İklim Değişikliği ve Sel Felaketleri: İspanya Örneği
Bilim insanları, belirli hava olaylarının doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığını kesin bir dille ifade etmekten kaçınsalar da, İspanya’nın Valencia kentinde 95 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan sel felaketinin ardındaki faktörler üzerinde duruyorlar. Bu felakette küresel ısınmanın etkisi göz ardı edilemiyor.
BBC’den çevre muhabiri Matt McGrath’a açıklamalarda bulunan Imperial College London’dan iklim bilimci Dr. Friederike Otto, “Bu yoğun yağışların iklim değişikliği tarafından güçlendirildiğine dair hiçbir şüphe yok” diyerek durumu özetliyor. Dr. Otto, “Fosil yakıt kaynaklı ısınmadaki her derece artışla birlikte atmosfer daha fazla nem tutabiliyor ve bu da daha yoğun yağışları beraberinde getiriyor” şeklinde ekliyor.
İklim araştırmacıları, bu yoğun yağışların muhtemel nedeninin, İspanya’yı sonbahar ve kış aylarında etkileyen doğal bir hava olayı olduğunu belirtiyor. “Gota fría” ya da soğuk damla olarak adlandırılan bu olay, soğuk havanın son birkaç yıldır ısınan Akdeniz sularına inmesiyle meydana geliyor. Bu süreçte deniz yüzeyindeki sıcak ve nemli hava hızla yükseliyor ve kıyıya doğru büyük yağış bulutlarının oluşmasına zemin hazırlıyor. Araştırmalar, iklim değişikliğinin bu bulutların taşıdığı yağmur miktarını doğrudan etkilediği görüşünde. Her bir derecelik ısınmanın, bulutların taşıdığı yağış miktarını %7 oranında artırdığı ifade ediliyor.
Ayrıca, şiddetli yağışlar sırasında toprağın bu kadar fazla suyu emme kapasitesinin düşmesi de önemli bir sorun. Leeds Üniversitesi’nden Prof. Mark Smith, daha sıcak yazların toprağı kuruttuğunu ve bunun da su emme kapasitesini azalttığını vurguluyor. Daha sıcak bir iklimde fırtınaların hareketinin yavaşlayıp yavaşlamadığı da araştırılan bir diğer konu; çünkü bu durum da yağış miktarını artırabilir. Eylül ayında Akdeniz’deki yüksek sıcaklıkların etkisiyle daha da güçlenen Boris Fırtınası, Orta Avrupa’daki birçok ülkeye büyük kayıplar ve yıkım getirmişti.
Önceden Tespit Edilebilir mi?
İspanya’da, sel felaketleri öncesinde yapılan uyarıların geç yapıldığına dair pek çok eleştiri bulunuyor. Ancak meteorologlar, hızla hareket eden ve yoğun gök gürültülü fırtınaların yolunu tahmin etmenin son derece zor olduğunu belirtiyor. Oxford Üniversitesi’nden Dr. Linda Speight, “Uyarılar, insanlara selden önce yüksek yerlere çıkmaları ve kendilerini korumaları için hayat kurtarıcı olabilir. Ancak İspanya’da da gördüğümüz gibi, yoğun gök gürültülü fırtınalar için önceden uyarıda bulunmak inanılmaz derecede zor. Çünkü en şiddetli yağışın tam yeri genellikle önceden belirlenemiyor” ifadelerini kullanıyor. Dr. Speight ayrıca, “Meteorologlar ve bilim insanları, bu zorluğa yenilikçi çözümler bulmak için yoğun çaba sarf ediyor, ancak bu kolay bir sorun değil” diye ekliyor.
Valencia’daki sel felaketinin ön plana çıkardığı önemli sorunlardan biri de modern altyapının aşırı sel olaylarıyla başa çıkamaması. Araştırmacılar, yollar, köprüler ve caddelerin, geçen yüzyılın iklimine göre inşa edilmiş olduğunu ve mevcut iklim değişikliklerini dikkate almadığını belirtiyor.
- Valencia’daki sel felaketinde 95 kişi hayatını kaybetti.
