2024 Nobel Fizik Ödülü Sahipleri Açıklandı
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2024 Nobel Fizik Ödülü’nün sahiplerini duyurdu. Bu yılki ödül, yapay sinir ağları ve makine öğrenimi alanındaki çığır açıcı çalışmalarıyla tanınan John Hopfield ve Geoffrey Hinton’a verildi. Bu iki bilim insanı, yapay sinir ağlarının ve makine öğrenimini mümkün kılan temel yöntemleri geliştirmeleri dolayısıyla bu prestijli ödüle layık görüldü.
John Hopfield, verilerdeki görüntü, bilgi ve diğer örüntü türlerini depolayan ve yeniden yapılandırabilen ilişkisel bir bellek sistemi oluşturmuştur. Öte yandan, Geoffrey Hinton, verilerdeki özellikleri otomatik olarak tespit etme yeteneğine sahip bir yöntem geliştirmiştir. Bu yöntem, resimlerdeki belirli ögeleri tanımlama gibi karmaşık görevleri insan müdahalesi olmaksızın gerçekleştirebilme kapasitesine sahiptir.
2023 Nobel Fizik Ödülü ise, “maddedeki elektron dinamiklerinin incelenmesi için zamanın en küçük birimi, yani saniyenin bir kentilyonda biri olan attosaniye ışık darbeleri üreten deneysel yöntemler” keşfeden ABD’li fizikçi Pierre Agostini, Macar fizikçi Ferenc Krausz ve Fransız fizikçi Anne L’Huillier’e verilmişti.
John Hopfield ve Geoffrey Hinton Kimdir?
John Hopfield, 15 Temmuz 1933’te ABD’nin Illinois eyaletinde dünyaya gelmiştir. 1986 yılında California Teknoloji Üniversitesinde (Caltech) kurulan Hesaplama ve Sinir Sistemleri doktora programının kurucularından biri olan Hopfield, 2022 yılında istatistiksel fizik dalında Boltzmann Madalyası ödülünü Deepak Dhar ile birlikte kazanmıştır. Ayrıca, Princeton Üniversitesinde Moleküler Biyoloji Profesörü ve Yaşam Bilimleri Profesörü olarak görev yapmaktadır.
Geoffrey Hinton ise 6 Aralık 1947’de İngiltere’nin başkenti Londra’da doğmuştur. Kendisi, yapay sinir ağları üzerine yaptığı öncü çalışmalarla tanınmakta ve bilim camiasında “Yapay Zekanın Babası” unvanıyla anılmaktadır. Hinton, 2018 yılında Yoshua Bengio ve Yann LeCun ile birlikte “Bilgisayarın Nobel Ödülü” olarak bilinen Turing Ödülü’nü almıştır. 2023 yılına kadar Google’da (Google Brain) çalışmış olan Hinton, Mayıs 2023’te yapay zeka teknolojisinin potansiyel riskleri konusunda duyduğu endişeleri gerekçe göstererek Google’dan ayrıldığını duyurmuştur. Hinton, şu anda Toronto Üniversitesinde Bilgisayar Bilimleri profesörü olarak görev yapmaktadır.
Nobel Ödülleri Hakkında
İsveçli bilim insanı Alfred Nobel‘in vasiyeti doğrultusunda ölümünden sonra 9 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfı, insanlığa önemli katkılar sağlayan birey ve kuruluşlara ödüller vermektedir. Nobel Ödülleri, dünya genelinde en prestijli ödüller arasında yer almakta ve fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp alanlarında en başarılı kabul edilen kişilere veya kuruluşlara takdim edilmektedir.
- Bu ödüllerin yanı sıra, Nobel Ekonomi Ödülü de 1968’de İsveç Merkez Bankası tarafından Alfred Nobel’in anısına ekonomi alanında verilmeye başlanmıştır.
- Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen özel bir törenle sahiplerine sunulmaktadır.
- Tarih boyunca, ödüller verilmediği birkaç yıl olmuştur; bu durumun çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında meydana gelmiştir.
- Toplamda 49 defa ödül iptalleri yaşanmıştır. Ayrıca, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında da ödül törenleri gerçekleştirilememiştir.
