Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle sürdürülen Kültepe Kaniş-Karum kazıları, 78’inci yılında uluslararası bilim insanlarını aynı çatı altında buluşturmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde, Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında yürütülen kazılarda Türkiye’nin farklı üniversitelerinden arkeologların yanı sıra Güney Kore, İtalya ve Fransa’dan uzmanlar da görev alıyor.
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Kültepe, binlerce yıllık geçmişini gün yüzüne çıkaran bilimsel çalışmalarıyla dünyanın önemli arkeoloji merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Anadolu’nun Yazılı Tarihi Kültepe’de Başladı
Yaklaşık 6 bin yıllık geçmişe sahip Kültepe Kaniş-Karum, Anadolu’da yazının kullanılmaya başlandığı merkez olarak kabul ediliyor. Erciyes Dağı eteklerinde, Mezopotamya’yı Anadolu’ya bağlayan ticaret yollarının kesişim noktasında kurulan yerleşim, MÖ 2000-1650 yılları arasında uluslararası ticaretin en önemli merkezlerinden biri olarak öne çıktı.
Asurlu tüccarların oluşturduğu ticaret kolonileri sayesinde hazırlanan çivi yazılı sözleşmeler, resmi kayıtlar ve hukuki belgeler, Anadolu’nun ilk yazılı tarih belgeleri olarak kabul ediliyor. Bugüne kadar kazılarda ortaya çıkarılan 23 bini aşkın çivi yazılı tablet ise dünyanın en büyük antik tablet arşivlerinden biri olma özelliğini taşıyor. UNESCO tarafından 2015 yılında Dünya Belleği Kütüğü’ne alınan bu arşiv, “Anadolu’nun belleği” olarak nitelendiriliyor.
18 Yerleşim Katmanı Tarihe Işık Tutuyor
Kültepe, yönetim merkezi olan Yukarı Şehir (Kaniş) ile ticaret faaliyetlerinin yürütüldüğü Aşağı Şehir (Karum) olmak üzere iki bölümden oluşuyor.
Yaklaşık 21 metre yüksekliğindeki höyükte yer alan saraylar, tapınaklar ve resmi yapılar, Geç Kalkolitik Çağ’dan Orta Çağ’a kadar uzanan en az 18 farklı yerleşim katmanını barındırıyor. Karum bölgesinde bulunan ticaret evleri ve tabletler sayesinde dönemin ekonomik düzeni, aile yapısı ve sosyal yaşamı ayrıntılarıyla incelenebiliyor.
Kazılarda ortaya çıkarılan hayvan figürlü kaplar, ticaret kervanlarında kullanılan eşeklere ait buluntular ve hayvancılık faaliyetlerine ilişkin izler de dönemin yaşam kültürüne dair önemli bilgiler sunuyor.
Uluslararası Bilim İş Birliği Güçleniyor
Bu yılki kazılarda Ankara, Adana, Hatay ve Bitlis’ten gelen arkeologların yanı sıra Güney Kore ve İtalya’dan uzman ekipler aktif olarak görev yapıyor. Fransa’dan gelen bilim insanı ise kazılarda ortaya çıkarılan çivi yazılı tabletlerin okunması ve çözümlenmesi üzerine çalışmalar yürütüyor.
Güney Kore Cumhuriyeti Kültürel Miras Koruma Enstitüsü Arkeoloğu Kim Daeyeong, Türkiye ile Güney Kore arasında 2024 yılından bu yana sürdürülen iş birliğinin başarılı şekilde devam ettiğini belirterek, Kültepe’de ortaya çıkan her yeni bulgunun bilim insanlarını daha da heyecanlandırdığını söyledi. İki ülkenin uzun yıllardır kardeş ülke olarak anıldığını hatırlatan Daeyeong, bu tarihi alanda çalışmaktan büyük mutluluk duyduğunu ifade etti.
Milano Üniversitesi Arkeoloğu Michael Campeggi de 2019 yılından bu yana Ankara Üniversitesi ile yürütülen ortak proje kapsamında Kültepe’de görev yaptığını belirterek, Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ilişkileri anlamada Kültepe’nin eşsiz bir araştırma alanı sunduğunu vurguladı. Campeggi, uzun yıllar kazılara başkanlık yapan Prof. Dr. Tahsin Özgüç’ün çalışma alanında bulunmanın kendisi için büyük bir onur olduğunu dile getirdi.
Büyükşehir Belediyesi’nden Kültür Turizmine Büyük Yatırım
Kayseri Büyükşehir Belediyesi, kazı çalışmalarına verdiği desteği bölgenin turizm potansiyelini artıracak projelerle de sürdürüyor.
Yapımı devam eden Kültepe Müzesi’nin dünyanın sayılı kayadan oyma müzeleri arasında yer alması hedeflenirken, 14 evden oluşacak Asurlu Tüccarlar Sokağı ve Kültepe Ziyaretçi Merkezi projeleri de ziyaretçilere tarihi atmosferi yakından deneyimleme fırsatı sunacak.
Başkan Dr. Memduh Büyükkılıç’ın öncülüğünde hayata geçirilen projelerle Kültepe Kaniş-Karum’un yalnızca Anadolu’nun değil, dünyanın en önemli arkeoloji, tarih ve kültür turizmi merkezlerinden biri haline getirilmesi amaçlanıyor.
