Avustralya’da Demiryolu Yük Taşımacılığı İçin 26 Milyon Dolarlık Teşvik

Avustralya’da Demiryolu Yük Taşımacılığı İçin 26 Milyon Dolarlık Teşvik - RayHaber
Avustralya’da Demiryolu Yük Taşımacılığı İçin 26 Milyon Dolarlık Teşvik - RayHaber

Avustralya’da demiryolu yük taşımacılığının geliştirilmesi amacıyla hazırlanan TRACK teşvik programının ilk turu 11 Eylül’de başladı. Ulaşım Direnci ve Kapasite Geliştirme Başlangıç Programı kapsamında demiryolu işletmecilerine toplam 26 milyon Avustralya dolarına kadar destek sağlanacak.

Programda dikkat çeken uygulama ise işletmecilerin her ek yüklü TEU için ihtiyaç duydukları sübvansiyon miktarını kendilerinin önermesi olacak. Başvurular 1 Ekim 2026 saat 17.00 AEST’te sona erecek. Bireysel hibeler ise 10 milyon Avustralya dolarıyla sınırlandırılacak.

İşletmeciler TEU Başına Kendi Teklifini Sunacak

TRACK programında kabul edilen temel seviyenin üzerinde taşınan her yüklü TEU için ödeme yapılması öngörülüyor. Başvuru sahipleri her güzergah için TEU başına talep ettikleri sübvansiyon miktarını belirleyebilecek.

Politika, Altyapı, Ulaşım, Bölgesel Kalkınma, İletişim, Spor ve Sanat Bakanlığı’nın sorumluluğunda bulunurken programın yönetimini Sanayi, Bilim ve Kaynaklar Bakanlığı üstleniyor.

Yetkili kurum, işletmecilerin sunduğu fiyatı kabul edebilecek, reddedebilecek veya farklı bir fiyat önerebilecek. Her güzergah için farklı ücret ve koşullar uygulanabilecek.

Başvuruların değerlendirilmesinde 100 üzerinden 50 puanlık en büyük kriter, sağlanacak dizel yakıt tasarrufu ile TEU başına talep edilen sübvansiyon miktarını birlikte dikkate alıyor. Böylece daha az sübvansiyonla daha fazla dizel tasarrufu sağlayan projeler değerlendirmede öne çıkacak.

Boş Konteynerler İçin Ödeme Yapılmayacak

Programın ödeme koşulları belirli sınırlar içeriyor. Boş konteynerler teşvik kapsamında değerlendirilmeyecek. Normal uygulamada TEU başına en az 8 ton yük şartı aranacak ve dönüş yönündeki taşımalar uygun kabul edilmeyecek. Ancak yetkili kurum bu koşullardan herhangi birine istisna getirebilecek.

40 fit uzunluğundaki bir konteyner iki TEU olarak hesaplanacak. Ayrıca her taşıma için yalnızca bir kayıtlı hak sahibinin bulunması gerekiyor. Böylece aynı konteyner için iki farklı işletmecinin ödeme talep etmesinin önüne geçilecek.

Hibe alan işletmeciler her üç ayda bir güzergah bazında dizel tüketimi, gerçekleştirilen hizmetler ve taşınan TEU miktarlarını bildirecek. Projelerin belirlenen kilometre taşlarında bağımsız performans değerlendirmesinden geçmesi de zorunlu olacak. Taahhüt edilen yük hacmine ulaşılamaması halinde hibenin bir bölümünün geri istenmesi mümkün olacak.

Teşvik Yalnızca Demiryoluna Yeni Kazandırılan Yükler İçin

TRACK programında temel seviyenin üzerinde gerçekleşen ve demiryoluna yeni kazandırılan yük taşımaları desteklenecek. Temel veriler, 2024-25 ve 2025-26 mali yıllarında güzergah ve ay bazında doğrulanabilir geçmiş verilere dayanıyor.

Başvuru sahipleri bu verilere ek olarak mevsimsel değişimler, bilinen hat kesintileri, uzun vadeli yük hacmindeki düşüşler ve yüksek yakıt fiyatlarının demiryoluna yönelik ilgiyi artırması gibi faktörleri dikkate alan düzenlemeler önerebilecek.

Başka bir demiryolu işletmecisinden alınan yükler ise yeni hacim olarak kabul edilmeyecek. Bununla birlikte mücbir sebep veya beklenmeyen hat çalışmaları nedeniyle bir güzergahın taşıma kapasitesinde değişiklik olması halinde temel seviyenin yıl içerisinde revize edilmesine izin verilebilecek.

Başvurular İçin Sıkı Uygunluk Şartları

Programdan yararlanmak isteyen işletmecilerin Avustralya işletme numarasına sahip olması, Ulusal Demiryolu Güvenliği Düzenleme Ofisi (ONRSR) sicilinde kayıtlı bulunması ve demiryolu aracı işletmecisi olarak faaliyet göstermesi gerekiyor.

Başvuru sahiplerinin aynı zamanda demiryolu yük taşımacılığı işi yürütmesi şartı aranıyor. ONRSR tarafından akreditasyonu son iki yıl içinde iptal edilen veya askıya alınan işletmeciler ise programa başvuramıyor.

İlk turda desteklenebilecek yükler arasında konteynerli taşımacılığın yanı sıra kurumun değerlendirmesine bağlı olarak tahıl, pamuk, mineral kumları, dökme sıvılar, araçlar ve sermaye ekipmanları bulunabiliyor. Kömür ve demir ise karayolu taşımacılığıyla rekabet edebilir yükler kapsamında görülmediği için program dışında tutuluyor.

Hangi Taşımalar Teşvik Kapsamında?

Teşvik ödemesi, belirlenen temel seviyenin üzerindeki yüklü TEU’lar için yapılacak. Demiryoluna yeni kazandırılan hacimler de destek kapsamına girecek. Ancak temel seviyenin altında kalan taşımalar, boş konteynerler ve normal şartlarda 8 tonun altındaki TEU’lar için ödeme yapılmayacak.

Ayrıca başka bir demiryolu işletmecisinden kazanılan yükler, belirlenen dönem veya güzergah dışında gerçekleştirilen taşımalar ve aynı hareket için yapılan mükerrer başvurular uygun kabul edilmeyecek.

İlk turdaki uygulamanın toplam teşvik ödemesi ise 52 milyon Avustralya doları olarak öngörülüyor. Bunun 26 milyon Avustralya dolarlık kısmı ilk tur kapsamında kullanılacak. İlerleyen turlarda demiryolu taşımacılığının yanı sıra kıyı taşımacılığının da değerlendirilmesi planlanıyor.

Victoria’daki Önceki Uygulama Yeniden Gündemde

Avustralya’da demiryolu yük taşımacılığını teşvik etmek için benzer bir model daha önce Victoria eyaletinde uygulanmıştı. Taşımacılık Modu Değiştirme Teşvik Programı kapsamında bölgesel terminal işletmecilerine demiryoluyla taşınan konteynerler üzerinden ödeme yapılmıştı.

Victoria Genel Denetçi Ofisi’nin 2023 yılında yaptığı incelemeye göre 2012-13 ile 2021-22 yılları arasında yaklaşık 38,1 milyon Avustralya doları kullanılarak 424 bin konteynerin demiryoluyla taşınması desteklendi.

Denetimde, programın konteyner taşımacılığında demiryolunun payını artırmaktan ziyade mevcut yüklerin demiryolunda tutulmasına katkı sağladığı değerlendirmesi yer aldı. Ayrıca programın 2014-15 döneminden itibaren yeni katılımcılara açılmadığı ve aynı dört yararlanıcının dokuz mali yıl boyunca destek aldığı belirtildi.

İlk Projeler 30 Haziran 2027’ye Kadar Tamamlanacak

TRACK programında uygun yük taşımacılığı işlemleri 1 Temmuz 2026 ile 30 Haziran 2027 arasındaki dönemi kapsıyor. Başvuruların 1 Ekim’de sona ermesinin ardından değerlendirme süreci yaklaşık iki hafta sürecek.

Onay ve duyurular için yaklaşık bir hafta, hibe anlaşmalarının müzakere edilmesi ve onaylanması için de yaklaşık bir hafta ayrılması planlanıyor. Projelerin tamamının 30 Haziran 2027’ye kadar bitirilmesi gerekiyor.

Avustralasya Demiryolu Birliği, programı demiryolu taşımacılığında mod değişimini destekleyen bir adım olarak değerlendirdi. Birlik, teşviklerin demiryolunun rekabet gücünü ve ağ verimliliğini artıracak diğer önlemlerle birlikte uygulanması gerektiğini belirtti.

Programın duyurulmasıyla birlikte Taşımacılık Sektörü Referans Paneli de yenilendi. Ağır vasıtalar, demiryolu ve limanlar ile deniz taşımacılığı alanlarında üç yeni alt komite oluşturuldu. Demiryolu alt komitesinin başkanlığına ise Mark Mazurek getirildi.