Ukrayna Demiryolları’nın (UZ) yük taşımacılığı tarifeleri üzerinde yürüttüğü “uyumlaştırma” girişimi, sektörde tartışmalara yol açtı. Metinvest CEO’su Yuriy Ryzhenkov, tarifelerdeki standartlaşmanın maliyet farklılıklarını yansıtmadığını ve dolayısıyla bu yaklaşımın anlamlı olmadığını belirtti. Ryzhenkov’a göre, tahıl ve cevher taşımacılığı arasındaki maliyet farkları, tarifelerin farklı belirlenmesini gerektiriyor.
Tarife Uyumlaştırmanın Problemleri
Ryzhenkov, tahıl ve cevher taşımacılığı arasındaki maliyet farklarına dikkat çekti. Cevher taşımacılığı genellikle A noktasından B noktasına doğrudan rota trenleriyle yapılırken, tahıl taşımacılığı daha karmaşık bir süreç içeriyor. Tahıl taşımacılığında trenlerin çeşitli istasyonlardan geçmesi gerektiğinden, bu operasyonlar daha maliyetli hale geliyor. Bu durum, Ukrayna Demiryolları’nın tahıl taşımacılığında karşılaştığı yüksek maliyetleri ve buna bağlı olarak tarife farklarını açıklıyor.
Tarife Artışları ve Etkileri
Savaş sırasında, Ukrayna Demiryolları’nın navlun oranlarının çelik üreticileri için iki katına çıkması dikkat çekici bir artış olarak öne çıkıyor. Lojistik maliyetlerinin üretim maliyetlerinin %40’ını oluşturması, demiryolu tarifelerindeki artışların rekabet gücünü daha da azaltabileceğini gösteriyor. UZ’nin 2024’ün ilk sekiz ayında taşıdığı yük miktarının %65,8 artması, şirketin mali performansını olumlu yönde etkiledi ancak CEO Yevhen Lyashchenko yıl sonunda zarar beklediklerini belirtti.
Reform ve Düzenleyici İhtiyacı
Ryzhenkov, Ukrayna Demiryolları’nın kapsamlı bir reforma ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Altyapı, çekiş ve yolcu taşımacılığı gibi hizmetlerin ayrı şirketler tarafından sunulması ve her birinin şeffaf tarifeler belirlemesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca, enerji piyasasında olduğu gibi bağımsız bir düzenleyicinin getirilmesi gerektiğini belirtti. Bu düzenleyici, tekel hizmetler için tarifeleri denetlemeli ve makul olup olmadıklarını kontrol etmelidir.
Tarifelerdeki Artış ve İktisadi Etkiler
Ağustos 2024’te, Ukrayna Demiryolları tarafından önerilen tarife artışları, cevher ve kömür taşımacılığı için %19, kok için %12 ve tahıl taşımacılığı için %11 olarak belirlenmiştir. Ukrayna Ulaştırma İşverenleri Federasyonu (FTU), bu artışlardan kaçınılmasını önerdi. Ukrayna Madencilik Endüstrileri Ulusal Birliği’nin (UMIBA) İcra Direktörü Ksenia Orynchak, tarifelerdeki artışların işletme maliyetlerini %10-15 oranında artıracağını öngörüyor.
Ukrayna Demiryolları’nın tarife reformu ve bağımsız bir düzenleyiciye olan ihtiyaç, sektördeki maliyetler ve rekabetçilik açısından önemli bir gelişmeyi temsil ediyor. Tarife farklılıklarının dikkate alınarak daha adil ve şeffaf bir sistemin kurulması, hem demiryolu taşıyıcılarının hem de müşterilerinin çıkarlarını koruyabilir.
