Almanya’nın gelecekteki F-35A savaş uçakları için ayırdığı altyapı maliyetleri, başlangıçtaki tahminlerin çok üzerine çıkarak yüzde 60’tan fazla arttı. Bir savaş uçağını envantere katmak, onu kullanmak için yeterli değil; aynı zamanda Pentagon tarafından belirlenen güvenlik standartlarına uygun gerekli altyapıya da sahip olmak gerekiyor. Bu altyapı, “Flightline Aircraft Shelters” gibi yüksek güvenlikli hangar ve barınakları, ofisleri, bakım atölyelerini, simülatör binalarını ve görevlerin planlanması ve değerlendirilmesi için “Special Access Program Facility” (SAPF) tipi tesisleri içeriyor. Bu gereklilikler, ülkeler için önemli yatırımlar anlamına geliyor.
Ancak söz konusu tesis ve altyapılar, çeşitli ülkelerde olduğu gibi Almanya’da da maliyet artışı ile bütçe sorununu beraberinde getiriyor. Alman Hava Kuvvetleri’nin (Luftwaffe), NATO’nun nükleer planlarına katılımını sürdürebilmesi için sipariş ettiği 35 adet F-35A’ya ev sahipliği yapacak olan Büchel Hava Üssü, bu beklenmedik yükle karşı karşıya kaldı.
Maliyetler Katlanarak Artıyor: Başlangıçtan 2 Milyar Euroya
Başlangıçta üssün altyapısını standartlara uygun hale getirmenin maliyeti 525 milyon euro olarak hesaplanmıştı. Ancak Şubat 2024’te, Wirtschaftswoche dergisi tarafından incelenen Alman Savunma Bakanlığı bütçe belgelerine göre, üssün iyileştirilmesinin beklenenden iki kat daha pahalıya mal olacağı ortaya çıktı. O dönemde, “En kötü senaryoda, F-35 altyapısının maliyetinin 2027 yılına kadar 1.2 milyar euroya yükselmesi gerektiği” iddia edilmişti. Ardından Bakanlık, söz konusu tutarsızlığı açıklamak için projeyi detaylı bir şekilde planlamak için “yeterli zamanları olmadığını” savunmuştu.
Fakat maliyet artışı burada bitmedi. ARD tarafından edinilen bilgiye göre, Alman Savunma Bakanlığı’ndan bir sözcü, Büchel Hava Üssü’nün altyapı maliyetinin 2 milyar euroya ulaşabileceğini doğruladı. Bu rakam, Şubat 2024’te yapılan tahminden 800 milyon euro daha fazla bir artışı ifade ediyor.
Projenin ilk F-35A uçağı teslim edilmeden önce tamamlanması gerektiği göz önüne alındığında, inşaatın büyük bir işgücü gerektireceği ve bunun da faturayı açıkça etkileyeceği belirtiliyor. Alman Savunma Bakanlığı da bu durumu öne sürerek, “inşaat hızının” yüzde 60’ın üzerindeki artışı kısmen açıkladığını belirtti. Ayrıca Bakanlık sözcüsü açıklamalarına, “Bu proje Bundeswehr’in bugüne kadar üstlendiği en büyük ve en karmaşık proje” diye de ekledi.
Belçika da Benzer Sorunlarla Boğuşuyor
Sadece Almanya değil, Lockheed Martin’den 34 adet F-35A sipariş eden Belçika da artan altyapı maliyetlerinden muzdarip. Eylül 2020’de Belçika, Florennes ve Kleine-Brogel hava üslerinde gerekli altyapıyı inşa etmek için 300 milyon avroluk bir ödenek ayırmıştı. Ancak iki yıl sonra, Belçika Savunma Bakanlığı, Belçika-Hollanda-ABD konsorsiyumuna, 10 yıllık bir kamu-özel sektör ortaklığı kapsamında “Florennes ve Kleine-Brogel üslerinin altyapısını modernize etmek” için 600 milyon avroluk bir ihale daha duyurdu.
Bakanlık, üs başına yaklaşık 300 milyon euro yatırım değerine sahip bu projenin, F-35 operasyonları ile bakım faaliyetlerinin teknik ve fonksiyonel gereksinimlerini karşılayacağını, aynı zamanda personelin yaşam koşullarının da iyileştirilmesine önem verileceğini belirtmişti.
Bu durum, F-35 gibi ileri teknoloji savaş uçaklarının sadece satın alma maliyetleriyle değil, beraberinde getirdikleri karmaşık ve pahalı altyapı gereksinimleriyle de ülkelerin bütçelerini zorladığını gösteriyor.
