Bozcaada kıyılarındaki mercan resiflerinin korunmasına yönelik yürütülen bilimsel çalışmalar kapsamında önemli sonuçlara ulaşıldı. Sosyal İklim Derneği tarafından Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirilen “Bozcaada Mercan Resiflerinin Korunması” projesinde, bölgedeki denizel biyoçeşitlilik kapsamlı şekilde incelendi.
Turquoise Coast Fund (Turkuaz Kıyı Fonu) finansal desteğiyle yürütülen proje kapsamında, Nisan 2025-Haziran 2026 tarihleri arasında Tuzburnu-İncirliada bölgesinde yapılan araştırmalarda 53 bilimsel dalış gerçekleştirildi.
904 METREKARELİK ALANDA 180 TÜR BELİRLENDİ
Araştırmalarda 0-46 metre derinlik aralığında, transekt-kuadrat ve fotokuadrat yöntemleri kullanılarak 904 metrekarelik alan incelendi. Çalışmalar sonucunda 10 farklı filuma ait 180 deniz canlısı türü kayıt altına alındı.
Belirlenen türlerden 29’unun uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat kapsamında nesli tehlike altında veya hassas statüde olduğu belirtildi. Ayrıca bölgede daha önce bilim dünyasına rapor edilmemiş 8 tür tespit edildi.
Projenin bilimsel liderliğini Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Denizcilik Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. H. Barış Özalp yürüttü. Çalışmalara Dr. Senem Önen Tarantini, Dr. Alper Evcen ve gönüllü araştırmacı Yüksek Biyolog Simge Özalp katkı sağladı.
KUZEY EGE’DE İLK SERT MERCAN TRANSPLANTASYONU
Projenin en önemli çıktılarından biri, nesli tehlike altında bulunan Taş Mercan Cladocora caespitosa türü üzerinde gerçekleştirilen transplantasyon çalışması oldu.
Akdeniz’de resif oluşturabilen nadir türlerden biri olan Taş Mercan için Kuzey Ege Denizi’nde ilk kez sert mercan transplantasyonu uygulandı. Balıkçılık baskısı ve tekne çıpalaması nedeniyle doğal yaşam alanından kopan 50 mercan kolonisi, bilimsel yöntemlerle yeniden yaşam alanlarına yerleştirildi.
Araştırmalarda bölgede 3 bin 290’a kadar mercan kolonisi tespit edilirken, 67 ölü koloni de kayıt altına alındı. Mercan kayıplarında dip ağı, ırgıp kullanımı ve tekne çıpalama faaliyetlerinin etkili olduğu belirtildi.
Mercan resiflerini balıkçılık baskısı ve kaçak dalış faaliyetlerinden korumak amacıyla bölgeye koruma şamandıraları yerleştirildi. Uygulamanın, resif alanında ağ atımı ve çıpalama faaliyetlerinin sınırlandırılmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Çalışmalarda orfoz, lahoz, Avrupa ıstakozu, iribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) gibi hassas ve koruma altındaki türler de kayıt altına alındı. Bölgede deniz çayırları (Posidonia oceanica) ve korallijen habitatlarının sağlıklı yapısının sürdüğü belirtildi.
Proje kapsamında bilimsel araştırmaların yanı sıra toplumsal farkındalık faaliyetleri de yürütüldü. Çocuklara yönelik kilden sualtı materyal-sanat atölyeleri düzenlenerek deniz canlıları ve mercan ekosistemleri konusunda bilinç oluşturuldu. Bozcaada Belediyesi iş birliğiyle gerçekleştirilen farkındalık toplantılarında ise yerel halk, balıkçılar ve yerel yöneticilerle mercan resiflerinin korunmasının önemi ele alındı. Sürdürülebilir balıkçılık yöntemleri ve bölgenin deniz koruma alanı statüsüne yönelik çalışmalar değerlendirildi.
“Mercanların Sesi” adlı dijital enstalasyon sergisiyle de Taş Mercan türünün korunmasına dikkat çekilirken, proje sürecini anlatan belgesel film, sualtı görüntüleri ve bilimsel çalışmalarla birlikte kamuoyunun erişimine sunuldu.
Proje kapsamında ayrıca kapsamlı bir sualtı fotoğraf ve video arşivi ile bilimsel çalışma kitabı hazırlanarak Bozcaada mercan resiflerinin korunmasına yönelik bilimsel veri altyapısı oluşturuldu.
