Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü’nün (WIPO) yayımladığı Dünya Fikri Mülkiyet Göstergeleri 2025 Raporu, Türkiye’nin fikrî mülkiyet (FM) alanında küresel ligdeki yükselişini çarpıcı verilerle ortaya koydu. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın da vurguladığı gibi, Türkiye, Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) kapsamında başvuru yapan kadın buluşçu oranında yüzde 26,1 ile dünya lideri konumuna yükseldi.
Rapor, Türkiye’nin inovasyon ve endüstriyel politikalarının güçlü etkisini göstererek, ülkenin patentten markaya ve tasarıma kadar pek çok alanda küresel rekabetteki yerini güçlendirdiğini gözler önüne serdi.
Kadın Buluşçular ve Patent Performansında Tarihi Sıçrama
Türkiye, fikrî mülkiyet başvurularında dünya ortalamasının üzerinde bir büyüme sergiledi. 2024’te bir önceki yıla göre patent başvurularında %18,4, tescillerde ise %38,9 artış kaydedildi.
Türkiye’nin uluslararası alanda elde ettiği en dikkat çekici başarı ise kadın buluşçu oranındaki dünya liderliği oldu. PCT kapsamında yapılan uluslararası patent başvurularında Türkiye, %26,1 oranıyla en yüksek kadın buluşçu oranına sahip ülke oldu.
Diğer önemli patent başarıları şunlardır:
-
Yerli Patent Başvuruları: 10 bin 4 yerli patent başvurusuyla dünya sıralamasında 10. basamağa yükseldi.
-
Artış Hızı: Yerli patent başvuru artış hızında dünyanın en hızlı yükselen ilk üç ülkesi arasında yer aldı.
-
Kişi Başı Patent Artışı: 2014–2024 döneminde kişi başına düşen patent başvurusu artışında dünya 2.’si oldu.
-
Patent Ofisi Sıralaması: Patent ofisleri sıralamasında 23.’lükten 18.’liğe çıkarak tarihinde ilk kez ilk 20’de yer aldı.
Marka ve Tasarımda Avrupa ve Dünyanın Zirvesi
Türkiye, sadece patent alanında değil, marka ve tasarım başvurularında da küresel ve Avrupa liginde zirveye oynuyor:
-
Yerli Marka Başvuruları: 366 bin 543 sınıf ile dünyada 6.’ncı, Avrupa’da ise 2.’nci sırada yer aldı.
-
Yerli Marka Tescilleri: 284 bin 781 sınıf ile Avrupa’da 1.’nci, dünyada ise 4.’üncü sıraya yerleşti.
-
Yerli Tasarım Başvuruları: 41 bin 875 başvuru ile Çin ve Güney Kore’nin ardından dünya 3.’sü oldu. Tasarım başvurularında en yoğun sektörler; mobilya ve ev eşyaları (%25,8), reklamcılık (%19,2) ve tekstil (%13,4) olarak belirlendi.
Bakan Kacır, bu başarının araştırmacıların, mühendislerin, girişimcilerin ve özellikle kadınların teknoloji ve inovasyon alanında ortaya koyduğu büyük emeğin güçlü bir yansıması olduğunu ifade etti.
Türkiye’nin Küresel Fikrî Mülkiyet Sıralaması (2024)
WIPO raporuna göre Türkiye’nin bazı temel fikrî mülkiyet göstergelerindeki küresel sıralaması:
| Fikrî Mülkiyet Göstergesi | Sıralama | Veri |
| Yerli Patent Başvuruları | Dünya 10. | 10.004 başvuru |
| Yerli Marka Başvuruları | Dünya 6. | 366.543 sınıf |
| Yerli Tasarım Başvuruları | Dünya 3. | 41.875 başvuru |
| Uluslararası Patentte Kadın Buluşçu Oranı (PCT) | Dünya LİDERİ | %26,1 |
| Patent Ofisleri Sıralaması | Dünya 18. | (İlk 20’de ilk kez) |
Türkiye, bu güçlü performansıyla fikrî mülkiyeti, küresel rekabetteki yolculuğunda kararlılıkla sürdürdüğünü gösterdi.
