Emekli olabilmek için yalnızca yaşın ve sigortalılık süresinin dolması yeterli olmuyor; yasaların belirlediği prim gün sayısının da eksiksiz tamamlanması gerekiyor. Bu temel şart normal şartlarda bir işverene bağlı çalışarak, kendi işini kurarak ya da düzenli prim ödeyerek yerine getiriliyor.
Ancak çalışma hayatından kopmuş veya eksik günlerini çalışarak doldurma imkânı kalmamış yurttaşlar için sosyal güvenlik mevzuatında “borçlanma” ve “ihya” gibi özel formüller yer alıyor. Bu yöntemler, uzun süre çalışmayı beklemeden eksik prim günlerini toplu bir ödemeyle kapatarak emeklilik hakkına kavuşmanın yolunu açıyor.
KADINLARA DOĞUM, ERKEKLERE ASKERLİK BORÇLANMASI AVANTAJI
Sosyal güvenlik mevzuatı, eksik prim günlerini tamamlamak isteyen kadın ve erkek sigortalılar için farklı borçlanma imkânları sunuyor. Bu haklar, doğru kullanıldığında emeklilik tarihini yıllarca öne çekebiliyor:
Kadınlar için 6 yıl erken emeklilik:
Erkekler için askerlik borçlanması: Erkek sigortalılar, askerlikte geçirdikleri süreleri borçlanarak eksik prim günlerini tamamlayabiliyor. Eğer askerlik görevi, ilk kez sigortalı olunan tarihten önce yapılmışsa, borçlanılan süre kadar sigorta başlangıç tarihi geriye çekiliyor ve EYT kapsamına girmek veya daha erken yaşta emekli olmak mümkün hale geliyor.
GURBETÇİLER İÇİN YURTDIŞI BORÇLANMASI VE 2019 AYRINTISI
Yurtdışında çalışan Türk vatandaşları, bu süreleri borçlanarak Türkiye’deki emeklilik hesaplarına dahil etme hakkına sahip. Kadın gurbetçiler ise yurtdışında 18 yaşını doldurduktan sonra geçirdikleri süreleri, herhangi bir çalışma şartı aranmaksızın borçlanabiliyor.
Ancak 2019 yılında yapılan yasal düzenlemeyle birlikte önemli bir değişiklik hayata geçirildi. Yurtdışı borçlanması kapsamında satın alınan prim günleri artık doğrudan Bağ-Kur (4/B) hizmeti olarak değerlendiriliyor. Bu sebeple Türkiye’de daha önce hiç sigorta girişi bulunmayan gurbetçilerin emekli olabilmesi için 5 bin 400 prim gününü borçlanması gerekiyor. Geçmişte Türkiye’de sigortalı çalışmış olanlar ise mevcut primlerinin üzerini yurtdışı borçlanmasıyla tamamlayabiliyor.
HİÇ ÇALIŞMA İMKÂNI OLMAYANLAR İÇİN: İSTEĞE BAĞLI SİGORTA VE İHYA
Çalışma veya yasal borçlanma yöntemleriyle eksik primlerini tamamlama imkânı bulunmayan kişiler için iki farklı seçenek öne çıkıyor:
İsteğe Bağlı Sigorta: Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını dolduran herkes, SGK’ye başvurarak isteğe bağlı sigortalı olabiliyor. Düzenli prim ödeyerek gün sayısını artıran bu kişilerin primleri de Bağ-Kur (4/B) statüsünde sayılıyor.
Bağ-Kur İhyası (Canlandırma): Geçmiş yıllarda prim borcunu ödemediği için hizmet süreleri dondurulan (silinen) esnaf ve sanatkârlar, bu süreleri yeniden aktif hale getirebiliyor. Borçlanmada sadece ihtiyaç duyulan gün kadar prim satın alınabilirken, ihya işleminde dondurulan sürenin tamamının güncel tutarlar üzerinden ödenerek canlandırılması zorunlu tutuluyor.
2026 BORÇLANMA MALİYETLERİ NE KADAR?
Borçlanma işlemlerinde SGK’ye ödenecek tutarlar, başvuru tarihindeki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Doğum borçlanmasında en düşük tutar brüt asgari ücretin yüzde 32’si, diğer borçlanmalar ve Bağ-Kur ihyasında ise yüzde 45’i olarak uygulanıyor.
2026 yılı için varsayılan 33 bin 30 TL’lik brüt asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamalara göre maliyet tablosu şu şekilde:
- Doğum Borçlanması (1 Aylık): 10.569,60 TL
- Askerlik, Yurtdışı ve İhya (1 Aylık): 14.863,50 TL
SGK MEVZUATINDAKİ DİĞER PRİM SATIN ALMA YÖNTEMLERİ
Doğum, askerlik ve yurtdışı haricinde, yurttaşların yasal olarak borçlanarak prim gününe dönüştürebileceği diğer süreler şu şekilde sıralanıyor:
- Memurların kullandığı aylıksız (ücretsiz) izin süreleri.
- Sigortalı olmaksızın geçirilen avukatlık stajı süreleri (en fazla 1 yıla kadar).
- Sigortalı olmaksızın yurtiçinde veya yurtdışında geçirilen tıpta uzmanlık ve doktora öğrenim süreleri.
- Hekimlerin fahri asistanlıkta geçirdikleri süreler.
- 25 Şubat 2011 sonrasına ait olmak üzere, kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesi ile çalışanların eksik kalan aylık süreleri.
- 1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışında geçen resmi öğrenim süreleri.
- Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olarak uzman ve usta öğreticilikte geçen süreler.
- Kendi hesabına okuduktan sonra subay, astsubay, polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atananların başarılı öğrenim süreleri.
- Grev ve lokavt nedeniyle işten uzak kalınan süreler.
- Seçim kanunları gereğince görevinden istifa edenlerin, seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreler.
