ABD Hava Kuvvetleri, 2026 mali yılı bütçe teklifiyle havacılık tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir dönüşüme hazırlanıyor. Pentagon’un açıkladığı bu radikal plan, 162 adet A-10 Thunderbolt II uçağının tamamen emekliye ayrılmasını ve F-15, F-16, C-130 gibi platformlardan oluşan toplam 340 hava aracının envanterden çıkarılmasını öngörüyor. Bu büyük çaplı hamle, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in bütçede yüzde 8’lik bir kesinti ve yeniden tahsis direktifinin ardından hız kazandı. Hava Kuvvetleri, bu adımlarla hem filoyu modernize etmeyi hem de geleceğin muharebe ihtiyaçlarına uygun, daha yetenekli ve maliyet etkin bir yapıya kavuşmayı hedefliyor.
A-10 Warthog’un Vedası: Bir Efsanenin Sonu
ABD Hava Kuvvetleri’nin “Warthog” lakaplı ikonik uçağı A-10 Thunderbolt II, on yıllardır yakın hava desteği görevlerinin vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul ediliyordu. Düşük irtifada sunduğu benzersiz manevra kabiliyeti ve güçlü topuyla kara birliklerine sağladığı destek, A-10’u cephede efsaneleştirmişti. Ancak, modern hava savunma sistemlerinin gelişimi ve günümüz çatışma ortamının değişen dinamikleri, bu uçağın gelecekteki rolünü sorgulatır hale getirdi. Defense News’e göre, 2026’da kalan son 162 adet A-10’un emekliye ayrılmasıyla, A-10 programı tamamen sona erecek.
Kongre, geçmişte A-10’ların emekliliğine şiddetle direnmiş, bu uçakların kritik önemini vurgulamıştı. Son yıllarda ise kademeli olarak bu planlara onay verilmiş olsa da, tüm filonun bir anda hizmet dışına çıkarılması konusunda Kongre’nin nasıl bir tepki vereceği belirsizliğini koruyor. Bu karar, Hava Kuvvetleri’nin gelecekteki yakın hava desteği görevleri için daha çok F-35 gibi çok rollü platformlara ve insansız sistemlere güveneceğinin açık bir işareti.
Emekli Edilecek Diğer Platformlar ve Envanter Değişiklikleri
A-10’ların yanı sıra, Hava Kuvvetleri’nin 2026 emeklilik listesi oldukça kapsamlı. Bu liste, yaşlanan uçakların ve bazı görevlere özel platformların envanterden çıkarılmasını içeriyor. Emekli edilecek diğer önemli platformlar şunlar:
- 62 adet F-16C/D: Hava Kuvvetleri’nin envanterindeki önemli bir savaş uçağı olan F-16’ların bir kısmının emekliliği, filonun gençleştirilmesine yönelik bir adım.
- 21 adet F-15E ve 13 adet F-15C/D: F-15 serisi uçakların da belirli varyantları envanterden çıkarılacak.
- 14 adet C-130H nakliye uçağı: Askeri nakliyede kritik bir rol oynayan C-130’ların eski modellerinin emekliliği söz konusu.
- 3 adet EC-130H Compass Call elektronik harp uçağı: Elektronik harp kabiliyetinde modernizasyona gidileceğinin bir göstergesi.
- 14 adet KC-135 tanker uçağı: Hava ikmal kabiliyetinde değişim sinyalleri veriliyor.
- 11 adet HH-60G helikopteri ve 4 adet UH-1N helikopter: Helikopter filosunda da yenilenme planları var.
- 35 adet T-1 Texan eğitim uçağı: Pilot eğitim filosu da modernizasyondan geçiyor.
- 1 adet B-1B Lancer stratejik bombardıman uçağı: Stratejik bombardıman filosunda da değişimler yaşanacak.
Özellikle dikkat çeken bir diğer nokta ise, daha önce defalarca emekliye ayrılması planlanan 32 adet Block 20 F-22A Raptor’un bu listede yer almaması oldu. Kongre, bu uçakların hâlâ savaş kabiliyetine sahip olmadığı yönündeki eleştirilere rağmen emekli edilmelerini her seferinde engellemişti. Bu durum, Kongre’nin belirli platformlara olan bağlılığının ve Hava Kuvvetleri’nin modernizasyon çabaları üzerindeki etkisinin bir kanıtı.
E-7 Wedgetail Programı İptali: Bir Hesaplaşma ve Uzay Odaklı Yaklaşım
Bütçede dikkat çeken bir başka radikal karar ise Boeing üretimi E-7 Wedgetail havadan erken uyarı uçağı programının iptali oldu. Hava Kuvvetleri, yaşlanan E-3 Sentry AWACS filosunun yerini alması için E-7’yi önemli bir aday olarak görüyordu. Ancak projenin maliyetinin 588 milyon dolardan 724 milyon dolara çıkması ve “çatışmalı ortamlarda hayatta kalma kabiliyeti” konusundaki endişeler, iptalin ana gerekçeleri olarak gösterildi.
Pentagon, bu görevleri uzay tabanlı platformlarla yerine getirmeyi ve Northrop Grumman üretimi E-2D Hawkeye sayısını artırmayı planlıyor. Bu karar, Hava Kuvvetleri’nin gelecekteki havadan erken uyarı ve komuta kontrol kabiliyetlerini uzay sistemleri ve daha küçük, esnek platformlar aracılığıyla sağlamaya yönelik stratejik bir kaymayı işaret ediyor. Bu durum, havacılık ve uzay teknolojileri arasındaki sınırların giderek belirsizleştiği günümüz askeri stratejilerinin de bir yansıması.
Geleceğe Yatırım: B-21 Raider, Sentinel ve F-35 Kesintileri
Hava Kuvvetleri’nin 2026 bütçesinde en yüksek yatırım kalemlerinden biri, 10,3 milyar dolarlık B-21 Raider hayalet bombardıman uçağı programı oldu. Bu tutarın önemli bir kısmı doğrudan alım için ayrılırken, uzlaşı bütçesiyle de desteklenecek. Ayrıca, Minuteman III’ün yerini alacak olan LGM-35A Sentinel kıtalararası balistik füze sistemi için de 4,2 milyar dolar gibi önemli bir ödenek öngörüldü. Bu yatırımlar, ABD’nin stratejik caydırıcılık kabiliyetlerini sürdürme ve geliştirme konusundaki kararlılığını gösteriyor.
F-35 programında da dikkat çeken bir kesinti yaşanacak. 2025’te 44 adet F-35A satın alan ABD Hava Kuvvetleri, 2026’da bu sayıyı 24’e düşürecek. Toplam F-35 alımı (Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri ve Deniz Piyadeleri dahil) 74’ten 47’ye düşecek. Hava Kuvvetleri, F-35 alımına ayrılacak paranın bir kısmını bakım, yedek parça ve Block 4 yazılım yükseltmeleri için harcayacak. Bu durum, F-35’in geliştirme ve üretim süreçlerindeki zorluklar ile işletme maliyetlerinin yarattığı baskıların bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Buna karşın, Boeing üretimi F-15EX Eagle II alımları artacak. Bu kapsamda ABD Hava Kuvvetleri 2026’da 21 adet F-15EX almak için 3,1 milyar dolar ayırdı (2025’te bu sayı 18’di). F-15EX’in nispeten daha düşük maliyeti ve kanıtlanmış performansı, bu uçağın envanterde daha fazla yer almasını sağlıyor.
Diğer Dikkat Çeken Kalemler ve Genel Bütçe Yapısı
2026 bütçe teklifinde yer alan diğer önemli kalemler ve genel bütçe yapısı şunları içeriyor:
- T-7A Red Hawk Eğitim Uçağı: Geleceğin pilotlarını yetiştirecek olan bu yeni nesil eğitim uçağından 14 adet alım planlanıyor ve 362 milyon dolar bütçe ayrıldı.
- AGM-183A ARRW Hipersonik Füze: Daha önce başarısız testlerle rafa kaldırılan bu program için 387 milyon dolar ayrılması, hipersonik füze teknolojisine olan ilginin devam ettiğini gösteriyor.
- GBU-57 MOP Füze: İran’daki nükleer hedeflere karşı ilk kez kullanılan bu mühimmat için bütçe 8,6 milyon dolardan 6,8 milyon dolara indirildi.
- F-47 (Next Generation Air Dominance – NGAD): Boeing üretimi 6. nesil savaş uçağı F-47’nin Ar-Ge bütçesi, uzlaşı fonu dahil 3,5 milyar dolara çıkıyor. Bu, ABD’nin hava üstünlüğü kabiliyetini gelecekte de sürdürme hedefinin en büyük göstergelerinden biri.
- İnsansız Savaş Uçağı Projesi (Collaborative Combat Aircraft – CCA): 807 milyon dolar ayrılan bu proje, insanlı ve insansız platformların birlikte görev yapacağı geleceğin hava muharebe konseptlerinin temelini oluşturuyor.
Hava Kuvvetleri toplamda 211 milyar dolarlık bütçe talep ediyor (184,9 milyar dolar temel, 24,7 milyar dolar uzlaşı). Uzlaşı bütçesi dahil toplam fonlama 249,5 milyar dolara çıkabilir. Toplam tedarik bütçesi 36,2 milyar dolar (24,8 milyar dolar uçak, 6,1 milyar dolar füze, 784 milyon dolar mühimmat) olarak belirlenirken, Ar-Ge bütçesi 46,4 milyar dolar (36,2 milyar dolar temel, 10,2 milyar dolar uzlaşı) olarak öngörüldü. Bakım ve personel bütçeleri için ise toplamda 122 milyar dolara yakın kaynak talep ediliyor.
