Tayvan’da genç askerlerin kendilerine “top yemi” demesi, hükümetin görmezden gelemeyeceği derin bir güven krizinin sinyalini veriyor. Hükümetin 2024’ten itibaren zorunlu askerlik hizmetinin süresini dört aydan bir yıla çıkarmasına rağmen, reformun üzerinden bir yıl geçtikten sonra Savunma Bakanlığı askerlik hizmetinin gerisinde kaldığını kabul etti. Bu arada, askerler mevcut sistemden giderek artan bir hoşnutsuzluk gösteriyor. Tayvan’ın, ABD’nin Yedek Subay Eğitim Kolordusu (ROTC) ve İsviçre’nin zorunlu askerlik hizmeti sistemlerinden ilham alarak, mevcut ROTC programına dayalı daha iyi ve daha verimli bir sistem araması gerekliliği ortaya çıkıyor.
Askerlik Reformunun Aksaklıkları ve Personel Eksikliği
Askerlik reformu uygulamasından bir yıl sonra, Tayvan ordusu planının yürürlüğe girmesinde birkaç aksilikle karşılaştı. Washington Post’un 2024 tarihli bir raporuna göre, Savunma Bakanı Wellington Koo, ekipman ve eğitmen eksikliklerinin yedekler için eğitimi iyileştirme planlarını geciktirdiğini kabul etti. 2024’te, bir yıllık askerlik hizmetine uygun olan askerlerin yalnızca %6’sı askere gitmeyi seçti ve çoğu üniversiteye gitmek için hizmeti ertelemeyi tercih etti. Bir yıllık asker alımının az olması nedeniyle, bu askerlik kohortu için insansız hava araçları, yerden havaya Stinger füzeleri ve tanksavar roketi eğitimi gibi önemli askeri yetenekler için eğitim ertelendi.
Bu hayal kırıklığı yaratan sonuçlar, ordudaki ve genel olarak askerlik sistemindeki sistemsel kusurları düzgün bir şekilde ele almadan, reform çabalarının başarısız olabileceğini gösteriyor. Askerlik reformu, sistemsel sorunların askerlik askerlik sistemi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu açıkça ortaya koydu. Tayvan’ın askeri personeli 2022’de 165.000’den 2024’te 153.000’e düşerek personel sayısında belirgin bir azalma yaşadı. Bu durum, askeri eğitimdeki düşüşün ana nedenlerinden biri olan yetersiz personel ve eğitmen eksikliğini daha da ağırlaştırıyor. Ordunun personel ve eğitmen eksiklikleri, ya gazileri eğitmen olarak işe alarak ya da askerlik hizmetinin son aşamalarında askerlik hizmeti verenlere yeni askerlik hizmeti verenlere temel eğitim becerileri öğretmeleri için bir yol açarak giderilebilir.
Psikolojik Sağlık Sorunları ve Güven Eksikliği
Tayvan ordusundaki endişe verici derecede yüksek intihar oranları, halkın orduya olan güvenini ciddi şekilde sarstı. Reporter’ın özel bir raporuna göre, 2016’dan 2024’e kadar 134 askeri personel intihar ederek yaşamını yitirdi. Raporda, bunaltıcı iş yükü ve personel yetersizliğinin askerler üzerinde muazzam bir psikolojik etkiye sahip olduğu belirtildi. Yasama organı üyesi Wu Szu-Yao, “profesyonel sertifikalara sahip tam zamanlı psikolojik danışmanların” tüm personele oranının 1:2318 olduğunu belirtti. Bu da şu kritik soruyu akla getiriyor: Eğer askerler psikolojik savaşı veremiyorsa, dış bir düşmanla nasıl savaşabilirler? Bu nedenle, güven ve dayanıklılık oluşturmak için Tayvan, daha etkili bir askerlik sistemi için demokratik ortaklarından ilham almalıdır.
ABD ROTC Modeli ve Tayvan İçin Uygulama Potansiyeli
ABD’deki Yedek Subay Eğitim Kolordusu (ROTC) ve İsviçre’deki zorunlu askerlik hizmeti, Tayvan için ilham alınabilecek mükemmel modeller sunuyor. Tayvan’ın halihazırda Milli Savunma Bakanlığı (MND) tarafından tanıtılan bir ROTC programı var, ancak ABD modeline kıyasla kapsamı oldukça sınırlı kalıyor. TVBS’ye göre, MND 18 ila 26 yaş arasındaki kişilerin işe alınmasını hedefleyen 11 eğitim merkezi ve 129 okul ile anlaşmalar imzaladı. Program, katılımcının eğitimi sırasında üç yıllık mali yardım ve burs karşılığında mezuniyetten sonra beş yıl orduda hizmet etme taahhüdünü gerektiriyor. Mevcut ROTC programı kapsamında, öğrenciler sivil üniversitelere gidebilir ve düzenli derslere katılırken aynı zamanda haftalık askeri kurslar ve kış ve yaz tatillerinde askeri eğitim gibi askeri eğitimler alabilirler. Programdan mezun olanlara ikinci teğmen rütbesi verilir ve mezuniyetten sonra özel askeri eğitim alırlar.
Tayvan’ın MND’si, programı genişleterek ve daha esnek hale getirerek bu programı kaldıraç olarak kullanmalıdır. Örneğin, askerlik hizmetine alınanlara üniversiteden mezun olduktan sonra kuvvette kalmak isteyip istemediklerini seçme seçeneği verilebilir. Askerlik hizmetine katılmak isteyenler için MND, eğitimleri için burs ve mali yardım sağlamaya devam edebilirken, mezun olduktan sonra askerlik hizmetine katılmak istemeyenler askerlik hizmeti sırasında ödenen normal bursla sınırlı kalacaktır.
Bazıları ROTC programının askerlik hizmetine alınanlara getireceği askeri disiplin eksikliğini eleştirebilir. Bu soruna bir çözüm, normal askerlerin gittiği kamplara benzer, beş hafta sürebilecek temel bir eğitim kampı düzenlemek olabilir. Temel eğitimden mezun olduktan sonra, askerler ROTC’ye kayıtlıyken üniversiteye gidebilirler.
Esnek Askerlik Yolları ve Yedek Kuvvetlerin Güçlendirilmesi
Tayvan, hem yurt içi hem de yurt dışı üniversitelerde okumak isteyenler için geçerli olacak bir yıllık askerlik hizmetine alternatif olarak Tayvanlı erkek öğrenciler için iki yol geliştirebilir. Bu reform, bir yıllık askerlik hizmetinin askerlik hizmetine katılanlar üzerinde yaratacağı kişisel, akademik ve profesyonel yükü azaltmak ve yurt içinde ve yurt dışında akademik hedefleri olanlara uyum sağlamak için çok önemli olacaktır.
İlk yol için, Tayvan bir yıllık askerlik sistemini değiştirmek için mevcut ABD tabanlı ROTC modelini benimseyebilir. Öğrenciler akademik dersler, düzenli fiziksel eğitim, yaz kampları ve saha eğitim tatbikatlarının yanı sıra etik, taktik, liderlik ve askeri bilimler üzerine haftalık derslere katılırdı. Mezun olduktan sonra, öğrenciler belirli bir süre orduda hizmet etmeye veya yedeğe katılmaya kararlı olabilir.
Bu arada, eğitimlerini yurt dışında sürdürmeyi seçen öğrenciler, yerel ROTC rotasını yansıtan çevrimiçi askeri eğitim programlarına katılarak dijital bir müfredat seçebilirler. Çevrimiçi öğrenmelerini tamamlamak ve fiziksel koşulları korumak için, akademik tatiller sırasında yoğun-zorunlu eğitim oturumları gerekecektir. Mezun olduktan sonra, bu öğrenciler potansiyel olarak aktif görev hizmetine katılmayı veya yedek programa katılmayı seçebilirler.
Yedek kuvvetlerin eğitimini güçlendirmek de aynı derecede önemlidir. Tayvan’a benzer şekilde, İsviçre ordusu çoğunlukla askerlerinden oluşur ve erkekler askerlik hizmetinden hemen sonra yedeğe katılır, ancak İsviçre yedek kuvvetleri düzenli olarak periyodik yeniden eğitim kurslarına katılmak zorundadır. Tayvan’ın askeri personeli şu anda İsviçre modeline benzer periyodik yeniden eğitim kurslarından faydalanabilecek 1,66 milyonluk büyük bir yedek kuvvet tarafından desteklenmektedir.
İsviçre Anayasası’nın 58. maddesine göre, her vatandaş toplumuna hizmet etmek için kamusal görevler üstlenmelidir. Hizmet etme görevi İsviçre’de derinden yerleşmiştir ve toplumunun önemli bir parçasıdır. Buna karşılık, Tayvan toplumu askerlik sisteminin etkinliği konusunda bir fikir birliğinden yoksundur ve orduya güven duymamaktadır. Zorunlu askerlik hizmetini daha esnek hale getirmek, halkın orduya ilişkin algısını iyileştirecektir.
Geleceğe Yönelik Yaklaşım: Fırsat Olarak Askerlik Hizmeti
ABD ve İsviçre modellerinin birleştirilmesi, genç Tayvanlı erkeklere kişisel, akademik ve mesleki gelişimleri açısından uzun vadeli faydalar sağlayabilir; çünkü bu sayede kişisel planlarını ülkelerine karşı görevleriyle dengeleme olanağına kavuşabilirler. Tayvan’ın askerlik sistemini etkili bir şekilde yeniden şekillendirmek için önünde uzun bir yol var. Bu kapsamlı reform, askerlik hizmetine alınanların kaygılarını yatıştırmalı ve ABD ve İsviçre’den ilham alarak askerlik hizmetine alınanların yapısını iyileştirmelidir. Genç vatandaşların hizmete istekli ve hazır olmasını sağlamak için Tayvan, askerlik hizmetine alınanların gelişimini bir fırsat olarak gören bir yaklaşımla değiştirmelidir. Akıllı bir askerlik hizmeti sistemi yalnızca savunma ile ilgili değil, aynı zamanda Tayvan’ın geleceğini güçlendirmekle de ilgilidir.
