Son yıllarda, dünyada ve Türkiye’de iklim değişikliğinin etkilerini kaygıyla deneyimliyoruz. Şiddetli kuraklıklar, sel felaketleri, orman yangınları ve çölleşme, bu değişimin somut sonuçlarıdır. Türkiye, bu değişikliklerden en fazla etkilenen ülkelerden biridir. İklim değişikliği, yalnızca çevresel değil, ekonomik ve toplumsal açıdan da ciddi tehditler oluşturmaktadır. 20 Şubat 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan İklim Kanunu yasa teklifi, bu sorunun çözülmesine yönelik atılacak adımların başlangıcı olarak görülse de, birçok açıdan eksik ve yetersizdir.
İklim Kanunu Teklifinin Eleştirisi
İklim Kanunu teklifi, muhalefet partilerinden ve bazı sivil toplum kuruluşlarından sert eleştiriler almış olsa da, bu eleştiriler dikkate alınmadan komisyondan geçirilmiştir. Bu kanun, iş dünyasının ve sermayenin çıkarlarını ön planda tutan, neoliberal politikalara dayalı bir yaklaşımı benimsemektedir. Kapitalist bir ekonomik düzene dayanan bu teklif, çevresel sorunların çözümü yerine, ticaretin ve sermaye kazancının korunmasına odaklanmaktadır. Bu nedenle, kanunun bu haliyle iklim değişikliği mücadelesine halk ve ülke yararına katkı sağlamayacağı düşünülmektedir.
Fosil Yakıtlardan Çıkış ve Emisyon Azaltımı
İklim Kanunu teklifi, özellikle fosil yakıtlardan çıkış ve emisyon azaltımı konusunda belirsizlikler taşımaktadır. Sıfır emisyon hedefine ulaşmak için hangi adımların atılacağı, fosil yakıt kullanımının nasıl terk edileceği ve kömürün nasıl aşama aşama devre dışı bırakılacağı gibi temel konular, kanun teklifinde net bir şekilde ele alınmamıştır. Kanun, bu geçişin nasıl sağlanacağı ve endüstriyel alandaki kömürsüz elektrifikasyon sürecinin nasıl yönetileceği konusunda herhangi bir yol haritası sunmamaktadır. Ayrıca, fosil yakıt sektöründen geçişin sosyal ve ekonomik maliyetlerinin nasıl karşılanacağına dair de bir açıklama bulunmamaktadır.
Adil Geçiş ve Sosyo-Ekonomik Maliyetler
Fosil yakıtlara dayalı sistemlerin terk edilmesi, iş gücü ve istihdam üzerindeki etkilerini de gözler önüne sermektedir. Yeni düzenin nasıl sağlanacağı ve bu geçişin emekçiler için adil bir şekilde nasıl yapılacağı konusu da, İklim Kanunu teklifinde görmezden gelinmiştir. Bu geçişin sosyo-ekonomik maliyetinin, fosil yakıtlardan fayda sağlayan şirketler ve bireyler tarafından karşılanması gerektiği gerçeği, göz ardı edilmiştir. Bu durum, çevreye duyarlı bir yasa teklifinden çok, piyasa çıkarlarını gözeten bir yaklaşımı ortaya koymaktadır.
Gerçek Çözüm: Doğa ve Toplumun Geleceği
İklim değişikliğinin gerçek çözümü, doğanın ve toplumun geleceğini korumaya yönelik bir anlayışla mümkündür. Kapitalist sistemin çıkarlarını koruyan, ticaretin ve sermayenin karını öne çıkaran politikalardan uzaklaşılmalı ve halk sağlığı, çevresel sürdürülebilirlik ön planda tutulmalıdır. Kömür ve fosil yakıt kullanımının terk edilmesi için somut bir plan yapılmalı ve bu sürecin getireceği sosyo-ekonomik maliyetler, adil bir şekilde paylaştırılmalıdır. Ekolojik suçlara karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanmalı, doğayı koruma adına atılacak adımlar halk sağlığını güvence altına almalıdır.
Eşit ve Temiz Bir Doğa
Doğaya ve çevreye duyarlı bir politika, sadece iklim değişikliğini durdurmayı değil, aynı zamanda gelecek nesillerin temiz ve sağlıklı bir doğadan eşit faydalanmalarını sağlamak amacı gütmelidir. Temiz bir çevreye erişim, temel bir insan hakkıdır ve bu hakkın her birey için eşit bir şekilde korunması gerekmektedir. İklim Kanunu, bu eşitliği gözetmeden, sadece sermayenin çıkarlarını kollayarak yürürlüğe girmemelidir. Çünkü gerçek bir çevreci yasa, yalnızca çevreyi koruyan değil, toplumun tüm kesimlerinin adil bir şekilde faydalanabileceği düzenlemeleri içeren bir kanun olmalıdır.
