Türkiye genelinde deprem riskine karşı hızlandırılan kentsel dönüşüm çalışmalarına yönelik çeşitli destek mekanizmaları hayata geçirildi. Hak sahipleri; hibe, kredi, kira ve taşınma yardımı ile vergi ve harç muafiyetlerinden faydalanabiliyor. Bu destekler, dönüşümün ölçeğine ve uygulama modeline göre farklılaşıyor.
İstanbul genelinde uygulanan “Yarısı Bizden” kampanyası, riskli konut sahiplerine yönelik kapsamlı bir finansman paketi sunuyor. Buna göre; hak sahiplerine yeniden inşa için 875.000 lira hibe, 875.000 lira kredi ve 125.000 lira tahliye desteği olmak üzere toplam 1.875.000 lira tutarında destek sağlanıyor.
İş yeri ve büyük ölçekli dönüşümler
Kampanya işyeri sahiplerini de kapsıyor; bir dükkan veya işyeri için hak sahibine 437.500 lira hibe, 437.500 lira kredi ve 125.000 lira taşınma desteği veriliyor. Her ek dükkan için ise 875.000 liraya kadar kredi imkanı sunulabiliyor. Alan bazlı veya site benzeri büyük projelerde TOKİ veya Emlak Konut’un inşaatı üstlenmesi durumunda hak sahiplerine 875.000 lira hibe ve 125.000 lira taşınma desteği sağlanıyor; hibe bina maliyetinden düşülerek kalan borç uzun vadeye yayılıyor.
Süre uzatımı ve faydalanma koşulları
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle uygulama sürecine esneklik getirildi; yıkım, ruhsat, kat irtifakı ve hak sahipliği tespit işlemlerinin zaman alması göz önünde bulundurularak, 31 Aralık 2026’ya kadar riskli yapı ilan edilen bağımsız bölümlerin kampanyadan yararlanabilmesinin yolu açıldı.
İzmir’e özel: İADŞP kapsamında 3 milyon liraya kadar kredi
İzmir’i doğrudan ilgilendiren İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında, riskli yapı dönüşümleri için 3 milyon liraya kadar kredi desteği sunuluyor. Dünya Bankası finansmanlı ve Bakanlık koordinasyonunda yürütülen bu program kapsamında finansman; ilk yıl ödemesiz, 180 ay vade ve aylık %0,69 faiz oranıyla veriliyor. Proje başlangıçta İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ’ı kapsıyor ve amaç, riskli yapıların deprem ve iklim etkilerine karşı daha dayanıklı hale getirilmesi.
Faiz indirimleri ve öncelikli gruplar
Bazı hak sahiplerine ilave faiz indirimi uygulanıyor. Riskli yapıdaki bağımsız bölümü dışında tapuda kayıtlı başka konutu olmayanlar, orta ve düşük gelirli haneler, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri, dul ve yetimler, emekliler, en az %40 engelli vatandaşlar ve hane reisi kadın olan haneler bu indirimlerden yararlanabiliyor. Ayrıca bina enerji verimliliği de indirime etkili; A sınıfı için yıllık %0,50, B sınıfı için yıllık %0,25 faiz indirimi uygulanıyor. Birden fazla kategoriye girenler birleştirilmiş indirimlerden faydalanarak toplamda yıllık %1,25’e kadar avantaj elde edebiliyor.
Krediye başvuruda aranacak koşullar
Projeden yararlanmak isteyenlerin devam eden icra, takip veya haciz kaydının bulunmaması gerekiyor. Ayrıca kullanılacak kredinin aylık taksit tutarı, belgelenmiş hanehalkı aylık gelirinin %70’ini geçmemeli. Başvurular için gerekli irtibat ofisleri ve süreç bilgileri Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın resmi internet sitesinden takip edilebiliyor.
Vergi, harç muafiyetleri ve kira-taşınma yardımları
Kentsel dönüşüm desteği yalnızca kredi ve hibelerle sınırlı kalmıyor; yapı ruhsatı harcı, yapı kullanma izin belgesi harcı, belirli koşullarda tapu harcı, noter harcı ve damga vergisi gibi kalemlerde indirim ve istisnalar uygulanıyor. Bu muafiyetler genel olarak mevcut inşaat alanının 1,5 katına kadar olan bölümleri kapsıyor. Ayrıca riskli yapıyı tahliye eden hak sahipleri ve belirli şartları taşıyan kiracılar için illere göre değişen kira veya tahliye yardımları da sağlanıyor.
Hibe, uzun vadeli ve düşük faizli kredi, faiz indirimleri, vergi/harç muafiyetleri ve kira/taşınma yardımlarıyla kentsel dönüşüm süreci destekleniyor. İzmir özelinde sunulan 3 milyon liraya kadar kredi seçeneği, bölge halkı için dikkat çekici bir avantaj oluşturuyor.
