İsrail, ABD ile olan kritik güvenlik ilişkisinin geleceğini güvence altına almak için önemli bir diplomatik hamle yapıyor. Mevcut 10 yıllık Mutabakat Zaptı’nın (MoU) 2028’de sona ermesi beklenirken, İsrail yeni anlaşmanın süresini iki katına çıkararak 20 yıla uzatmayı ve yıllık askeri yardım miktarını korumayı, hatta artırmayı hedefliyor. Axios’a konuşan yetkililere göre, görüşmeler, özellikle Trump yönetiminin ve MAGA tabanının dış yardımlara yönelik eleştirilerini aşmak için tasarlanmış stratejik değişiklikler içeriyor.
2048 Hedefi: Süreyi İkiye Katlama Planı
İsrail’in en dikkat çekici teklifi, anlaşmanın süresinin 10 yıldan 20 yıla çıkarılması. Bu uzun vadeli taahhüt, İsrail’in bağımsızlığının 100. yıl dönümü olan 2048’e kadar uzanan sürekli bir güvenlik garantisi sağlamayı amaçlıyor. Bu, ABD’nin İsrail’e bugüne kadar sunduğu üç 10 yıllık çerçeve anlaşmasının (1998, 2008 ve 2016’da imzalananlar) süresinin iki katına çıkması anlamına geliyor.
Mevcut 2016 anlaşması, İsrail’e 10 yıl boyunca yaklaşık 38 milyar dolar (yılda yaklaşık 4 milyar dolar) askeri yardım sözü veriyordu. Yeni paketle İsrail, bu miktarı korumayı, hatta ABD’den daha fazla kaynak sağlamayı umuyor. Ancak, ABD’nin dış yardımlara yönelik siyasi baskısı ve Kongre’de Gazze’deki tutumuna dair artan endişeler, bu hedefin gerçekleşmesini zorlaştırabilir.
Trump’a Yönelik Stratejik Teklif: Ortak Ar-Ge Vurgusu
İsrail tarafı, ABD’deki siyasi dinamiklere uyum sağlamak amacıyla, yeni güvenlik anlaşmasında yardımın harcama biçimine yönelik stratejik bir değişiklik öneriyor.
Teklif, yardımların bir kısmının doğrudan askeri alımlara değil, ABD-İsrail ortak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projelerine yönlendirilmesini içeriyor. Bu projeler arasında savunma teknolojileri, savunma odaklı yapay zekâ ve Demir Kubbe (Iron Dome) füze savunma sistemi gibi kilit alanlar bulunuyor.
Bu yaklaşım, Trump’ın “Önce Amerika” (America First) sloganına hitap etmek üzere dikkatlice tasarlandı. İsrailli yetkililere göre, ortak Ar-Ge projeleriyle yalnızca İsrail’e yardım edilmekle kalınmayacak, aynı zamanda ortaya çıkan teknolojilerin ABD ordusuna da fayda sağlaması garantilenerek ABD’li vergi mükelleflerinin çıkarları gözetilmiş olacak.
Görüşmeler, Gazze Savaşı nedeniyle bir süre ertelenmiş olsa da, son haftalarda ilk temaslar yeniden başladı. Ancak müzakereler hem MAGA hareketinin dış yardımlara karşı duruşu hem de ABD Kongresi’ndeki iki partinin İsrail’e yönelik tutumunun giderek karmaşıklaşması nedeniyle teknik ve siyasi açıdan zorlu geçiyor. Yeni anlaşmanın onaylanması, İsrail için uzun vadeli güvenliğin kritik bir testi olacak.
