5 Kasım Dünya Roman Dili Günü Kutlandı
UNESCO tarafından ilan edilen 5 Kasım Dünya Roman Dili Günü, Konak Belediyesi ve Roman Akademisi iş birliğiyle düzenlenen bir panelle kutlandı. Panel, Alsancak Türkan Saylan Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi ve etkinliğe Konak Belediyesi’nin Roman Meclis Üyesi Tolga Küleş, CHP Konak İlçe Yöneticileri, İzmir Roman Derneği Başkanı Abdullah Cıstır, çeşitli sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, akademisyenler ve Roman vatandaşlar katıldı. Roman dili ve kültürünün korunması ve geliştirilmesi için neler yapılabileceği üzerine tartışmaların yapıldığı panelin konuşmacıları arasında İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi Kültür Dersleri Bölümü’nden Doç. Dr. Ozan Uştuk ile Manisa Celal Bayar Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Faika Çelik yer aldı.
KÜLEŞ: ROMANLARIN HALA BARINMA VE ÖZGÜRLÜK SORUNU VAR
Panelin açılış konuşmasını yapan Konak Belediyesi Meclis Üyesi Tolga Küleş, dünya genelinde yaygın olarak konuşulan dillerin, örneğin İngilizce, İtalyanca, Fransızca ve İspanyolca gibi dillerin uluslararası geçerliliğe sahip olduğunu belirtti. Küleş, “Roman toplumunun hala barınma ve özgürlük gibi ciddi sorunları var. Bu, gerçekten acı verici bir durum. Daha özgür ve demokratik bir dünyada, bizi yok sayanlara inat, mücadele etmeye devam edeceğiz” dedi.
CISTIR: DİLİMİZİ UNUTUYORUZ
İzmir Romanlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Abdullah Cıstır, Roman dilinin dünya genelinde unutulmaya yüz tutmuş diller arasında yer aldığını ifade etti. Cıstır, “Uluslararası üst yapılar olmasa, dilimizi giderek unutuyoruz. Tepecik, Ege Mahallesi ve İkiçeşmelik gibi bölgelerde bu dili konuşan kaç kişi var? Taşrada, Roman dili hâlâ yaşatılıyor. Romanlar, kendi meselelerine daha fazla sahip çıkmalı” diyerek İzmirli Roman vatandaşlarını kendi dillerini yaşatmaları noktasında duyarlılığa davet etti.
BAŞKAN MUTLU’YA TEŞEKKÜR
Açılış konuşmalarının ardından, moderatörlüğünü Roman Akademisi Kurucusu Cem Pekbalıkcı’nın üstlendiği bir panel gerçekleştirildi. Bu panelde Manisa Celal Bayar Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Dr. Faika Çelik ile İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi Kültür Dersleri Bölümü’nden Doç. Dr. Ozan Uştuk konuşmacı olarak yer aldı. Moderatör Pekbalıkcı, 2021 yılından bu yana kutlanan Dünya Roman Dili Günü’nü bu yıl Konak Belediyesi’nin katkılarıyla düzenlemekten duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Ayrıca, Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu’ya desteklerinden dolayı teşekkür etti. Pekbalıkcı, Roman Akademisi’nin amacının, Roman dili ve kültürünü geleceğe taşımak ve toplumsal farkındalığı arttırmak olduğunu vurguladı.
ÇELİK: SÖZLÜ TARİH ÇALIŞMALARI YAPILMALI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Faika Çelik, “Türkiye’de Roman Çalışmalarının 20 Yılı” başlıklı sunumunda Romanların eğitim, barınma, istihdam ve sağlık alanında karşılaştıkları güçlükleri ele aldı. Avrupa ile kıyaslandığında Türkiye’de Romanlar üzerine yapılan akademik çalışmaların yetersiz olduğuna dikkat çeken Çelik, “Roman dili hakkında geçmişten günümüze çok az şey biliyoruz. Romanlar üzerine en çok sosyoloji alanında çalışma yapıldı. Bunun yanı sıra ekonomi, tarih, siyaset bilimi, kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler, şehir ve kadın üzerine de çalışmalar yapılmış. En sağlıklı çalışma, Roman toplumu ile birlikte gerçekleştirilecek ortak çalışmalardır; ayrıca, sözlü tarih çalışmaları da yapılmalıdır” dedi.
UŞTUK: YÜZDE 60’I ROMANCA BİLMİYOR
İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi Kültür Dersleri Bölümü’nden Doç. Dr. Ozan Uştuk, “Roman Dilinden Türkçe’ye Katkılar” başlıklı sunumunda şu ifadeleri kullandı: “17. yüzyıldan itibaren özellikle Türkçe’den Romanca’ya geçen birçok kelime bulunmaktadır; aynı zamanda Romanca’dan Türkçe’ye de çeşitli kelimeler geçmiştir. Ancak, bu kelimelerin hiçbiri resmi kayıt altına alınmamıştır. Bu alanda yapılacak bir çalışmanın önemi büyüktür. Türkçe’ye katkıda bulunmuş, Romanca kökenli olduğunu bilmediğimiz kelimeler de mevcuttur. Ciddi bir kültürel mirasa katkı sağlamış bir dilden söz ediyoruz. 2007 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Romanların yaklaşık yüzde 60’ı Romanca bilmemektedir. Bu, çok önemli bir kimlik kaybıdır. Bugün bu oranın çok daha yüksek olduğunu düşünmekteyiz. Taşrada bu dil konuşulabilir, ancak şehirlerde Romanca konuşma oranı oldukça düşmüştür.”
