ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 2 Kasım’da Vietnam’a yaptığı ziyaret, iki ülke arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın ve diplomatik ilişkilerin 30. yıldönümünü kutlamasına rağmen, silah satışları konusunda beklenen somut açıklamayı getirmedi. Washington, Güney Çin Denizi’nde Çin’in artan saldırganlığına karşı koymada Hanoi’yi kilit bir ortak olarak görse de, Vietnam’ın ana tedarikçisi Rusya’dan uzaklaşma çabaları yavaş ilerliyor. Uzmanlar, savunma işbirliği hakkında çok sayıda görüşme ve vaat olmasına rağmen, somut bir ilerleme kaydedilememesinin ardında güven sorunları ve bürokrasi olabileceğini belirtiyor.
Savaş Mirası İşbirliği ve İnsani Taahhüt
Hegseth’in ziyareti sırasında ülkeler, askeri işbirliğinden ziyade, savaşın bıraktığı miras konularında bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzaladı. ABD, Vietnam Savaşı sırasında kullanılan zehirli herbisit Portakal Ajanı’nın temizlenmesi için $130 milyon fon ayırdığını duyurdu. Bu fon ayrıca patlamamış mühimmatların temizlenmesi ve kayıp askerlerin kalıntılarının bulunup teşhis edilmesi için de kullanılacak. Bu insani taahhüt, iki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin temelini oluşturduğu için olumlu bir adım olarak görülüyor.
Ancak, Military Times’a konuşan uzmanlar, savaş sonrası iyileştirme taahhüdünün olumlu olmasına rağmen, silah satışlarında hareket olmamasının hayal kırıklığı yarattığını belirtiyor. Parti lideri To Lam’ın savunma iş birliğini ikili ilişkilerin en önemli dayanaklarından biri olarak nitelendirmesine rağmen, somut bir satın alma duyurusu yapılmadı.
Rusya Bağlılığı ve Jeopolitik Baskı
Vietnam’ın uzun yıllardır birincil silah tedarikçisi olan Rusya’ya olan bağımlılığı devam ediyor. Hanoi’nin, Rusya ile ortak bir petrol girişiminden elde edilen kârları, yaptırımları aşarak Rus silahları satın almak için kullanma planları olduğu bildirildi. Hatta Hanoi’nin, 40 yeni Su-35 ve Su-30 savaş uçağı da dahil olmak üzere $8 milyar değerinde Rus silahı sipariş ettiği iddia ediliyor. Uzmanlar, bu bağlılığın tarihi ortaklık, yolsuzluk ve daha ucuz ilk satın alma fiyatlarından kaynaklandığını öne sürüyor.
Öte yandan ABD ile silah görüşmelerinin yapıldığına dair haberler olsa da (C-130 kargo uçakları ve helikopterler gibi), bu anlaşmaların gerçekleşmesi bürokratik engellerin ötesinde Çin’in baskısı nedeniyle zorlaşıyor. Uzman Ray Powell, F-16 gibi avcı uçaklarının satışının Çin’i kesinlikle kızdıracağını, ancak C-130 gibi öldürücü olmayan sistemlerin politik olarak daha az hassas olduğunu belirtiyor.
Vietnam, Çin ile yakın bağları sürdürme, ABD ile ilişkileri geliştirme ve bölgesel güvenliği koruma arasında ustaca bir denge kurmaya çalışıyor. Ancak ABD’nin öngörülemeyen politika değişiklikleri (gümrük politikaları, USAID fonlarının dondurulması gibi), Güneydoğu Asya’daki ortakların ABD’ye stratejik güvenini sarsıyor ve Hanoi’nin savunma işbirliği kararlarını etkiliyor.
