USS Higgins ve HCMS Vancouver’ın Tayvan Boğazı’ndaki Geçişi
ABD’nin Pasifik’teki 7. Filosu, “Arleigh Burke” sınıfı güdümlü füze taşıyan USS Higgins muhribi ile Kanada Kraliyet Donanması’na ait “Halifax” sınıfı HCMS Vancouver firkateyninin, 20 Ekim 2023 tarihinde Tayvan Boğazı’ndan rutin bir geçiş gerçekleştirdiğini duyurdu. Yapılan açıklamada, bu geçişin açık denizde seyrüsefer ve uçuş serbestisinin geçerli olduğu sulardan gerçekleştirildiği ve uluslararası hukuka tamamen uygun olduğu vurgulandı.
Açıklamada, gemilerin, Boğaz’a kıyısı bulunan ülkelerin kara sularında bulunmayan koridoru kullandıkları kaydedildi. ABD’nin 7. Filosunun açıklamasında şöyle denildi: “Higgins ve Vancouver’ın Tayvan Boğazı’ndan geçişi, ABD’nin müttefikleri ve ortaklarıyla birlikte tüm ülkeler için seyrüsefer serbestisine ilke olarak bağlılığını göstermektedir.”
Uluslararası toplumun, Tayvan Boğazı’ndaki seyrüsefer hakları ve özgürlüklerinin kısıtlanmaması gerektiği üzerinde durulan açıklamada, “ABD, seyrüsefer ve uçuş serbestisi ile deniz ve hava sahasının hukuka uygun diğer kullanımlarıyla çelişen her türlü egemenlik ve yetki alanı iddialarını kesin bir dille reddeder.” ifadesine yer verildi.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu (ÇHKO) ise, Tayvan Boğazı’nın bulunduğu bölgeden sorumlu Doğu Cephesi Komutanlığı aracılığıyla bir açıklama yaptı. Bu açıklamada, ABD ve Kanada gemilerinin Tayvan Boğazı’ndan geçişinin, Çin savaş uçakları ve gemileri tarafından kural ve düzenlemelere uygun bir biçimde izlendiği ve takip edildiği belirtildi. Ayrıca, ABD ve Kanada’nın “ortalığı karıştırmakla” ve “Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrara zarar vermekle” suçlandığı kaydedildi.
Çin ordusu, “Komutanlığa bağlı birlikler daima teyakkuzdadır ve ulusal egemenlik ile güvenliği, bölgesel barışı ve istikrarı kararlılıkla koruyacaktır.” şeklinde bir ifadeye de yer verdi. Tayvan Savunma Bakanlığı, gemilerin geçişini doğrulayarak, Tayvan çevresindeki sularda ve hava sahasındaki durumun “normal” olduğunu bildirdi.
ABD ve Kanada gemilerinin Tayvan Boğazı’ndan geçişinin, Çin’in geçen hafta başında Tayvan’ın etrafını kuşatan askeri tatbikatının ardından gerçekleşmesi dikkat çekti. Çin ordusu, 14 Ekim’de Tayvan’ın çevresini kuşatan kapsamlı bir askeri tatbikat başlattığını duyurmuştu. Bu tatbikat, “Müşterek Kılıç-2024B” adıyla anılmış olup, kara, hava, deniz ve roket kuvvetlerinden birliklerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
Tayvan Adası, Çin tarafından topraklarının bir parçası olarak görülmekte ve Tayvan Boğazı da kara suları olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, Çin, ABD ve diğer ülkelerin bölgede askeri varlıklarını artırmalarına karşı çıkmaktadır. ABD donanmasının bölgedeki seyir ve keşif faaliyetleri, iki ülke arasında artan gerginliğin başlıca nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir.
