1950 yılında Çek Cumhuriyeti’nde bulunan bir kafatası, onlarca yıl boyunca Prag’daki Ulusal Müze’de bekledi. Ve şimdi, yaşına göre olağanüstü iyi korunmuş olan bu kemikler, modern bilimin sunduğu yeni araçlarla yeniden masaya yatırıldı. Sonuç, Avrupa’ya ayak basan ilk modern insanların nasıl göründüğüne dair bugüne kadarki en net tabloyu ortaya koyuyor.
Yaklaşık 45 bin yıl öncesine tarihlenen ve bilim dünyasında “Zlatý kůň” topluluğuna ait olduğu belirlenen bu kadın kafatası üzerinde üç farklı yüz rekonstrüksiyon yöntemi uygulandı. İlk yöntemde fosil üzerine bilinen kas ve yumuşak doku kalınlıkları haritalandırıldı. İkinci aşamada bir paleoartist devreye girerek verileri hiper-gerçekçi el yapımı bir heykele dönüştürdü. Son olarak kafatasındaki 78 anatomik referans noktası dijital ortama aktarılarak bilgisayar tabanlı üçüncü bir model elde edildi.
Afrika’nın izleri yüzde kalmış
Üç modelin ortaya koyduğu tablo çarpıcı. İlk iki rekonstrüksiyon, geniş ve basık burun yapısıyla günümüz Orta Afrika kadınlarının yüz hatlarına büyük benzerlik taşıyor. Bilgisayar tabanlı dijital model ise daha dar burun ve sivri çene yapısıyla günümüz Çek kadınlarına yakın bir profil sergiledi. Kemiklerden elde edilen genetik veriler de bu tabloyu destekliyor:
Analizler kadının koyu ten, göz ve saç rengine sahip olduğunu gösteriyor. Açık ten renginin kuzey enlemlerinde az güneşli iklime uyum sürecinde çok daha sonra geliştiği biliniyor. Uzmanlar, geniş yüz ve burun yapısının sıcak tropikal iklimlerde solunum için evrimsel bir avantaj sunduğunu ve bu kafatasındaki özelliklerin Afrika kökenli atalara yakınlığın somut kanıtı olduğunu belirtti.
Homo sapiens ile Neandertallerin ilk kitlesel melezleşmesinden yalnızca birkaç bin yıl sonra yaşadığı tahmin edilen bu kadın, genetik analizlere göre büyük melezleşme dalgasından yaklaşık 80 nesil sonra dünyaya geldi. Yani Zlatý kůň topluluğu, günümüz Avrupalıları ile Doğu Asyalılarının henüz birbirinden genetik olarak ayrılmadığı çok erken bir dönemi temsil ediyor.
Heritage Science dergisinde yayımlanan çalışmanın çözemediği asıl soru ise Neandertal genlerinin bu kadının görünüşünü ne ölçüde şekillendirdiği. Zlatý kůň topluluğunun Taş Devri’nde ya da sonrasında hiçbir torun bırakmadan yok olan bir “yan kol” olduğu düşünülüyor. Bu durum, Neandertal mirasının kadının yüz hatlarına katkısını tam olarak ölçmeyi büyük bir muamma olarak bırakıyor.
