Türkiye’nin Kuru Üzüm Üretimi ve İhracatı
Türkiye’nin Manisa, İzmir ve Denizli illerinin bulunduğu üçgen, çekirdeksiz kuru üzüm üretimi açısından oldukça önemli bir merkezdir. 2023-2024 sezonunda, geçen yılın ürünleri dünya pazarına sunulmuş ve bu süreç tamamlanmıştır. Kuru üzüm üretimi ve ihracatı hakkında açıklamalarda bulunan İzmir Ticaret Borsası (İTB) Başkanı Işınsu Kestelli, Türkiye’nin dünya kuru üzüm piyasasında güçlü bir aktör olduğunu vurgulamıştır.
“Türkiye Kuru Üzümde Dünya Çapında Söz Sahibi”
Kestelli, Türkiye’nin toplam kuru üzüm üretiminin 300-325 bin ton civarında olduğunu belirterek, “Ancak son iki yılda mevsimsel etkiler ve bazı hastalıklar nedeniyle üretimimiz 200 bin ton seviyelerine kadar düşmüştür. Üretimin neredeyse tamamı Ege Bölgesi’nde, özellikle Manisa, İzmir ve Denizli illerinde gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de en çok üretilen ve dünya piyasasında en bilinen üzüm çeşidi ise çekirdeksiz Sultaniye üzümüdür. Sultaniye çeşidi, yüksek kalite ve besin değeri ile dünya pazarında en çok tercih edilen üzümdür. Bu nedenle ülkemiz, bu alanda dünya çapında önemli bir konuma sahiptir ve küresel piyasada rekabet gücü yüksektir. İhracat hacmimiz yılda genellikle 200-225 bin ton civarında gerçekleşmektedir. Bu rakam, Türkiye’nin dünya piyasasındaki güçlü konumunu net bir şekilde göstermektedir.” şeklinde konuştu.
Kestelli, ABD Tarım Bakanlığı’nın kuru üzümle ilgili yayınladığı raporda İzmir Ticaret Borsası ve TARİŞ Üzüm Birliği’nin sektördeki en önemli iki aktör olarak gösterildiğini hatırlatarak, “Bu durum, uluslararası kuru üzüm piyasasında sahip olduğumuz güçlü konumun bir yansımasıdır.” ifadelerini kullandı. Üretim ve ihracat rakamlarının güçlü bir pozisyonda olduğunu gösterdiğini, ancak bu durumun sürdürülebilirliği için bazı iyileştirmelere ve stratejik planlamalara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Kestelli, Türkiye’de kuru üzümün uluslararası standartlara uygun olarak üretildiğini ve özellikle Sultani çekirdeksiz kuru üzüm üretiminde titiz çalışmalar yürütüldüğünü dile getirdi. “İzmir Ticaret Borsası ve Tarım ve Orman Bakanlığı gibi kurumlar, kuru üzümde kalite standartlarının belirlenmesi ve korunmasında aktif rol oynamaktadır. Türkiye’nin kaliteli ve güvenilir üretimi, uluslararası pazarlarda tercih edilmesine büyük katkı sağlamaktadır.” dedi.
Fiyat Oluşumunda Şeffaflık
Kestelli, serbest piyasada oluşan fiyatın yanı sıra, İTB Üzüm İşlem Salonu’nda aracıların bir araya gelerek numuneler üzerinden alım-satım yaparak oluşturduğu doğru, gerçek ve güvenilir fiyatın tüm dünyaya referans olduğunu belirtti. Fiyatların, ürün kalitesi, arz-talep dengesi, uluslararası piyasa koşulları ve döviz kurları gibi birçok faktörden etkilendiğini hatırlattı.
Yeni Pazar Önerisi
İzmir Ticaret Borsası Başkanı Kestelli, uzun yıllardır borsa koordinatörlüğünde gerçekleştirilen kuru üzüm rekolte çalışmalarının artık Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapıldığını ve bu durumu son derece kıymetli bulduğunu ifade ederek, “Özellikle tarım alanında, fiyatı doğru belirlemek için neyi, ne kadar ve hangi kalitede üreteceğinizi peşinen bilmeniz gerekir. Sağlıklı bir rekolte çalışması olmadan sağlıklı bir piyasa oluşmaz.” dedi.
Kestelli, borsa olarak kuru üzümün kalitesini artırmak, bağların daha verimli işlenmesine yardımcı olmak ve ihracatta herhangi bir engelle karşılaşmamak için hastalık ve zararlılara karşı kullanılan zirai ilaçların dikkatli ve özenli kullanılmasını sağlamak amacıyla son 15 yıldır üretici eğitimleri düzenlediklerini, yayın ve materyal dağıtımı yaptıklarını belirtti. Bunun yanı sıra, sektörü bütünsel olarak geliştirmek gerektiğinin altını çizdi. Mevcut ihracat pazarlarının yanı sıra yeni pazarlar keşfetme ve pazar çeşitlendirmesi stratejilerinin geliştirilmesinin önemine değindi. Özellikle Asya ve Uzak Doğu pazarlarına yönelmenin, Türk kuru üzümünün bilinirliğini artırmak ve bu pazarlarda rekabet gücünü yükseltmek için kritik olduğunu ifade etti.
Son olarak Türkiye’nin organik ve sürdürülebilir üretim yöntemlerine daha fazla yönelmesi gerektiğini vurgulayan Kestelli, çevre dostu ürün taleplerine cevap vererek yeni tüketici gruplarına ulaşmanın önemli olduğunu belirtti.
