ABD Federal Demiryolu İdaresi (FRA), trenlerin hız sınırlamalı kurallar kapsamında işletildiği durumlarda Pozitif Tren Kontrolü (PTC) sistemine aşırı güvenilmemesi gerektiği konusunda demiryolu şirketlerini uyardı. Kurum, PTC’nin belirli bir üst hız sınırını uygulayabilmesine rağmen, güvenli hızın belirlenmesinde tren mürettebatının sorumluluğunun devam ettiğini vurguladı.
FRA’nın Şubat 2024 ile Mayıs 2026 arasında yaşanan yedi olaya ilişkin ön incelemeleri sonrasında yayımladığı 2026-01 sayılı Güvenlik Uyarısı, üç çarpışma ve dört raydan çıkma vakasında hız sınırlaması kurallarına uyulmamasına dikkat çekti.
Kurum, PTC’nin hız sınırlamalarına uyum konusundaki rolünün yanlış anlaşılmasının önemli bir güvenlik açığı oluşturduğunu bildirdi.
Hız Sınırının Ötesinde Durma Kuralı
FRA’nın tanımına göre sınırlı hız, yalnızca belirlenmiş sayısal bir hız değerine uyulması anlamına gelmiyor. Trenlerin, mürettebatın görüş alanının yarısı içerisinde durabilecek şekilde işletilmesi gerekiyor. Demiryolu işletme kurallarında daha düşük bir değer belirlenmediği sürece bu hız saatte 20 mili aşamıyor.
Güvenlik uyarısında, mürettebatın görüş koşulları, trenin uzunluğu ve ağırlığı, frenleme kapasitesi, eğim, virajlar ve diğer operasyonel şartları dikkate alarak hızı belirlemesi gerektiği belirtildi. FRA, görüş mesafesinin yarısı içerisinde durabilme şartının hız sınırlamasının temel unsuru olduğunu ve izin verilen azami hızdan daha öncelikli bulunduğunu kaydetti.
PTC Mürettebatın Sorumluluğunu Ortadan Kaldırmıyor
FRA, PTC sistemini demiryolu güvenliğinde ek bir koruma katmanı olarak değerlendiriyor. Sistemin Kısıtlı Mod kapsamında belirlenen üst hız sınırını uygulaması, makinist ve diğer işletme personelinin güvenli hız seçme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Özellikle görüş mesafesinin azalması, trenin uzun veya ağır olması, fren performansının değişmesi ya da hattın eğimli ve virajlı yapıya sahip olması gibi koşulların daha düşük hız gerektirebileceği belirtiliyor. Bu nedenle mürettebatın PTC tarafından izin verilen azami hızı otomatik olarak güvenli kabul etmemesi gerektiği vurgulanıyor.
Demiryolu Şirketlerine Beş Maddelik Yol Haritası
FRA, demiryolu işletmelerinden yaşanan yedi olayı çalışanlarla birlikte ayrıntılı biçimde incelemelerini istedi. Şirketlerin, hız sınırlaması kurallarına uyulmamasının nasıl gerçekleştiğini belirlemesi ve mevcut eğitim ile işletme talimatlarını yeniden değerlendirmesi önerildi.
Kurum ayrıca görüş mesafesi, tren uzunluğu ve tonaj gibi unsurların durma mesafesine etkisinin eğitimlerde daha kapsamlı ele alınmasını talep etti. PTC’nin mürettebatın güvenli hız belirleme sorumluluğunu ortadan kaldırmadığının açık şekilde vurgulanması da öneriler arasında yer aldı.
FRA’nın diğer tavsiyeleri arasında üç aylık ve altı aylık operasyonel testlerin değerlendirilmesi, gerekli durumlarda sınırlı hız koşullarında yapılan testlerin artırılması ve lokomotif mürettebatı arasında ortak durumsal farkındalığın güçlendirilmesi bulunuyor. Ayrıca operasyon sırasında gereksiz dikkat dağıtıcı unsurların ortadan kaldırılması istendi.
Olaylarda Hızlar 12 İle 30 Mil Arasında
FRA’nın hazırladığı olay tablosunda, incelemeye konu vakalarda trenlerin 12 ila 30 mil/saat arasındaki hızlarda hareket ettiği görülüyor. Olaylar arasında 2 Mart 2024’te üç trenin karıştığı çarpışma, 19 Aralık 2025’te yolcu ve mürettebatın yaralandığı bir yolcu ekipmanı raydan çıkması ve 18 Mayıs 2026’da altı yük vagonunun raydan çıkması da bulunuyor.
Uyarıda, hız sınırlaması kurallarının ihlal edilmesinin makinist veya kondüktör sertifikasının askıya alınması ya da iptal edilmesiyle sonuçlanabileceği de hatırlatıldı.
Mevcut Kurallar Değiştirilmiyor
FRA, yayımlanan güvenlik uyarısının mevcut düzenleyici yükümlülüklerde herhangi bir değişiklik oluşturmadığını açıkladı. Bununla birlikte kurum, gerekli gördüğü durumlarda yaptırım uygulama veya başka düzeltici tedbirlere başvurma yetkisini koruyor.
Uyarıyla birlikte FRA, PTC teknolojisinin sağladığı otomatik güvenlik katmanlarının mürettebatın operasyonel değerlendirmesinin yerine geçemeyeceğini bir kez daha ortaya koydu. Özellikle sınırlı hızla yapılan operasyonlarda, trenin ve hattın gerçek koşullarının dikkate alınmasının güvenli işletmenin temel unsurlarından biri olduğu mesajı verildi.
