Hava Sıcaklığı ve Hissettirdikleri Arasındaki Farklar
Sabahları hava durumu tahminlerinde 15°C veya 18°C gibi sıcaklıkları görmek, bu sıcaklığın nasıl hissettireceğini doğru bir şekilde tahmin etmeyi zorlaştırabilir. Aslında, aynı sıcaklık değerinin mevsime göre neden farklı algılandığına dair derin meteorolojik ve biyolojik nedenler bulunmaktadır.
Meteoroloji uzmanları, günlük hava tahminlerinde genellikle zemin seviyesinden 1,8 metre yükseklikteki hava istasyonlarını kullanarak sıcaklık ölçümleri yaparlar. Ancak, bu yükseklikte zemin sıcaklığının etkisi tam olarak hesaba katılmamaktadır.
Populer Science Türkçe’nin aktardığına göre, ABD’nin New Hampshire eyaletinde çalışan meteoroloji uzmanı Cyrena Arnold, bu durumu şöyle açıklıyor: “Yaz aylarında zemin genellikle sıcaktır. Mevsim geçişleri sırasında zemin sıcaklığı, etrafındaki havadan daha yavaş değişir. Eğer zemin sıcaklığının mevsimlerle nasıl değiştiğini gösteren bir grafiğe bakarsanız, daha düşük dalgalanma sergilediğini ve her zaman mevsimlerin gerisinde kaldığını görebilirsiniz.”
Bu durum, dünyanın bazı bölgelerindeki okyanus sıcaklıklarının Temmuz ayında Eylül ayına göre daha serin hissettirmesine benzer. Sıvı su ve katı zemin, bir gaz olan havadan daha uzun sürede ısınır veya soğur. “Yani hava, zemin sıcaklıklarından etkilendiği için sıcaktır,” diyor Arnold. “Zemin hala sıcak olduğundan, yayılan sıcaklığı hissetmeye devam ederiz.”
Zeminin yapısı da bu hissiyatı etkileyen bir faktördür. Beton ve asfalt, çim veya ağaçlık alanlara göre fiziksel olarak daha sıcak olma eğilimindedir. Bu nedenle sonbahar günlerinde şehirde dolaşırken, elma toplamak gibi daha doğal ortamlarda bulunduğunuz zamanlara göre daha sıcak hissedebilirsiniz.
Arnold, bu durumu şöyle anlatıyor: “Ağaçlar, çimenler veya doğal zeminler, Güneş’ten gelen ışınımı emerek ısıya dönüştürmede oldukça etkilidir. Çim ve ağaçlar, asfalt gibi sadece ısınmakla kalmaz, aynı zamanda enerjiyi ısıya dönüştürür.”
Bu bağlamda, eski bir deyiş olan “Sıcak değil, nem çok” ifadesi de geçerlidir. Nem genellikle yaz mevsimindeki hava durumu tahminlerinde daha büyük bir etken olarak karşımıza çıkarken, serin aylarda da etkisini yitirmez. Kuru sıcaklığın yanı sıra, fiziksel olarak daha rahatsız edici olabilen nemli soğuk da mevcuttur.
Arnold, bu durumu şu şekilde açıklıyor: “Vücudumuz terlediğinde doğal bir klima işlevi görür. Ter bezlerimiz, cildimizin yüzeyine buharlaşarak serinleten sıvı yayar. Bu nedenle fiziksel olarak ısıyı vücudumuzdan çekeriz, ve hava çok kuruysa buharlaşma daha hızlı ve kolay olur. Ancak hava nemliyse, terleseniz bile buharlaşma gerçekleşmeyebilir.”
Maddenin üç hali (katı, sıvı ve gaz) arasındaki enerji aktarımı nedeniyle, nemli soğuk genellikle kuru soğuktan daha rahatsız edici hissedilir. Gazlar sıcaklığı hızla değiştirirken, sıvılar daha uzun süre sabit kalır ve katılar en yavaş olanıdır. Kuru bir soğukta vücudumuz hala enerji kaybetse de, etrafımızdaki hava kuru olduğu için daha hızlı ısınırız.
Bu durum, soğukta kıllarımızın dikleşmesiyle de ilişkilidir. Arnold, “Kıllarınız diken diken olur çünkü bu, vücudunuzu daha sıcak tutacak bir hava katmanı oluşturur. Eğer bu hava nemliyse, onu ısıtmak daha fazla enerji gerektirir ve bu da üşümenize neden olabilir,” diyor.
Kılcal damarlarımızın konumu da bu hislerde önemli bir rol oynar. Kılcal damarlar, vücudun genelindeki hücrelere oksijen, besin ve kan taşıyan ince damarlardır. Arnold’a göre, beyinlerimiz sıcak mı yoksa soğuk mu olduğumuzu tespit eden bir termostat gibiyken, kılcal damarlar da vücudun ısıtıcıları veya klimaları gibi çalışır.
Yaz aylarında veya sıcak iklimlerde, bu kılcal damarlar cilt yüzeyine daha yakındır, böylece daha fazla ısı kaybı yaşanır. “Kış mevsiminde ise kılcal damarlar daha derinde yer alır,” diyor Arnold. “Bu da atmosferle daha az ısı kaybetmemizi sağlar.”
Sonuç olarak, bu hislerde bir miktar kişisel farklılık da vardır. Bazı insanlar, Ekim ayında 15°C’yi soğuk bulabilirken, diğerleri aynı sıcaklığı daha ılımlı hissedebilir. Vücudumuz, düşük sıcaklıklara alıştıkça, Şubat ayında 5°C’lik bir gün daha çok tişörtle dışarı çıkılacak bir hava gibi gelebilir.
Sonuç olarak, iki farklı mevsimde aynı sıcaklığın neden farklı hissettirdiği konusunda meteorolojik ve biyolojik açıdan birçok ilginç faktör bulunmaktadır. Sonbahar ve ilkbaharın değişken sıcaklıklarına hazırlıklı olmak için kat kat giyinmek ve biraz sabır göstermek gerekebilir.
