Ayçiçeği Veriminde Düşüş: Kuraklık ve Sıcakların Etkisi
Trakya Üniversitesi Bitki Islahı Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Yalçın Kaya, bu yıl dünya genelinde etkili olan kuraklık ve aşırı sıcakların ayçiçeği veriminde kayda değer bir düşüşe yol açtığını belirtti. Ayçiçeği üzerine uzun yıllardır araştırmalar yapan ve 2012-2016 yılları arasında Dünya Ayçiçeği Derneği’nin dönem başkanlığını yürüten Kaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, küresel iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin tüm dünyada hissedildiğini vurguladı.
Kaya, kuraklığın tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini belirterek, “Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, ‘küresel ısınmadan küresel kaynamaya doğru geçildiğini’ ifade etmişti. Gerçekten de kuraklığın etkisini yazlık bitkilerde çok fazla hissetmeye başladık.” dedi. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkede bu yıl kuraklık ve aşırı sıcakların etkili olduğunu, özellikle ayçiçeği başta olmak üzere yazlık bitkilerin rekoltelerinde düşüş gözlemlendiğini dile getirdi.
Dünya genelinde ayçiçeği üreticilerinin zor bir dönemden geçtiğini belirten Kaya, “Ağustos ayında Dünya Ayçiçeği Konferansı için Çin’e gittim. Orada, ayçiçeği üretiminin yoğun yapıldığı Bulgaristan, Romanya ve Ukrayna gibi ülkelerde ayçiçeğinin olumsuz hava koşullarından etkilenmesi ve verimde düşüş yaşanması gündeme geldi. Bazı ülkelerde verim kayıpları yüzde 50’lere kadar ulaştı. Sadece ayçiçeği değil, diğer yazlık bitkilerde de benzer verim kayıpları yaşanıyor. Kuraklık ve aşırı sıcaklar nedeniyle dünya genelinde ortalama yüzde 25-30 civarında bir verim kaybı söz konusu.” şeklinde konuştu.
Geçtiğimiz Yılı Aratan Sıcaklar
Prof. Dr. Kaya, Türkiye’de son yılların en sıcak yaz mevsiminin yaşandığını anımsatarak, olumsuz hava koşullarının ayçiçeği gelişimini etkileyerek hem verim hem de kaliteyi düşürdüğünü ifade etti. Kaya, sözlerine şöyle devam etti: “Geçen yıl Türkiye, 35-40 yılın en sıcak ve kurak dönemini yaşamıştı ve ayçiçeği verimleri oldukça kötüydü. İstenen verimleri alamadık. Bu yıl ise sezona çok iyi başlamıştık, bitkiler güzel bir gelişim gösteriyordu. Yağışlı bir dönemle başladık fakat ardından aşırı sıcaklar geldi. Geçtiğimiz yılı aratan sıcaklar ayçiçeklerini olumsuz etkiledi. Özellikle sürekli devam eden kavurucu sıcaklar, ayçiçeklerine büyük zarar verdi.”
Kaya, ayçiçeğinin kuraklık ve sıcaklardan olumsuz etkilenmesini önlemek için çeşitli tedbirler alınmasının şart olduğunu belirtti. Değişen iklime karşı yeni tohum çeşitlerinin geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Kaya, “Ayçiçeğinde erken ekim yapmak, sıcak mevsimden bitkiyi korumak için etkili bir yöntemdir.” dedi.
Dünyada ‘En Sıcak’ Yaz
Avrupa Birliği’nin (AB) Copernicus uydu izleme sistemi, 2024 yazının dünya genelinde “en sıcak yaz” olarak kayıtlara geçtiğini duyurdu. Haziran-Ağustos 2024 için dünya genelinde ölçülen sıcaklık, 1991-2020 ortalamasını 0,69 derece, Haziran–Ağustos 2023’teki rekoru ise 0,66 derece aşmış durumda.
