Türkiye’de sigara tüketimi ve buna bağlı zararlar alarm verici boyutlara ulaştı. Kişi başı sağlık harcamasının 840 dolar olduğu ülkede, sigara içenlerin kişi başı ek sağlık maliyeti 1.028 dolar olarak hesaplanıyor. Hanehalklarının tütüne ayırdığı yıllık harcama 15 milyar lira civarına ulaşırken, sigaraya bağlı yangın hasarları yaklaşık 4 milyar lira olarak tespit edildi. Bunlara ek olarak, sigara kaynaklı sağlık harcamalarının yıllık yaklaşık 5 milyar dolar olduğu vurgulanmaktadır.
Bu ekonomik yükümlülükler yetmezmiş gibi, tütün ürünü kullanımı toplumda artış göstermeye devam ediyor. Bakanlık verileri, gençler arasında erişimin ve denemelerin arttığını; sigarayı ilk deneme yaşının 12’nin altına indiğini gösteriyor. Kız çocuklarının kullanım oranları da erkeklerle eşitlenmiş durumda.
Gençler ve Pasif Maruziyetin Boyutu
Her yıl tütün nedeniyle yaklaşık 7 milyon kişi hayatını kaybediyor; ayrıca 1,6 milyon kişi pasif içicilik nedeniyle ölüyor. Dünyadaki kanser vakalarının yaklaşık %25’inde sigara etken olarak gösteriliyor. Türkiye özelinde ise akciğer kanserinin bir numaralı nedeni sigara kullanımı. Her yüz çocuktan 44’ü sigara dumanına maruz kalıyor, bu durum çocuk sağlığı açısından ciddi risk oluşturuyor.
Tüketim, Fiyat Politikaları ve Elektronik Sigara
Türkiye, Endonezya’dan sonra dünyanın en çok sigara tüketilen ülkileri arasında yer alıyor; günlük ortalama tüketim kişi başı 17 dal. Fiyat politikalarının rolü büyük: Türkiye’de sigara fiyatları dünya ortalamalarına göre çok düşük. Fiyat artışlarının, gelişmiş ülkelerde %4, gelişmekte olan ülkelerde %10 uygulandığında tüketimi yaklaşık %7–8 azalttığı belirtiliyor. Genel olarak fiyatın artması halinde sigara içenlerin oranı %2,1; toplam tüketim ise yaklaşık %3,8–4 azalıyor. Bu veriler, fiyatların etkin bir önlem olduğunu ortaya koyuyor.
Elektronik sigara masum değil. Yetkililer, elektronik sigaranın sigaraya başlama riskini üç kat artırdığını ve “az zararlı” algısıyla pazarlanan ürünlerin gençleri tuzağa çektiğini ifade ediyor. Bazı ülkelerde elektronik sigaranın satışı yasakken, ülkemizde satış ve bulundurmayla ilgili düzenlemeler eksik veya yetersiz kalmış durumda. Örneğin bazı ülkelerde sigara kişiye kimlikle verilerek denetlenirken, benzer önlemler Türkiye’de de tartışılıyor.
