BRICS Zirvesi Kazan’da Yapılıyor
Getty Images BRICS Zirvesi, bu yıl Rusya’nın Kazan kentinde gerçekleştiriliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çarşamba günü Kazan’da düzenlenen bu önemli uluslararası toplantıya katılacak. Zirvede, Türkiye’nin Batı ile Doğu arasında kurmaya çalıştığı “denge politikası” vurgulanacak ve BRICS ile ilişkilerini geliştirme yönündeki niyetleri somutlaştırılacak.
Erdoğan’ın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı görüşmede ise ekonomi, ticaret ve enerji konularının ön plana çıkması bekleniyor. BRICS zirvesi, 22 Ekim tarihinde başlamış olup, alınan kararlar ortak bir deklarasyonla kamuoyuna duyurulacak. Zirve, Putin’in 24 Ekim’de gerçekleştireceği basın toplantısıyla sona erecek.
Zirveye Katılan Ülkeler
ZİRVEYE KİMLER KATILIYOR? Zirveye üye ülkeler arasında Rusya, Çin, Brezilya, Hindistan, Güney Afrika, İran, Etiyopya, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Mısır yer alıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Kazan’da bulunacak liderler arasında. Rus yetkililere göre, zirvede 36 ülkenin ve altı uluslararası örgütün temsilcileri de yer alacak. Bu ülkeler arasında Türkiye gibi BRICS üyeliğine adaylıkla ilgilenen ülkeler de bulunuyor. Zirvenin, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişiminin başladığı Şubat 2022’den bu yana Rus topraklarında düzenlenen en yüksek düzeyli uluslararası toplantı olduğu vurgulanıyor. Bu durum, Putin’in Batı’nın izolasyonuna yanıt verme çabası olarak değerlendiriliyor.
BRICS’in Ödeme Sistemi Geliştirme Gündemi
Getty Images Zirveye ev sahipliği yapan Rusya lideri Vladimir Putin, BRICS ülkelerinin kendi aralarında bir ödeme sistemi geliştirmeyi planladığını belirtti. Bu adım, uluslararası finansal ağ olan SWIFT’e alternatif bir sistem oluşturmayı hedefliyor. Bilindiği üzere, Rusya, Ukrayna savaşını başlattıktan sonra SWIFT sisteminden çıkarılmış ve bu durum, ülkenin ticari ilişkilerinde zorluklara yol açmıştı.
Türkiye’nin BRICS Üyeliği Hakkında Gelişmeler
TÜRKİYE ÜYE OLACAK MI? Cumhurbaşkanı Erdoğan, 22 Ekim’de yaptığı bir konuşmada, “Türkiye olarak BRICS ile işbirliğimizi samimi bir şekilde geliştirmek istiyoruz. İnşallah Kazan Zirvesi’nin buna vesile olacağına inanıyorum” ifadelerini kullandı. Erdoğan’ın katılacağı zirve, Türkiye açısından bir dizi önemli fırsat sunuyor. Türkiye, BRICS üyeliğine ilgi duyduğunu açıklamış ve resmi olarak duyurulmasa da gruba katılma yönünde başvuru yapmıştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da, Çin ve Rusya ziyaretlerinde Türkiye’nin bu niyetini açıkça dile getirmişti. Ancak BRICS’in dönem başkanlığını yürüten Rusya, Kazan zirvesinde genişlemeye ilişkin bir adım atılmayacağını bildirdi. Moskova, örgütün yeni üyeleri sindirmesi için zamana ihtiyacı olduğunu belirtti. Zirvede, yeni üyelik yerine ortaklık statüsü adı altında bir mekanizma önerilmesi bekleniyor.
Getty Images Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, BRICS’e 1 Ocak 2024’te katılan yeni üyeler arasında yer alıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, zirvede BRICS ile işbirliği konusundaki kararlılığını yinelemesi ve ekonomik ilişkilerini çeşitlendirmek amacıyla Doğu’nun yükselen güçleriyle daha yakın bir diyalog kurma isteğini ifade etmesi bekleniyor. Türkiye, BRICS ile işbirliğinin Avrupa Birliği ile yürüttüğü gümrük birliği anlaşmasına alternatif değil, tamamlayıcı bir niteliğe sahip olduğunu vurguluyor. Ankara, birçok uluslararası örgüte katılmasıyla kendi ekonomik çıkarlarının peşinde koştuğunu ifade ediyor.
Türkiye’nin Çin ile İlişkileri
ANKARA’NIN ÇİN GÜNDEMİ Türkiye’nin, BRICS platformunu Çin ile ikili ekonomik ilişkiler açısından da değerlendirmek istediği yönünde yorumlar yapılıyor. Dışişleri Bakanı Fidan’ın yanı sıra Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar da yakın zamanda Çin’e ziyaretlerde bulunmuştu. Bayraktar’ın ziyaretinde, enerji alanında işbirliği konuları öne çıkmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirmeyi planladığı ve Şi Cinping’in de Türkiye’ye davet edilmesinin gündemde olduğu belirtiliyor. Erdoğan’ın zirve sırasında farklı liderlerle ikili görüşmeler yapması bekleniyor. Şi Cinping’in bu liderler arasında olup olmadığı henüz netlik kazanmış değil.
Erdoğan ve Putin Arasındaki Görüşme
BBC PUTIN İLE YÜZ YÜZE GÖRÜŞME Kazan zirvesinin Türkiye açısından diğer önemli başlığı, Erdoğan ile Putin arasında gerçekleştirilecek ikili görüşme. İki lider, Temmuz 24’ten bu yana ilk kez yüz yüze gelecek. Putin’in dış politika danışmanlarından Yuri Uşakov, 21 Ekim’de gazetecilere yaptığı açıklamada, iki liderin Kazan’da enerji işbirliği konusunu tartışacaklarını bildirdi. Uşakov, bu bağlamda Putin’in geçen yıllarda önerdiği Türkiye’de doğalgaz enerji merkezi kurulması projesinin de ele alınacağını vurguladı. Kremlin’den yapılan açıklamada, görüşmelerde ticari ilişkilerin gözden geçirileceği ve 2023 yılında 55.4 milyar dolara çıkan ticaret hacminin daha da artırılması için odaklanılacağı ifade edildi.
Getty Images Erdoğan ve Putin en son 3 Temmuz 2024’te Astana’da yüz yüze görüşmüştü. Erdoğan ve Putin görüşmesinde yalnızca ikili ilişkiler değil, aynı zamanda bölgesel konular da önemli bir yer tutacak. Ankara, bir yandan Rusya-Ukrayna savaşının kalıcı bir barışla sona erdirilmesi çağrısında bulunurken, diğer yandan Karadeniz’deki seyir güvenliğini yeniden sağlama çabalarını sürdürüyor. Türkiye, BM ile 2022-2023 döneminde işletilen Karadeniz Tahıl Girişimi’ni yeniden canlandırmak amacıyla hem taraflarla hem de BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile temas halinde. Kazan zirvesinde Guterres’in de katılacak olması, bu konunun ele alınması için bir fırsat olarak değerlendiriliyor. Zirvede ayrıca, Orta Doğu’daki artan gerilimlerin de tartışılması ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türkiye’nin bu konudaki tutumunu muhataplarına aktarması bekleniyor.
