ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Beyaz Saray’da yapacağı kritik görüşme öncesinde, Suudi Arabistan’a F-35 savaş uçakları satacaklarını duyurdu. Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bunu yapacağız. F-35 savaş uçaklarını (Suudi Arabistan’a) satacağız. Harika bir müttefik oldular” ifadelerini kullandı.
18 Kasım Salı günü Beyaz Saray’da gerçekleşecek olan bu ziyaret, Prens Muhammed bin Selman’ın, gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın 7 yıl önce öldürülmesinden bu yana fiili Suudi lider olarak gerçekleştirdiği ilk ABD ziyareti olma özelliğini taşıyor. Ziyarette liderlerin savunma ve sivil nükleer enerji konularındaki anlaşmaları görüşmeleri bekleniyor.
Kaşıkçı Cinayetinin Gölgesindeki İlişkiler
Bu görüşme, Kaşıkçı cinayetinin ABD-Suudi ilişkileri üzerindeki etkisinin hala tartışıldığı bir dönemde gerçekleşiyor. 2021’de ABD istihbaratı, Prens Muhammed’in cinayet operasyonunu onayladığını bildirmişti; ancak Veliaht Prens cinayette herhangi bir rolü olduğunu reddetmişti. Prens Muhammed’in son ABD ziyareti, cinayetin gerçekleştiği yıl olan 2018’de, Trump’ın ilk döneminde gerçekleşmişti.
Eski Başkan Joe Biden, Prens Muhammed’i “parya” konumuna düşürme sözü vermiş, ancak 2022’de diğer konularda anlaşma sağlamak üzere Suudi Arabistan’ı ziyaret etmişti. Trump ve Prens Muhammed ise en son Mayıs ayında Riyad’da bir araya gelmişti. ABD, o dönemde Suudi Arabistan’a yaklaşık 142 milyar dolar değerinde silah satışı yapmayı kabul etmişti; Suudi Arabistan, ABD’nin en büyük silah alıcısı konumunda bulunuyor.
İsrail’den F-35 Satışına Resmi Tepki
Suudi Arabistan’a potansiyel F-35 satışına ilişkin en güçlü itiraz ise İsrail’den geldi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), yakın zamanda İsrail’in siyasi kademesine resmi bir “tutum belgesi” sunarak bu satışa açıkça karşı çıktı. Belgede, İsrail Hava Kuvvetleri’nin (IAF), Ortadoğu’daki diğer ülkelerin “hayalet” savaş uçaklarına sahip olması durumunda bölgedeki hava üstünlüğünü kaybedebileceği endişesi dile getirildi.
Bugün Ortadoğu’da envanterinde F-35 bulunduran tek ülke İsrail olup, halen 45 adet F-35 uçağına sahip ve 30 adet daha sipariş etmiş durumda. Trump’ın bu satışı gerçekleştirme sözü, ABD’nin stratejik müttefikleri arasında bir denge sorununa yol açması potansiyeli nedeniyle bölge dinamikleri açısından büyük önem taşıyor.
