Birleşik Krallık Kraliyet Donanması’nın köklü geçmişe sahip Type 23 sınıfı fırkateyni HMS Monmouth, 28 yıl boyunca denizlerde görev yaptıktan sonra ömrünü tamamladı. Ekonomik onarımının mümkün olmaması ve hizmette kalabilmesi için kapsamlı bir tadilata ihtiyaç duyulması nedeniyle gemi, geri dönüşüm amacıyla Türkiye’ye satıldı. Bu satış, hem Kraliyet Donanması için bir gelir elde etme hem de geminin çevreye duyarlı bir şekilde sökülerek değerli malzemelerinin geri kazanılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
HMS Monmouth: Soğuk Savaş’tan İnsani Yardıma Uzayan Bir Tarih
1993 yılında Soğuk Savaş’ın sonlarına doğru denizaltı avcısı olarak göreve başlayan HMS Monmouth, “Kara Dük” lakabıyla da anılıyordu. Görev süresi boyunca dünyanın dört bir yanında önemli operasyonlara katılan fırkateyn, Sierra Leone İç Savaşı sırasında insani yardım operasyonlarında aktif rol oynadı ve Somali kıyılarında deniz haydutlarına karşı mücadele etti. Antarktika’dan Basra Körfezi’ne, Hint Okyanusu’ndan dünya çapında bir çevre gezisine kadar pek çok farklı coğrafyada görev alan HMS Monmouth, kısa bir süre liman eğitim gemisi olarak da kullanıldı. Geminin son büyük görevi ise 2018 yılında, Kraliyet Donanması’nın yeni amiral gemisi HMS Queen Elizabeth’in Amerika Birleşik Devletleri’ne gerçekleştirdiği tarihi ziyarette refakat görevi oldu.
Ekonomik Olmayan Onarım ve Etik Geri Dönüşüm Süreci
Kraliyet Donanması yetkilileri, HMS Monmouth’un hizmet ömrünü tamamladığını ve aktif görevine devam edebilmesi için yapılması gereken kapsamlı onarımın maliyetinin yüksek olduğunu belirtti. Bu nedenle geminin geri dönüşüm amacıyla satılmasına karar verildi. Süreç, Avrupa’daki onaylı gemi geri dönüşüm tesislerinden teklif alınarak titizlikle yürütüldü. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, çevreye duyarlı ve etik söküm prensiplerine bağlılığıyla bilinen Türk gemi geri dönüşüm şirketi Leyal Gemi Söküm Sanayi Ve Ticaret Ltd Şti., ihaleyi kazanan taraf oldu.
Eski Mürettebattan Veda ve Türkiye’ye Övgü
HMS Monmouth’ta ilk görevinde Teğmen olarak bulunan ve şu anda Savunma Ekipmanları ve Destek İhracat ve Satış Ekibi Başkanı olarak görev yapan Richard Whalley, geminin Türkiye’ye satılmasıyla ilgili duygusal bir açıklama yaptı. Whalley, “Hayatınızın önemli bir parçası olan bir geminin elden çıkarılmak üzere olduğunu gördüğünüzde her zaman üzücü bir gün olur, ancak en azından HMS Monmouth’un Türkiye’de geri dönüşüm için satılmasının, Kraliyet Donanması için finansal bir getiri sağlayan metalleri ve diğer değerli varlıkları geri kazanmanın etik ve sorumlu bir yöntemini sağlayacak olmasından mutluyum. Ülkeye iyi hizmet etmiş bir gemi için uygun bir son,” ifadelerini kullandı. Whalley’nin sözleri, hem gemiye duyulan bağlılığı hem de Türkiye’deki geri dönüşüm tesislerinin güvenilirliğine olan inancı yansıtıyor.
Duke Sınıfının Altıncı Gemisi: Bir Dönemin Sonu
Type 23 sınıfı fırkateynleri, İngiliz Düklerinin adlarını taşıdıkları için “Duke sınıfı” olarak da biliniyor. Sınıfın ilk gemisi HMS Norfolk 1989’da hizmete girerken, HMS Monmouth bu sınıfın altıncı gemisi olarak 1993 yılında denize indirildi. Sınıfın son gemisi HMS St Albans ise 2002 yılında göreve başladı. HMS Monmouth’un hizmet dışı bırakılması ve geri dönüşüm için Türkiye’ye satılması, hem geminin kendi tarihi hem de Duke sınıfı fırkateynlerin genel ömrü açısından bir dönemin sonunu işaret ediyor. Silahları ve sensörleri söküldükten sonra 30 Haziran 2021’de resmen hizmet dışı bırakılan HMS Monmouth, son yolculuğu için 3 Nisan 2025 tarihinde Portsmouth limanından ayrılarak Türkiye’ye doğru yola çıktı.
