TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri 2023 Raporu
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılına ait “Girişim Özelliklerine Göre Dış Ticaret İstatistikleri” verilerini kamuoyuyla paylaştı. Bu veriler, ihracatın %43,4’ünü ve ithalatın %55,5’ini büyük ölçekli girişimlerin gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Dış ticaret verileri ile iş kayıtları sistemindeki girişimlerin ana faaliyet türü ve çalışan sayısı bilgileri eşleştirilerek, dış ticaret yapan girişimlerin özellikleri hakkında kapsamlı bilgiler elde edilmiştir. 2023 yılında toplam 139 bin 349 girişim ihracat yaparken, 252 bin 908 girişim ithalat gerçekleştirmiştir.
TÜİK’in açıklamasına göre, toplam ihracatın %20,2’sini oluşturan 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, toplam ihracat yapan girişimlerin %69,4’ünü teşkil etmektedir. İhracatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı %17,5, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı %18,8 ve 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise %43,4 olarak belirlenmiştir. Toplam ithalatın %12,9’unu mikro ölçekli girişimler gerçekleştirirken, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı %13,1, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı %18,4 olarak kaydedilmiştir. Büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı ise %55,5 olarak tespit edilmiştir; bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yalnızca %1,5’ini oluşturmuştur.
İhracatın Yüzde 56’sını Sanayi Girişimleri Gerçekleştirdi
Girişimlerin ana faaliyet türüne göre incelendiğinde, ihracatın %56,0’ını ve ithalatın %46,8’ini sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler üstlenmektedir. Ticaret sektörü ise ihracattaki payını %39,4, ithalattaki payını ise %39,3 olarak belirlemiştir. Sanayi sektöründeki ihracatta, 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimler %67,3’lük bir pay ile öne çıkarken, ticaret sektöründe %88,8 pay ile 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hâkimiyeti sürmektedir. Sanayi sektörünün ithalatında büyük ölçekli girişimler %78,1 pay ile dikkat çekerken, ticaret sektöründe büyük ölçekli girişimlerin payı %28,1, diğer sektörlerde ise %56,9 olarak tespit edilmiştir.
İhracatın Yüzde 46,7’si AB Ülkelerine Yapıldı
Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının %46,7’sini AB 27 ülkelerine, %14,3’ünü Yakın ve Orta Doğu ülkelerine, %14,0’ını ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine gerçekleştirmiştir. AB 27 ülkelerine yapılan ihracatın %64,0’ını sanayi, %32,9’unu ticaret, %3,1’ini ise diğer sektörlerdeki girişimler gerçekleştirmiştir. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatlarının %32,7’si AB 27 ülkelerinden, %25,9’u diğer Asya ülkelerinden, %16,5’i ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden yapılmıştır. Ticaret sektöründeki girişimlerin en fazla ithalat yaptığı ülke grupları ise %30,2 pay ile AB 27 ülkeleri, %27,9 ile diğer Asya ülkeleri ve %23,5 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri olmuştur.
İmalat İhracatının Yüzde 57,8’i Sanayi Sektöründen
İmalat sanayi ürünleri ihracatının %57,8’ini ana faaliyeti sanayi olan girişimler, %37,9’unu ise ana faaliyeti ticaret olan girişimler gerçekleştirmiştir. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın %96,9’unu imalat sanayi ürünleri, %1,6’sını tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri, %1,1’ini ise madencilik ve taşocakçılığı ürünleri oluşturmaktadır. İmalat sanayi ürünleri ithalatının %44,2’si sanayi, %45,5’i ticaret ve %10,3’ü diğer sektörlerdeki girişimler tarafından gerçekleştirilmiştir. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının %76,0’ını imalat sanayi ürünleri, %3,7’sini madencilik ürünleri, %3,7’sini ise tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturmaktadır.
İhracatın Yüzde 48,5’i İlk 500 Girişimden
2023 yılı itibarıyla ihracatın %48,5’ini, ithalatın ise %64,8’ini ilk 500 girişim gerçekleştirmiştir. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim, toplam ihracatın %8,1’ini, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise ithalatın %14,1’ini gerçekleştirmiştir. Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin sanayi sektöründeki payı %14,1, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin ticaret sektöründeki payı ise %10,3 olarak belirlenmiştir. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişimin payı %19,0, ticaret sektöründe ise %13,7 olarak tespit edilmiştir.
Girişimlerin Yüzde 70,7’si Tek Ülkeden İthalat Yaptı
Girişimlerin %49,5’i tek bir ülkeye ihracat yaparken, %14,4’ü iki ülkeye ihracat gerçekleştirmiştir. Yirmi ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı %4,1 iken, bu girişimlerin ihracattaki payı %56,3 olarak kaydedilmiştir. Girişimlerin %70,7’si tek ülkeden ithalat yaparken, %13,7’si iki ülkeden ithalat gerçekleştirmiştir. Yirmi ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı %1,0 iken, bu girişimlerin ithalattaki payı %50,5 olmuştur.
