ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA), yaklaşık üç yıldır üzerinde çalıştığı “Liberty Lifter” ağır kargo deniz uçağı projesini Haziran ayında sonlandırdığını doğruladı. Program, dalgalı denizlerde kalkış ve iniş yapabilen, uzun menzilli ve düşük maliyetli bir deniz uçağı tasarlayıp üretmeyi hedefliyordu. DARPA, 2023’te bu uçağın, bir M1 Abrams tankı gibi 170.000 pounddan fazla kargo taşıyabilen bir C-17 Globemaster ile hemen hemen aynı boyut ve kapasitede olmasını istediğini belirtmişti.
Projenin Amaçları ve Elde Edilen Sonuçlar
Program yöneticisi Christopher Kent, “Yüksek deniz koşullarında kalkış ve iniş yapabilen uçan bir tekne inşa edebileceğimizi öğrendik,” dedi. Kent, bu durumun fiziksel olarak mantıklı olduğunu ve deniz yapım teknikleri ile deniz kompozitlerini kullanarak bunu başarabileceklerini keşfettiklerini belirtti. Ancak DARPA, elde edilen bulgulara rağmen, bu uçağın sadece bir gösteri uçağı olacağını ve yapımına devam edilmeyeceğini açıkladı.
Kent, “Bulgularımızın, başlangıçta sahip olduğumuz hipotezi doğruladığını düşünüyoruz: Bugüne kıyasla çok daha ucuza ve çok daha fazla konumda uçan platformlar inşa edebilirsiniz,” diye ekledi. Bu durumun, çok daha verimli inşaat teknolojileri kullanılarak yeni nesil uçakların inşa edilmesi için bir yol açtığını ifade etti. DARPA ayrıca, deniz inşaatının uçak sertifikasyonuyla birleştirilmesi için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini vurguladı.
Endüstriyel Katkı ve Gelecek Programlar
DARPA, Liberty Lifter üzerinde ilk olarak General Atomics ve Boeing’in yan kuruluşu Aurora Flight Sciences ile birlikte çalışmış, bu iki şirket kendi rekabetçi tasarımlarını geliştirmişti. Aurora Flight Sciences, Defense News’e yaptığı açıklamada, program kapsamında geliştirdikleri teknolojinin önümüzdeki yıllarda da kullanılacağını belirtti. Aurora, “Liberty Lifter programı sayesinde, tasarımın uygulanabilirliğini ve yeni üretim tekniklerinin uygulanabilirliğini gösterebildik,” dedi. Şirket, Liberty Lifter’ın ön tasarımında kaydettikleri teknik ilerlemelerden gurur duyduğunu ve bu öğrendiklerini gelecekteki programlara uygulamayı umduğunu ifade etti.
DARPA, kargo deniz uçağı üretmenin, askeri ve ticari kuruluşlar için hızlı lojistik görevleri yürütmenin yanı sıra, büyük uçakların inşa maliyetini düşürecek yenilikçi üretim teknikleri ve malzemeleri geliştirme konusunda yeni fırsatlara yol açabileceğini umuyordu.
Programın Yeniden Yapılandırılması ve Maliyetler
DARPA, teknik risk azaltma faaliyetlerini öne çekmek amacıyla 2023 sonlarında Liberty Lifter programını yeniden yapılandırdığını açıklamıştı. 2024 başlarında ise General Atomics’i programdan çıkardığını ve Aurora’nın çalışmalarına devam ettiğini duyurdu.
Aurora ve DARPA, deniz uçağının teknik tasarımını göstermek için ölçekli modellerin simülasyonlarını ve testlerini kullandı. Ayrıca, uçak için tasarlanan yeni yöntem ve malzemelerin örneklerini inşa edip stres testinden geçirdiler. DARPA, bu simülasyon ve testlerin konseptin uygulanabilir olduğunu gösterdiğini ve yeni üretim yöntemlerinin bir gün büyük uçakların üretim maliyetlerini önemli ölçüde azaltabileceğini söyledi. Kurum, şu anda bu teknolojileri başka biçimlerde hızla nasıl sahaya sürebileceğini anlamak için Savunma Bakanlığı’ndaki sektör ve diğer paydaşlarla birlikte çalışıyor.
DARPA’nın Aurora ve General Atomics’e verdiği sözleşmeler ve modifikasyonların toplam değeri en az 22 milyon dolardı; bu miktarın 8 milyon doları General Atomics’e, 14 milyon doları ise Aurora’ya gitti.
