Bir bebeğin hayatının ilk bin günü, ana rahmine düştüğü andan itibaren iki yaşına kadar olan kritik bir süreçtir. Bu dönemde şeker tüketiminin sınırlanmasının, ileriki yıllarda birçok sağlık sorununu önleyebileceği yapılan araştırmalarla ortaya konmuştur. İngiltere’de gerçekleştirilen bir çalışmada, şekerin karneye bağlı satışının sona ermesinin ardından şeker tüketimindeki artışın etkileri detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Bu araştırmanın bulgularına göre, bebeklik döneminde şeker alımının sınırlandırılması, tip 2 diyabet riskini %35, yüksek tansiyon riskini ise %20 oranında azaltmaktadır. Uzmanlar, bir bebeğin iki yaşına kadar geçirdiği dönemin, genel sağlık durumu üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, yaşam boyu sürecek olan şeker tüketim alışkanlığının da bu dönemde şekillenebileceği öngörülmektedir.
İkinci Dünya Savaşı sonrası İngiltere’de uygulanan karne sistemi, Eylül 1953’te sona erdikten sonra, ortalama şeker tüketiminin 41 gramdan (yaklaşık 10 şeker küpü) 80 grama (yaklaşık 20 şeker küpü) çıktığı gözlemlenmiştir. Araştırmacılar, İngiltere’deki genetik veritabanı Biobank’tan yararlanarak, 1951-1956 yılları arasında doğmuş ve sağlıkları düzenli olarak izlenen 60 bin kişiyi incelemiştir. Güney California Üniversitesi tarafından yapılan analize göre, şeker tüketiminin sınırlı olduğu bebeklerde obezite riskinin %30 oranında azalma gösterdiği bulunmuştur.
Ayrıca, yaş ilerledikçe tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon riskinin arttığı, fakat bu artışın özellikle annelerinin şeker karnesinin sona erdiği dönemde hamile kalan bebeklerde daha hızlı gerçekleştiği tespit edilmiştir. Science dergisinde yayımlanan çalışmanın sonuçlarına göre, erken çocukluk döneminde şeker karnesi olan kişilerde tip 2 diyabetin ortalama dört yıl, yüksek tansiyonun ise iki yıl sonra başladığı gözlemlenmiştir. Şeker karnesi döneminde doğan bebeklerde tip 2 diyabet riski %35, yüksek tansiyon riski ise %20 daha düşüktü.
Gebe Kadınların Diyeti ve Bebek Sağlığı
Gebelik döneminde annenin yediği gıdalar, bebeğin sağlığı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Şeker karnesi döneminde doğup daha sonra katı gıdalara geçen bebeklerin daha sağlıklı oldukları gözlemlenmiştir. Araştırmacılardan Tadeja Gracner, erken dönemde şekere maruz kalmanın yaşam boyu metabolizmayı ve vücudun besinlere tepkisini etkileyebileceğini belirtmektedir. Ayrıca, erken yaşta şeker tüketiminin ömür boyu devam edecek bir tatlı tercihine yol açabileceğini eklemektedir.
Gracner, “Doğum günü pastası, şeker veya kurabiye gibi ikramların abartmadan tüketilebileceğini” ifade ederek, erken dönemde şekerin azaltılmasının çocuklara “hayata daha iyi bir başlangıç sağlamak” açısından büyük önem taşıdığını vurgulamaktadır. Ancak, şekerden kaçınmanın “çok zor” olduğunu; çünkü bebek ve çocuk yiyeceklerinde bile yaygın olarak bulunduğunu kabul etmektedir.
- Gıda konusunda çalışan bazı sivil toplum kuruluşları, İngiltere’de bebekler için pazarlanan gıdaların aşırı miktarda şeker içerdiği konusunda aileleri uyarmaktadır.
- Ailelere, çocuklarına brokoli veya ıspanak gibi daha az tatlı sebzeler sunarak, farklı tatlara alışmalarını sağlamaları önerilmektedir.
Çalışmada, ülke genelinde şeker tüketiminin iki katına çıkmasının etkileri incelenmiş olsa da bireylerin diyetlerinin tek tek izlenmediği için kesin bir sonuç elde edilememektedir. Kings College London’dan beslenme bilimleri öğretim üyesi Dr. Katie Dalrymple, çalışmanın erken yaşamda karşılaşılan bazı kritik anların gelecekteki sağlığımız üzerinde önemli bir etkiye sahip olabileceğine dair anlayışı desteklediğini belirtmektedir. Oxford Brookes Üniversitesi’nde beslenme öğretim görevlisi olan Jerusa Brignardello ise araştırmanın sonuçlarının “anne adayları ve erken çocukluk dönemindeki ebeveynler için bir uyarı niteliğinde olduğunu” ifade etmektedir.
