ABD’nin E-7A Wedgetail uçaklarını tedarik programını iptal etmesinin ardından NATO da benzer bir karar alma aşamasına geldi. Kasım 2023’te NATO, Geilenkirchen Hava Üssü’ndeki eskiyen E-3A Sentry uçaklarını değiştirmek için ABD’li üretici Boeing’den 6 adet E-7A Wedgetail havadan erken ihbar ve komuta uçağı sipariş edeceğini duyurmuştu. Ancak bu plan, ABD’nin kendi programını durdurmasıyla birlikte belirsizliğe sürüklendi.
NATO’nun Gelecek İlk Gözetleme ve Kontrol Kabiliyeti (iAFSC) programı kapsamında tedarik edilmesi planlanan uçaklar, ABD’nin de aralarında bulunduğu 8 NATO üyesi tarafından finanse ediliyordu.
ABD’nin E-7A Programını İptal Etmesinin Nedenleri
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, geçtiğimiz Haziran ayında yaptığı açıklamada, E-7A Wedgetail uçaklarının maliyetinin çok yüksek ve potansiyel olarak savunmasız olduğunu belirterek programı sorgulamıştı. Bu endişelerin ardından ABD Hava Kuvvetleri, 26 adet yeni E-7A satın alma niyetinden vazgeçti. ABD’nin erken uyarı kabiliyetlerini yenilemek için artık uzay sistemleri ve E-2D Hawkeye uçaklarına güveneceği belirtildi.
NATO’nun Tedarik Sürecinde Artan Soru İşaretleri
Firepower adlı yayın organının haberine göre, ABD’nin bu kararı, NATO’nun da E-7 tedarikini yeniden değerlendirmesine yol açtı. NATO’nun tedarik ajansı sözcüsü, plana ilişkin “bir bütün olarak değerlendirme yapıldığını” açıkladı.
ABD’nin kendi siparişini iptal etmesi, Trump yönetiminin NATO için yapılacak 14 uçaklık alıma mali katkıda bulunup bulunmayacağı sorusunu gündeme getirdi. Olası bir geri çekilme durumunda, faturanın katılımcı 7 Avrupalı müttefike kalabileceği belirtiliyor. Ayrıca, ABD’nin iptali nedeniyle toplam E-7 siparişlerinin düşmesi, NATO dahil kalan müşteriler için uçak başına fiyatı da muhtemelen artıracaktır.
NATO, bu belirsizlikleri gidermek amacıyla Eylül ayı sonuna doğru katılımcı ülkeler arasında maliyet paylaşımını içeren bir güncelleme yayımlamayı planlıyor. Sözcü, NATO ve katılımcı ülkelerin şu anda “mevcut seçenekleri değerlendirdiğini” kaydetti. Türkiye de daha önce kendi hava kuvvetleri için E-7A Wedgetail uçaklarını tercih etmişti.
