İstanbul, aktif fay hatları üzerinde yer alan ve büyük bir depremin beklendiği önemli bir metropol. Olası bir büyük depremde ulaşım ve lojistik altyapısının kesintisiz devam etmesi, arama kurtarma ekiplerinin ve yardımların hızla bölgeye ulaşabilmesi hayati önem taşıyor. Bu doğrultuda, İstanbul Havalimanı işletmecisi İGA, deprem sonrası havacılık operasyonlarının aksamaması ve havalimanının bir kriz merkezi olarak görev yapabilmesi için kapsamlı bir planlama gerçekleştirdi.
İstanbul Havalimanı, Kriz Yönetimi İçin Hazır
İstanbul Havalimanı, olası büyük deprem sonrası Türkiye’ye gelecek olan arama kurtarma ekipleri, insani yardım malzemeleri ve lojistik destekler için önemli bir merkez olarak konumlandırılıyor. Bu kapsamda, İstanbul Havalimanı İşletmecisi İGA APOC & Terminal Operasyonları Direktörü Fatih Mere, deprem sonrası operasyonların en kısa sürede faaliyete geçerek yardım ekiplerinin hızla bölgeye ulaşabilmesi için kritik planlamalar yaptıklarını belirtti.
Olası bir deprem senaryosunda, ilk 120 saat içinde havalimanında görevli personel, yolcular ve yakınlarının ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı detaylı bir şekilde planlandı. İlk 72 saat içinde ulaşması beklenen yardımlar için gerekli altyapının hazır olduğu ve çadır kentlerin kurulacağı açıklandı. Böylece, havalimanı çalışanlarının barınma ihtiyacı için devlete ek bir yük oluşturulmayacak.
Mobil Hava Trafik Kulesi ile Kesintisiz Uçuşlar
Olası bir depremde, İstanbul Havalimanı’ndaki hava trafik kontrol kulesi kritik bir noktada bulunuyor. Deprem sırasında kulede herhangi bir yapısal hasar meydana gelirse, uçuş operasyonları büyük ölçüde aksayabilir. Bu nedenle, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından İstanbul Havalimanı’na mobil hava trafik kontrol kulesi tahsis edildi. Mobil kule, gerektiğinde devreye girerek uçuşların devam etmesini sağlayacak ve böylece hava trafiğinin kesintisiz yönetilmesi mümkün olacak.
Mobil kule, sadece uçuşların devam etmesini sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda yardım ve lojistik operasyonlarının da etkin bir şekilde yönetilmesine katkı sunacak. Deprem sonrasında pasaport veya seyahat belgesi olmayan yolcuların hangi işlemlerden geçeceğiyle ilgili özel çalışmalar da yapıldı. Böylece, acil durumlarda uluslararası yardımların ve ekiplerin giriş-çıkışı hızlandırılacak.
Türkiye ve Dünya İçin Lojistik Üs
İstanbul Havalimanı, deprem sonrası arama kurtarma çalışmalarında sadece Türkiye’ye değil, tüm dünyaya hizmet verecek bir lojistik üs olacak. Arama kurtarma ekipleri, insani yardımlar ve tıbbi malzemelerin hızla sevk edilmesi için havalimanında özel bölgeler belirlendi.
Deprem sonrasında Türkiye’nin diğer şehirlerinden de destek ekiplerinin İstanbul’a ulaşımı planlandı. Özellikle Ankara, İzmir ve Antalya gibi şehirlerden havalimanı yer hizmetleri personeli, güvenlik ekipleri ve acil müdahale ekipleri hızla İstanbul’a yönlendirilecek. Bu sayede havalimanı operasyonlarının duraksamadan devam etmesi sağlanacak.
Fatih Mere, bu planlamaların Türkiye’deki hiçbir havalimanında bu detayda yapılmadığını belirterek, amaçlarının İstanbul halkına ve Türkiye’ye sağlıklı bir şekilde hizmet sunmak olduğunu vurguladı.
İstanbul Havalimanı’nın Kapasite Artışı ve Operasyon Yönetimi
Deprem hazırlıkları dışında, İstanbul Havalimanı’nın kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar da devam ediyor. Havalimanında 17 Nisan itibarıyla üç pistte eş zamanlı iniş-kalkış uygulaması başlatılacak.
Fatih Mere, havalimanının açıldığı günden bu yana en yüksek saatlik uçuş trafiğinin 110 olduğunu ve üçlü yaklaşma sistemi sayesinde bu kapasitenin daha da artırılacağını belirtti. Bu gelişme, İstanbul Havalimanı’nın hava trafiğinde daha etkin bir rol oynamasını sağlayarak, olası bir afet durumunda daha fazla uçağın iniş ve kalkışına imkan tanıyacak.
Bu sistemin altyapı ve yazılım çalışmaları Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından yürütülüyor. Kapasite artışının, hem günlük yolcu trafiğini hızlandıracağı hem de acil durumlarda operasyonların daha hızlı yönetilmesine katkı sağlayacağı öngörülüyor.
Havalimanı Operasyon Merkezi (APOC) ve Kriz Yönetimi
İstanbul Havalimanı’nda operasyonlar, Havalimanı Operasyon Merkezi (APOC) tarafından yönetiliyor. Yedi farklı operasyon adasından oluşan APOC, havalimanının “beyni” olarak kabul ediliyor. Burada tüm uçuş trafiği, kriz yönetimi ve operasyonel aksiyonlar anlık olarak takip ediliyor.
APOC’un kriz merkezi olarak daha önce birçok kritik süreci yönettiği biliniyor. Örneğin, pandemi döneminde yurt dışından gelen Türk vatandaşlarının uçakla getirilerek yurtlara yerleştirilmesi ve karantina süreçlerinin Valilik ve Sağlık Bakanlığı ile koordineli olarak yürütülmesi burada gerçekleşti.
Ayrıca, geçtiğimiz yıllarda meydana gelen FedEx uçak kazasında tüm müdahale ve koordinasyon bu merkez üzerinden sağlandı. 2024 yılında ise İstanbul Havalimanı’nda günlük ortalama 1400 sefer planlanıyor. APOC, uçakların park yerlerinden, yolcuların terminalde hangi kapıdan bineceğine kadar her detayı planlıyor.
İstanbul Havalimanı’nda Bagaj Yönetimi
İstanbul Havalimanı’nda günlük ortalama 200 bin bagaj trafiği bulunuyor. 42 kilometrelik bagaj bant ağı sayesinde, saatte 20 binin üzerinde bagaj işlenebiliyor. Yaz sezonunda günlük 270 bin yolcuya kadar ulaşan havalimanı, Türkiye’deki birçok ilin nüfusundan fazla insanın aynı anda seyahat ettiği bir merkez konumunda.
Bu nedenle, bagaj yönetiminin etkin şekilde yapılması büyük önem taşıyor. Bagajların doğru bölgelere yönlendirilmesi ve yolcu akışının düzgün şekilde sağlanması için gelişmiş yazılımlar kullanılıyor. Deprem gibi olağanüstü durumlarda, bagaj işlemlerinin önceliklendirilmesi ve yolcuların hızlı bir şekilde tahliye edilmesi için özel protokoller hazırlandı.
Olası büyük bir İstanbul depreminde, İstanbul Havalimanı kritik bir rol üstlenecek. Alınan önlemler sayesinde uçuş operasyonlarının kesintisiz devam etmesi, mobil hava trafik kulesiyle hava sahasının kontrol altında tutulması ve yardım ekiplerinin hızla bölgeye ulaşması sağlanacak.
Deprem sonrası havacılık faaliyetlerinin önemi göz önüne alındığında, İstanbul Havalimanı’nın dünya genelinden gelen yardımların merkezi haline gelmesi bekleniyor. Türkiye’nin en büyük havalimanı olarak, hem ulusal hem de uluslararası kriz yönetimi açısından büyük bir sorumluluk üstlenecek.
İGA ve ilgili yetkililerin yaptığı detaylı planlamalar, İstanbul’un bu büyük afet karşısında daha güçlü durabilmesi için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Gelecekte benzeri durumlara hazırlıklı olmak adına yapılan bu çalışmalar, Türkiye’nin afet yönetimi alanındaki kapasitesini artırarak, havalimanının uluslararası bir lojistik ve yardım merkezi olarak işlev görmesine imkan sağlayacak.
