2025 verilerine göre dünya genelinde askeri harcamalar belirgin bir yükseliş trendi gösterdi. Jeopolitik gerilimlerin ve savunma modernizasyonu çabalarının gölgesinde, ülkelerin bütçe tercihleri farklı hızlarda artış ya da daralma sergiledi.
Raporda öne çıkan gelişmeler arasında Türkiye’nin harcamalarını artırması, ABD’de kısa vadeli düşüş gözlemlenmesi ve Avrupa ile Asya-Pasifik bölgesinin yükselen askeri maliyetleri bulunuyor.
Türkiye’nin harcamaları ve bölgesel operasyonlar
Türkiye 2025’te askeri harcamalarını 30,0 milyar dolara çıkararak yüzde 7,2 oranında artış kaydetti. Bu artışta, ülkenin Irak, Somali ve Suriye’de yürüttüğü sınır ötesi operasyonlar ile güvenlik odaklı politikalarının etkili olduğu belirtiliyor. Harcamalardaki yükselişe rağmen Türkiye, SIPRI sıralamasında 18. sırada yer aldı; bütçe artışı hem operasyonel kapasiteyi koruma hem de silah modernizasyonunu hızlandırma niyetiyle ilişkilendiriliyor.
ABD’de geçici gerileme, uzun vadeli yatırımlar
SIPRI’ye göre ABDnin askeri harcamaları 2025’te 954 milyar dolara gerileyerek yüzde 7,5 düşüş gösterdi; bunun başlıca nedeni Ukrayna için yeni mali askeri yardım paketlerinin onaylanmamasıydı. Buna karşın Washington yönetimi nükleer ve konvansiyonel kapasitelere yatırım yapmayı sürdürerek Batı Yarımküre’de ve Hint-Pasifik’te caydırıcılığını muhafaza etmeyi hedefliyor. Yetkililer, 2026 bütçesinin 1 trilyon doların üzerine çıktığını ve 2027 planlamalarında bu rakamın 1,5 trilyon dolara kadar ulaşma olasılığının değerlendirildiğini belirtiyor.
Avrupa’da hızlı silahlanma
Rapora göre küresel artışın en güçlü bileşenini Avrupa oluşturdu; kıtadaki askeri harcamalar yüzde 14 artarak 864 milyar dolara ulaştı. Rusya-Ukrayna savaşının sürmesi, NATO üyesi Avrupa ülkelerinde yeniden silahlanma eğilimini hızlandırdı ve Soğuk Savaş sonrası dönemin en hızlı artışlarından biri meydana geldi.
Rusya 190 milyar dolarlık harcamayla %5,9 artış kaydederken, askeri yükü GSYH’nin yaklaşık %7,5’ine yükseldi. Ukrayna ise %20 artışla 84,1 milyar dolara ulaşmış ve ekonomik üretimin neredeyse %40’ını savunmaya ayırır hale geldi.
Avrupa NATO üyelerinin toplam harcaması 559 milyar dolara çıktı. Almanya, 114 milyar dolarlık bütçesiyle kıtada en büyük harcayıcı konumuna yükseldi ve %24 artışla tarihte ilk kez GSYH’nin %2,3’ü seviyesine ulaştı. İspanya ise harcamalarını %50 artırarak 40,2 milyar dolara çıkardı.
Orta Doğu, Asya-Pasifik ve bölgesel farklılaşma
Orta Doğu bölgesinde 2025 harcamaları 218 milyar dolar civarında kalarak genel bir durgunluk gösterdi. İsrailin bütçesi %4,9 azalarak 48,3 milyar dolara geriledi; buna karşın bu seviye 2022’ye göre hâlâ önemli oranda yüksekti. İran ise yüksek enflasyonun etkisiyle reel harcamalarında düşüş yaşayarak 7,4 milyar dolara indi (%5,6 azalma).
Asya ve Okyanusya bölgesi, 2009’dan bu yana en hızlı büyümeyi kaydederek harcamalarını %8,1 artırıp 681 milyar dolara çıkardı. Çin, 336 milyar dolar ile ikinci en büyük askeri harcayıcı konumunu sürdürdü ve %7,4 artış göstererek art arda 31. kez yükselişte oldu. Japonyanın bütçesi 62,2 milyar dolara çıkarak %9,7 büyüdü ve GSYH’nin %1,4’üne ulaştı; Tayvan ise %14 artışla 18,2 milyar dolara yükseldi ve GSYH’nin %2,1’ini savunmaya ayırdı.
