Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), yürüttüğü ileri araştırmalarla Türkiye’nin tarım ve gıda arz güvenliğine bilimsel çözümler sunuyor. TENMAK bünyesindeki Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsü (NÜKEN) laboratuvarlarında, küresel iklim değişikliğinin getirdiği zorluklara karşı dayanıklı, yüksek verimli ve besin içeriği zengin yeni bitki ve gıda çeşitlerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Kuraklığa ve Dona Karşı Yeni Nesil Bitki Çeşitleri
TENMAK laboratuvarlarında yapılan çalışmalar, özellikle küresel iklim değişikliğinin neden olduğu tarımsal sorunları hafifletmeye odaklanıyor. Bu kapsamda bilim insanları, yüksek sıcaklık toleransına sahip, kuraklığa adapte olabilen ve ilkbahar geç don olaylarının zararından kaçınabilecek yeni bitki çeşitleri geliştirmek için çalışıyor.
Bu yenilikçi araştırmalar; buğday, darı, nohut, domates, marul, elma, portakal, Antep fıstığı, çay ve gül gibi farklı türlerdeki sebze, meyve ve çiçekler üzerinde mutasyon ıslahı ve ilgili biyoteknolojik yöntemler kullanılarak yürütülüyor. NÜKEN Tarım ve Gıda Araştırmaları Grubu Koordinatörü Dr. Kadriye Yaprak Kantoğlu, temel hedeflerinin: “değişen iklim koşullarına adaptasyonu yüksek, verim ve kalitesi, özellikle besin içeriği yüksek olan yeni çeşitlerinin mutasyon ıslahı ile geliştirilmesi” olduğunu belirtti.
Dikey Tarım ve Etkin Sulama Teknolojileri
Geleneksel tarımın karşılaştığı su kısıtı sorununa çözüm bulmak amacıyla da TENMAK NÜKEN önemli projeler yürütüyor. Amaç, daha az su kullanımıyla etkin sulama yaparak bitki gelişimini en iyi şekilde sağlamak.
Ayrıca, modern tarım yöntemlerinden olan dikey tarıma katkı sağlamak amacıyla kapalı alanlara ve sera üretimine yönelik yerli dikey tarım teknolojisinin geliştirilmesi ve yapay zekâ uygulamalarının bu sistemlere adapte edilerek karbon ayak izinin azaltılması hedefleniyor. Bu kapsamda hem yetiştirme sistemlerinin dizaynı hem de bu sistemlere uygun yeni çeşitlerin mutasyon ıslahı ile geliştirilmesi üzerinde çalışılıyor.
Afet Dönemlerine Yönelik Gıda Güvenliği ve Işınlama
Gıda güvenliğine yönelik çalışmalarını uzun yıllardır sürdüren TENMAK, özellikle afet dönemlerine hazırlık için kritik bir projeye odaklanıyor: Uzun raf ömrüne sahip ekmek reçetesinin geliştirilmesi. Gıda Işınlama Laboratuvarlarında, herhangi bir koruyucu katkı maddesi içermeyen ekmeklerin muhafaza edilebilmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Gıda ışınlama teknolojisi hakkında bilgi veren Kantoğlu, bu tekniğin raflardaki gıdaların ömrünü uzatmak, mikrobiyal yükü azaltmak ve filizlenmeyi engellemek gibi amaçlarla dünyada yoğun olarak uygulandığını ifade etti. Kantoğlu, “Işınlanmış gıda teknolojisi, insan sağlığına herhangi bir zararı olmayan, insan sağlığına katkısı olan uygulamalardan biri,” diyerek bu teknolojinin güvenilirliğine vurgu yaptı.
TENMAK, yürüttüğü bu kapsamlı bilimsel çalışmalarla, Türkiye’nin tarımsal üretimini iklim değişikliğinin etkilerine karşı dirençli hale getirirken, aynı zamanda hem gıda kalitesini yükseltmeyi hem de acil durumlarda gıda arz güvenliğini sağlamlaştırmayı hedefliyor.
