı hangi amaç doğrultusunda kullanacağınızı belirledikten sonra bir kalem ve bir kâğıt edinmeniz yeterli olacaktır. Kişisel zevklerinize ve tercihlerinize bağlı olarak çeşitli renkte kalemler kullanabilirsiniz.
Haritayı oluştururken, kâğıdın merkezine ana fikir konumlandırılır. Sonrasında ana fikirden oluşturulan uzantılara ana temalar yerleştirilir. Oluşturulan çizgilerin üzerine anahtar kelimeler yazılır. Konunun hacmine göre üçüncül, dördüncül, beşincil uzantılar oluşturulur ve hiyerarşik bir düzen kurulur. Uzantılarda renkli kalem ve görsel kullanımının, kalıcılığı olumlu manada etkilediği unutulmamalıdır. Bu bilgi doğrultusunda; oluşturulan haritaya eklenecek semboller, ünlemler, çeşitli renk ve puntolarda kelimeler, öğrenilen bilginin kalıcı olmasına fayda sağlayabilir.
Zihin Haritası ile Kavram Haritası Arasındaki Farklar Nelerdir?
Kavram haritası, tıpkı zihin haritası gibi eğitim ve iş alanında sıklıkla tercih edilen bir tekniktir. Fakat iki tekniği birbirinden ayıran farklar bulunur. Zihin haritası ile kavram haritası arasındaki temel fark, zihin haritasının öznel, kavram haritasının ise nesnel olmasından kaynaklanır.
Zihin haritası ile kavram haritası arasındaki farklar şu şekilde sıralanabilir:
- Zihin haritaları beynin derinliklerine iner ve kavramlara, olaylara, problemlere dair bütün şemaları gün yüzüne çıkarır. Esnek düşünmeyi sağlar ve yeni fikirler üretme konusunda kişiye yardımcı olur. Kavram haritaları ise olguları kendi aralarında gruplandırmaya yardımcı olur.
- Zihin haritası oluşturan kişi, bir kavramla ilgili olarak aklında olan tüm bilgileri ortaya koyar. Kavram haritası oluşturan kişi ise aklına geleni yazmaktan ziyade konuyla ilgili herkesçe bilinen, kanıtlanmış noktaları ele alır ve bunları haritaya aktarır.
- Zihin haritası tekniği, haritayı oluşturan kişiye özgü olması nedeniyle kavram haritası tekniğine göre daha özneldir.
- Zihin haritası özellikle eğitim alanında, beyin fırtınası yaparken, fikir üretirken ve problem çözerken kullanılır. Kavram haritası ise kavramların öğrenilmesi amacıyla kullanılır. Bunun dışında kavram yanılgılarının, özelliklerinin ve alt boyutlarının tespitiyle, bu tespitleri organize etmede başvurulan bir tekniktir.
- Çeşitli renkler ve görseller kullanılarak hazırlanmasından ötürü zihin haritalarının, kavram haritalarına göre sanatsal yönü daha ağır basmaktadır. .Kavram haritaları genellikle kavramlar arası ilişkisel ögeleri göstermek için kullanılan belirli kutucuk ve oklardan oluşur. Kullanılan görseller kavramla doğrudan ilişkili ve herkesçe kabul edilebilir olmalıdır.
Zihin haritası tekniği ile bilgilerinizi ve düşüncelerinizi düzenleyebileceğiniz gibi zaman yönetimi konusunda yaşadığınız problemleri pomodoro tekniği ile çözüme kavuşturabilir, böylece üretkenliğinizi artırabilirsiniz.
