NASA’nın Europa Keşif Görevi
NASA’nın Europa’nın yüzeyindeki kahverengi çatlaklar, yaşamı destekleyebilecek tuzlar ve sülfür bileşikleri içerebileceğini öne sürüyor. ABD’nin Florida eyaletindeki uzay üssünden fırlatılacak bir uzay aracı, Jüpiter’in esrarengiz uydusu Europa’da yaşamın izlerini araştıracak. Bu uydu, buzlu yüzeyinin altında, Dünya’daki su miktarının iki katına denk gelebilecek geniş bir okyanusa ev sahipliği yapıyor olabilir. Europa Clipper isimli uzay aracı, Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait bir diğer uzay aracından daha önce Europa’ya ulaşması bekleniyor. Clipper’ın, 2030 yılında Europa’ya ulaşması planlanıyor. Burada yapacakları keşifler, Güneş Sistemi’mizdeki yaşam anlayışımızı köklü bir şekilde değiştirebilir. 5 milyar dolarlık bir bütçeye sahip bu seyahat için hazırlıklar uzun yıllardır devam ediyor. Geçtiğimiz hafta Milton kasırgasının Florida’yı etkilemesinin ardından fırlatma tarihi ertelenmişti. Ancak uzay aracının 14 Ekim’de yerel saatle 12.06’da (TSİ 19.06) kalkışı için nihayet onay verildi.
Parlak Uydu
Açık Üniversite’den gezegen mikrobiyoloğu Mark Fox-Powell, “Güneş’ten bu kadar uzakta bir yaşam keşfi, yaşamın Dünya’dan bağımsız bir kökeni olabileceğini gösterir” diyor. Powell, “Eğer Güneş Sistemi’nde yaşam başka bir yerde tespit edilirse, bu durum yaşamın gerçekten yaygın olabileceği anlamına gelir.” Europa, Dünya’dan 628 milyon km uzaklıkta ve bizim uydumuzdan biraz daha büyük. Eğer görüş mesafemizde olsaydı, buzlu yüzeyi nedeniyle yansıtacağı güneş ışığı beş kat daha parlak olacaktı. Buz kalınlığı 25 km’ye kadar ulaşabilen bu uydu, buz altında geniş bir tuzlu su okyanusu ve basit yaşam formları için gerekli kimyasal bileşenleri barındırıyor olabilir. Bilim insanları, Europa’da yaşam olabileceğini ilk kez 1970’lerde Arizona’daki bir teleskoptan gözlemledikleri su buzu ile fark ettiler. Voyager 1 ve 2 uzay araçları, uydunun ilk yakın görüntülerini sağladı ve ardından 1995’te NASA’nın Galileo uzay aracı Europa’nın yanından geçerek son derece etkileyici fotoğraflar elde etti. Bu fotoğraflarda koyu, kızıl kahverengi çatlaklarla dolu bir yüzey görünüyordu; bu çatlaklar yaşam barındırabilecek tuz ve sülfür bileşikleri içerebilir. Ayrıca James Webb teleskobu, Europa yüzeyinden 160 kilometre yukarıya püskürtülen, su birikintilerine benzeyen görüntüler tespit etti. Ancak bu keşiflerin hiçbirinde, Europa’ya onu gerçekten anlayacak kadar uzun süre yaklaşılmadı.
Magmanın Buz Versiyonu
NASA, Clipper’daki cihazlarla, Europa’nın haritasını çıkarmayı, toz parçacıklarını toplamayı ve su birikintilerinin içinden geçmeyi umuyor. ABD’deki Cornell Üniversitesi’nde yer ve atmosfer bilimleri doçenti Britney Schmidt, buzun içini görecek bir lazerin tasarlanmasına yardımcı oldu. Schmidt, “Beni en çok Europa’nın su yapısını anlamak heyecanlandırıyor. Su nerede? Europa’da Dünya’daki dalma-batma bölgelerinin, magma odalarının ve tektoniğin buz versiyonu var – bu bölgeleri görmeye ve haritalarını çıkarmaya çalışacağız” diyor. Reason adı verilen araç Antarktika’da test edildi. Ancak, Dünya’daki koşullardan farklı olarak Clipper’daki tüm aletler büyük miktarda radyasyona maruz kalacak ve Schmidt bunun “büyük bir endişe” yarattığını belirtiyor. Uzay aracı, Europa’nın yanından yaklaşık 50 kez geçecek ve her seferinde bir milyon X-ışını seviyesinde radyasyona maruz kalacak. Clipper, şimdiye kadar bir gezegeni ziyaret etmek üzere inşa edilmiş en büyük uzay gemisi olma unvanını taşıyor ve önünde uzun bir yolculuk var. 2,9 milyar km yol kat ederek hem Dünya’nın hem de Mars’ın yörüngesinde dönecek ve sapan atışı etkisi denilen yöntemle kendisini Jüpiter’e doğru ilerletecek. Tüm yol için yeterli yakıt taşıyamayacağından, Dünya ve Mars’ın çekim gücünden faydalanacak. Jüpiter’in Ganymede isimli bir başka uydusuna giderken Europa’yı da ziyaret edecek olan Avrupa Uzay Ajansı’nın uzay gemisi JUICE’u geçecek. Clipper, 2030’da Europa’ya yaklaştığında motorlarını tekrar çalıştırarak doğru yörüngeye dikkatlice manevra yapacak.
Uzay Bilimciler Temkinli
Uzay bilimciler yaşam keşfetme şansından bahsederken oldukça temkinli davranıyor; insan benzeri canlılar ya da hayvanlar bulacaklarına dair bir beklenti yok. Londra’daki Imperial College’da uzay fiziği profesörü olan Michelle Dougherty, “Yaşanabilirlik potansiyelini araştırıyoruz ve bunun için dört unsura ihtiyaç var: Sıvı su, ısı kaynağı, organik madde ve bu üç bileşenin yeterince uzun bir süre boyunca istikrarlı olması gerekiyor ki bir şeyler olabilsin” diyor. Buz yüzeyinin daha iyi anlaşılması, gelecekteki bir seyahatte aracın nereye indirileceğini belirlemeyi umuyorlar. Bu önemli yolculuğu NASA, Jet İtki Laboratuvarı ve Johns Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’ndan bilim insanlarının oluşturduğu uluslararası bir ekip denetleyecek. Profesör Fox-Powell’a göre, neredeyse her hafta bir uzay aracı fırlatılan bir dönemde, bu görev farklı bir şey vadediyor: “Kâr amacı gütmüyor. Bu görev, keşif ve merakla ilgili, dünyamız hakkındaki bilgimizin sınırlarını zorlamakla ilgili.”
- Mars’ın kayalıklarının derinliklerinde sıvı su rezervuarı bulundu.
- Ayda keşfedilen mağara, insanların yerleşmesi için uygun şartları sağlayabilir.
- James Webb teleskobu, bilinen en eski ve en uzak galaksiyi keşfetti.
- Uzayın ‘en parlak’ cismi keşfedildi: Güneş’ten 500 trilyon kat daha parlak.
