Dünya nüfusu, tıptaki ilerlemeler ve yaşam standartlarının yükselmesiyle birlikte milyarları aşarak büyümeye devam ediyor. Ancak bu dinamik nüfus artışının arka planında, doğanın en kaçınılmaz döngüsü olan ölüm de küresel ölçekte devasa rakamlarla gerçekleşiyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Birleşmiş Milletler (UN) gibi uluslararası kuruluşların verileri, her gün ve her yıl milyonlarca insanın hayata veda ettiğini gösteriyor. Peki, küresel çapta zaman akarken ölüm bilançosu nasıl şekilleniyor?
Her Gün 170 Binden Fazla İnsan Hayata Veda Ediyor
Küresel nüfus projeksiyonları ve güncel istatistiki modeller incelendiğinde, dünya genelinde bir gün içinde ortalama 170.000 ile 175.000 arasında insan yaşamını yitiriyor. Bu büyük rakam, zaman dilimlerine bölündüğünde tablonun çarpıcılığını daha net ortaya koyuyor:
-
Her saat: Yaklaşık 7.200 kişi,
-
Her dakika: Yaklaşık 120 kişi,
-
Her saniye: Yaklaşık 2 insan hayatını kaybediyor.
Siz bu metnin ilk birkaç paragrafını okurken, dünyanın farklı noktalarında yüzlerce insan farklı nedenlerle son nefesini vermiş oluyor.
Yıllık Küresel Kayıp 63 Milyonu Aşmış Durumda
Günlük ölümler bir yıla vurduğunda karşımıza çıkan toplam sayı, birçok orta ve büyük ölçekli ülkenin toplam nüfusundan daha fazla. Küresel veri platformu Our World in Data ve Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya genelinde bir yılda ortalama 63 milyon ile 64 milyon arasında insan ölüyor.
Nüfusu yoğun olan ülkeler küresel ölüm oranlarında en büyük paya sahip. Günlük bazda en fazla ölümün yaşandığı ülkelerin başında sırasıyla Çin (günde yaklaşık 31 bin), Hindistan (günde yaklaşık 27 bin) ve Amerika Birleşik Devletleri (günde yaklaşık 8 bin 500) geliyor. Türkiye’de ise günde ortalama 1.500’den fazla insan vefat ediyor.
Küresel Ölüm Nedenlerinin Zirvesinde Ne Var?
İnsanların hangi nedenlerle hayatını kaybettiği incelendiğinde, dünya genelindeki ölümlerin yaklaşık dörtte üçünün bulaşıcı olmayan, kronik hastalıklardan kaynaklandığı görülüyor. Küresel ölüm nedenlerinin dağılımı şu şekildedir:
-
Kalp Ve Damar Hastalıkları: Dünyadaki her 3 ölümden 1’inin sebebi kardiyovasküler rahatsızlıklardır. Yılda yaklaşık 18 milyon insan bu nedenden hayatını kaybetmektedir.
-
Kanser: Tüm ölümlerin neredeyse %20’sini oluşturarak ikinci sırada yer alır.
-
Solunum Yolu Hastalıkları Ve Enfeksiyonlar: Kronik obstrüktif akciğer hastalıkları (KOAH) ve mevsimsel grip gibi alt solunum yolu enfeksiyonları her yıl milyonlarca can almaktadır.
-
Kazalar Ve Yaralanmalar: Trafik kazaları, boğulmalar, düşmeler ve intiharlar dahil olmak üzere dışsal faktörler küresel ölümlerin yaklaşık %7’sine yol açmaktadır.
Gelir Düzeyine Göre Değişen Ölüm Profilleri
Ölüm istatistikleri, ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleriyle doğrudan bir paralellik gösteriyor. Yüksek gelirli ülkelerde ölümlerin neredeyse %90’ı yaşlılık, kalp hastalıkları, kanser ve demans (Alzheimer) gibi kronik süreçlerle gerçekleşiyor.
Buna karşın düşük gelirli ülkelerde manzara trajik bir biçimde değişiyor. Bu bölgelerde her 3 ölümden 1’i sıtma, tüberküloz, HIV/AIDS ve ishal gibi önlenebilir enfeksiyon hastalıklarından kaynaklanıyor. En acı verici istatistik ise küresel ölümlerin yaklaşık %4’ünün henüz yeni doğmuş bebekler ve doğum sırasındaki annelerden oluşmasıdır; bu kayıpların çok büyük bir kısmı yetersiz sağlık altyapısına sahip az gelişmiş ülkelerde yoğunlaşmaktadır.
