Manş Denizi’nde İnsan Kaçakçılığı: Almanya’nın Rolü
BBC’ye verdikleri bilgiye göre, “paketin” maliyeti 15 bin euro olarak belirlendi. Bu miktar karşılığında Manş Denizi’nden İngiltere’ye geçmek için dıştan motorlu bir şişme bot ve 60 can yeleği temin edilecekti. Bu “avantajlı fiyat,” Almanya’nın batısındaki Essen kentinde yaşayan ve şişme botlarla Avrupa’dan İngiltere’ye insan kaçıran iki kişi tarafından teklif edildi. BBC’nin beş ay süren araştırması, Manş Denizi üzerinden İngiltere’ye gerçekleştirilen insan kaçakçılığında Almanya’nın önemli bir bağlantı noktası olduğunu ortaya koydu. Bu rota üzerinden her yıl birçok kişi hayatını kaybediyor. Yeni İngiltere hükümeti, “insan kaçakçısı çetelerini yok etme” sözü verirken, Almanya, Manş Denizi geçişlerinde kullanılan şişme bot ve motorların depolandığı merkezlerden biri haline geldi. Bu bilgi, İngiltere Ulusal Suç Kurumu tarafından da doğrulandı.
Gizli kamera çekimleri esnasında, insan kaçakçıları Alman polisiyle “kedi fare” oyununu oynadıklarını ve şişme botları gizli depolarda sakladıklarını ifade ettiler. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bu yıl Manş Denizi geçişlerinde en yüksek ölüm oranlarının yaşandığı dönem oldu. 28 binden fazla kişinin, küçük ve aşırı kalabalık şişme botlarla İngiltere’ye geçtiği vurgulandı.
BBC’nin gizli çekim yapan muhabiri, Essen’in merkezindeki tren garında bu kişiyle buluştu. Muhabir, Essen’in merkezindeki tren garasının dışında bekliyordu. Üzerinde bir gizli kamera vardı ve ailesi ve arkadaşlarıyla birlikte, Manş Denizi’nden İngiltere’ye geçmeye istekli Orta Doğulu bir göçmen rolünü üstlenmişti. Güvenlik sebebiyle kimliği gizli kalmalıydı, ancak ona Hamza ismi verildi. Hamza, WhatsApp aramalarıyla aylardır temas halinde olduğu bir adamla ilk yüz yüze buluşmasını gerçekleştiriyordu. Bu adamın adı, kendisinin söylediği isme göre Ebu Sahar’dı.
Hamza ve Sahar, İngiltere’nin güney kıyılarına ulaşabilecek bir şişme bot ayarlama konusunda konuşmuşlardı. Hamza, Fransa’nın Calais bölgesindeki insan kaçakçılığı çeteleriyle kötü deneyimler yaşadığını anlattı ve bu sebeple ailesi ve arkadaşlarıyla Manş Denizi’nden kendileri için bir botla geçmek istediklerini belirtti. Sahar, Hamza’ya daha önce bir şişme bot videosu göndermişti; bu botun “yeni” olduğunu ve Essen bölgesindeki bir depoda tutulduğunu ifade etti. Daha sonra, başka şişme botlara ait ve dıştan takılan motorların çalıştırıldığı videolar da gönderdi.
BBC muhabirine, teklif edilen şişme botların ve motorların videoları ulaştırıldı. Hamza, ürünlerin kalitesini kontrol etmek istediğini belirttiği için yüz yüze buluşmakta ısrar etti. Herhangi bir sorun çıkması veya müdahale edilmesi gerektiğinde BBC ekibi de bölgede hazır bulundu. İkili, Essen’in merkezinde yürürken, Sahar, şişme bota bakmak için depoya gitmenin “çok riskli” olduğunu söyledi. Hamza, şişme botların neden Almanya’nın bu bölgesinde tutulduğunu sorduğunda, Sahar “güvenlik” ve “lojistik”ten bahsetti. Essen, Manş Denizi’nden geçişlerin yapıldığı Calais sahiline karayolu ile sadece dört – beş saat mesafede bulunuyor; bu da şişme botların hızlı bir şekilde ulaştırılabileceği anlamına geliyordu.
Polis zaman zaman baskınlar düzenlese de, AB dışındaki bir ülke olması sebebiyle insan kaçakçılığına yardım teknik olarak suç sayılmıyordu. İngiltere, Brexit referandumunun ardından artık AB üyesi değil. Almanya İçişleri Bakanlığı, Almanya ve İngiltere’nin coğrafi olarak komşu olmaması nedeniyle “doğrudan bir kaçakçılık” gerçekleşmediğini savunuyor. Ancak İngiltere İçişleri Bakanlığı’ndan bir kaynak, BBC’ye Almanya’daki yasal düzenlemelere yönelik bir “bıkkınlık” olduğunu belirtti.
Hamza, buluşma sırasında “Amca” anlamına gelen ve Arapça’da saygı ifadesi olarak kullanılan “el-Khal” adıyla tanıştırıldı. 35 dakika sonra Sahar, Hamza’ya “Sesini alçalt, geliyor” diye seslendi. Beyzbol şapkası takan, iyi giyimli biri yanıma yaklaştı ve kendisini “el Khal” adıyla tanıttı. Khal’in yanında, koruması gibi görünen bir başka kişi daha vardı. El sıkışmaların ardından, Khal garsonla Almanca konuştu ve ardından ana dili olan Arapça’ya geri döndü. Hamza’ya telefonunu vermesi söylendi ve bu telefon başka bir masaya konuldu. Hamza’nın yanında oturan koruma, önümüzdeki 22 dakika boyunca ona göz kulak olacaktı.
Alman yasalarının katı olması nedeniyle buluşma sırasında BBC sadece görüntü kaydedebildi; ses kaydına izin verilmedi. Ancak konuşulanlar, sonrasında gönderilen mesajlar, görüşme kayıtları ve Hamza ile insan kaçakçıları arasındaki sesli mesajlarla desteklendi. Khal, Hamza’dan kim olduğunu ve ne istediğini anlatmasını istedikten sonra “Kısık sesle konuş” dedi. Ancak Khal, bu isteği reddetti ve “Sana kim söyledi bunu? Yasal değil” dedi. Şişme botlarla insan kaçakçılığı konusunda yasal boşluklar bulunsa da, bu kişilerin daha büyük bir suç örgütünün parçası olduklarını biliyor gibiydiler. Kahvelerini içerken Khal, Essen bölgesinde 10 kadar depoları olduğunu ifade etti ve zaman zaman da Hamza’nın göğsüne vuruyordu. Böylece, polis baskınlarına karşı malları farklı depolara bölüştürdüklerini anlattı.
Bir kaç gün önceki polis baskınından bahsederken, bazen baskınları önceden haber aldıklarını ve bazen de “yemlediklerini” söylediler. Yani, el konulması, faaliyetlerini önemli derecede azaltmayacak şekilde ürünlerini polise kaptırıyorlardı. Göçmenlerin Manş Denizi’ni aşabilmek için kullandıkları küçük şişme botlar ve bu botlara dışarıdan takılan motorlar, insan kaçakçılarının malzemeleri Calais’ye üç dört saat içinde götürebileceklerini belirtmeleriyle birlikte, arka yollar yerine otobandan gidecek kadar cesur hissettiklerini gösteriyordu.
Organize Suça Karşı Küresel Girişim isimli oluşumun araştırmasına göre, şişme botlar Almanya, Belçika veya Hollanda üzerinden arabalar ya da minibüslerle Fransa kıyılarına taşınıyor. Almanya, bu süreçte “özellikle önemli bir geçiş noktası” olarak değerlendiriliyor. Botların çoğunun Çin’de üretildiği, konteynerlerle Türkiye’ye gönderildiği ve sonrasında Avrupa’ya aktarıldığı da belirtiliyor. Raporun yazarlarından Tuesday Reitano, Almanya’nın merkez rolünün çeşitli sebeplerle büyüdüğünü vurguladı. Bu durumu, Fransa’daki “kaçakçılıkla mücadele önlemleri” etkiledi. Reitano, ayrıca Alman makamlarının “sınırları içindeki bir sorun olmaması” nedeniyle Manş Denizi’nden geçişler sorununa odaklanmadığını ifade etti.
Buluşma sırasında Ebu Sahar ve el-Khal para ve lojistik konularından bahsettiler. Kafeye geri döndüğümüzde, Khal, Hamza’nın gerçekten bir göçmen olduğundan emin olmuştu ve paradan bahsetmeye başladı. Hamza’yı 15 bin euroya mal olacak “paket” anlaşmasını almaya ikna etmek istiyordu. Bu anlaşma, Calais yakınlarına getirilecek şişme bot, motor, yakıt, pompa ve 60 can yeleği içeriyordu. Hamza, bu kadar çok can yeleğine ihtiyacı olmadığını söylese de, bu pakete dahil olduğunu belirtmişti.
Küresel Girişim oluşturumu, yetişkinlerden tek bir geçiş için 2 bin euro alındığını ve böylece birçok kişinin bulunduğunu göz önüne alarak, insan kaçakçılarının potansiyel kârının “şaşırtıcı” derecede fazla olduğunu hesaplıyor. Eğer anlaşma hemen yapılırsa, Khal, şişme botun hemen yarın Fransız kıyılarına 200 metre mesafedeki bir yere götürülebileceğini söyledi. Khal ve Sahar, ayrıca Fransız makamlarının daha az gözlemlediği “yeni geçiş noktaları” bulduklarını ifade ettiler, ancak bu noktaların nereler olduğunu açıklamadılar.
Hamza’nın başlangıçta istediği daha ucuz bir ikinci seçenek daha vardı. Hamza, şişme botu 8 bin euroya Essen’deki depodan alıp, Fransa’ya kendisi götürmek istiyordu. Ancak kaçakçılar, yakalanırsa kendilerinin sorumlu olmayacaklarını hatırlattılar. Konu, Hamza’nın parayı nasıl ödeyeceğine geldiğinde, Khal paranın Türkiye’de nakit ödenmesini istedi çünkü “bütün malzeme” oradan geliyordu. Paranın Hawala sistemiyle gönderilebileceği bilgisi verildi. Bu, normal bankacılık sistemi dışında, bir ağ aracılığıyla sınır ötesine para gönderebilen bir sistemdir. Daha sonra, Hamza’ya WhatsApp üzerinden bir hesap adı geldi. Kafedeki görüşmeden sonra gönderilen diğer yazılı ve sesli mesajlarda, Sahar botlara dışarıdan takılan motor markalarını anlatıyordu. Mercury marka motorlara “bayıldığını” belirten Sahar, “Yamaha varsa bu markayı tercih ettiğini” vurguladı. Malzemeleri nasıl “teslim edip, gömebileceklerini”, yani geçiş noktası yakınlarında saklayabileceklerini, “Calais zor olduğu” için Boulogne’un daha iyi bir tercih olacağını anlattı.
BBC, bu kişiyle iletişim kurarken daha dikkatli davranmış olsa da, Sahar’ın ilettiği bir sesli mesajda Hamza’yla buluştuktan sonra rahatsızlığını ifade etti: “Arkadaşın, bana pek gerçekmiş gibi gelmedi.” Ancak yine de Sahar, Hamza’nın bir şişme bot alıp almayacağına karar vermesini sağlamak istedi. “Birkaç saat sonra tekrar sor” dedi. Sonuçta, Hamza anlaşmayı istemediğini söyledi. BBC, asıl kimlikleri belirlenemeyen bu kişilere hiç para ödemedi. Elimize geçen şişme bot görüntülerini Ulusal Bağımsız Cankurtaran Derneği’nin Başkanı Neil Dalton’a gösterdik. Dalton, bu botlarla “ördek havuzuna” bile girilemeyeceğini belirtti. “Aşırı derecede kötü tasarımları” nedeniyle, onlarca kişiyi bu şişme botlara doldurmanın bir “ölüm tuzağı ve dehşet verici derecede tehlikeli” olduğunu vurguladı.
Bu arada, diplomatlar Almanya ve İngiltere arasında bu çetelerle mücadelede işbirliğinin geliştiğini vurguladı. Almanya’da başka ülkelerle işbirliği içinde tutuklamalar ve depo baskınları gerçekleştirildi. Şiddet ve kara para aklama gibi “yan suçlar” Almanya’da kovuşturulabilecek. Şubat ayında, şişme botlar, motorlar, can yelekleri ve çocuklar için yüzme aletlerine el konurken, 19 kişi tutuklandı. Ancak baskınlar, Fransa ve Belçika’daki mahkeme emirleriyle gerçekleştirildi. 2022’de yapılan benzer bir baskın ise Fransa’da kovuşturuluyor. BBC, Fransız kıyılarında başarısız geçiş girişimlerinin kalıntılarına rastlandı. İngiltere İçişleri Bakanlığı Sözcüsü, BBC’ye yaptığı açıklamada, hükümetin insan kaçakçılığı çetelerinin kovuşturulması için Almanya’nın da bulunduğu diğer ülkelerle işbirliğini “hızla sürdürdüğünü,” ancak “daima birlikte yapacak daha çok şey olduğunu” ifade etti. Fransız makamları da benzer açıklamalar yaptı. Kuzey Fransa’dan savcı Pascal Marconville, “Almanya’ya bu şişme botların kıyılarımızdaki suçlarla bağlantılı olduğunu göstermeliyiz ki, bu da onların müdahalesinin önünü açar” dedi.
Almanya İçişleri Bakanlığı, BBC’ye işbirliğinin “çok iyi” olduğunu ve İngiltere’nin istekleri doğrultusunda Alman makamlarının harekete geçebileceğini vurguladı. Bir Bakanlık Sözcüsü, Almanya’dan İngiltere’ye göçe yardım etmenin Almanya’da yasa dışı olmamasına karşın, geçişlerin yapıldığı Belçika ve Fransa’da ceza alındığını belirtti. İngiltere İçişleri Bakanı Yvette Cooper, BBC’nin araştırması hakkında yaptığı açıklamada, insan kaçakçılığı çetelerinin “çok uzun süredir cezasız kaldıklarını” söyledi. Hükümetin, Avrupa genelindeki ortaklarla birlikte çalışmak için Sınır Güvenliği Komutanlığı kurduğunu ve işbirliği anlaşmaları üzerinde çalıştığını ifade etti. Bakana göre, bu anlaşmalar arasında Almanya’yla yapılan bir ortak eylem planı da mevcut.
Kuzeydoğu Fransa kıyılarında, başarısız geçiş girişimlerinin kalıntıları gözlemlenebiliyor. Ulusal Suç Kurumuna göre, şişme botlar giderek “daha tehlikeli ve denize açılamaz” hale geliyor. Sönmüş şişme botlar ve atılmış can yelekleri şu anda değersiz gözükebilir. Ancak birisi, daha iyi bir yaşama ulaşma umuduyla bunlar için büyük paralar ödedi. Bu durum, sefalet, umutsuzluk ve en kötü hallerde ölüm ticaretini doğuruyor. Ama aynı zamanda, Avrupa’nın tam ortasında devam eden ve büyüyen bir ticaretin de habercisi.
Katkıda bulunan: Kostas Kallergis
- İngiltere’de yılın ilk yarısında botlarla ülkeye düzensiz giriş yapanların yüzde 10’u Türk.
- Biri çocuk, beş kişi Manş Denizi’ni geçmeye çalışırken hayatını kaybetti.
- İngiltere’de Manş Denizi’ni yasa dışı yollarla geçen göçmenlerin haklarını kısıtlayacak bir yasa görüşülüyor.
