Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Gar Sahası’nda devam eden restorasyon ve güçlendirme çalışmalarına ilişkin yeni detayları açıkladı. Tarihi yapının temelinde yapılan incelemelerde, orijinal projelerde yer alan yaklaşık 1000 ahşap kazıktan yalnızca 200’ünün günümüze ulaştığı belirlendi. Bakan Ersoy, zemindeki sıvılaşma riskine karşı kapsamlı güçlendirme çalışmaları yürütüldüğünü ve ilk etabın 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiğini bildirdi.
Haydarpaşa’nın Temelinde Sıvılaşma Riski Tespit Edildi
Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Haydarpaşa Garı’nın restorasyon sürecinde gerçekleştirilen teknik incelemelere ilişkin bilgi verdi. 1909 yılında resmi açılışı yapılan tarihi garın orijinal projelerinin incelenmesi sonucunda, temel altında yaklaşık 1000 ahşap kazık bulunduğunun belirlendiğini aktaran Ersoy, bunlardan 200’ünün halen yerinde olduğunu açıkladı.
Yapılan teknik değerlendirmeler, kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin zaman içerisinde yok olduğunu ortaya koydu. Zemin araştırmalarında ise gevşek ve suya doygun yapıdaki zeminde sıvılaşma riski belirlendi.
Bakan Ersoy, olası bir sıvılaşma durumunda tarihi yapıda oturma ve yana doğru hareket meydana gelebileceğinin tespit edildiğini belirtti.
Temel Ve Zemin Uzman Projeyle Güçlendirildi
Tarihi yapının söz konusu risklere karşı korunması amacıyla uzman mühendisler tarafından hazırlanan zemin iyileştirme projesinin akademik heyetler tarafından incelendiğini ve Danışma Kurulu tarafından uygun bulunduğunu belirten Ersoy, çalışmaların bu proje doğrultusunda gerçekleştirildiğini söyledi.
Yapı çevresinde fore kazık uygulaması yapılırken, zeminin sağlamlaştırılması amacıyla çeşitli enjeksiyon çalışmaları da gerçekleştirildi. Güçlendirme sürecinin her aşamasında teknik cihazlardan yararlanılarak tarihi yapının davranışının takip edildiği ve uygulamaların kontrollü biçimde sürdürüldüğü bildirildi.
Yaklaşık 1000 Ahşap Kazık İncelendi
Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasında, Haydarpaşa Garı’nın geçmişine ilişkin araştırmalarda yapının orijinal projelerine ulaşıldığı belirtildi. Projelerde, ilk inşaat sırasında temel altına uzunlukları 8 ila 21 metre, çapları ise 50 ila 90 santimetre arasında değişen yaklaşık 1000 ahşap kazık yerleştirildiği görüldü.
Kazıkların mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla yapılan jeoradar çalışmalarında 200 kazığın yerinde olduğu, yaklaşık 800 kazığın ise bulunmadığı tespit edildi. Bu sonuç, tarihi yapı için kullanılan ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin geçen zaman içinde ortadan kalktığını gösterdi.
Zemin koşullarının belirlenmesi için sondaj, arazi ve laboratuvar testlerinin yanı sıra jeofizik ölçümler ve aletsel gözlem çalışmaları da yapıldı.
Güçlendirme Süreci Teknik Verilerle Takip Edildi
İncelemelerde zeminin ZF sınıfında olduğu, heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kum tabakalarından oluştuğu belirlendi. Gevşek ve suya doygun yapıdaki zeminin önemli geoteknik riskler taşıdığı, sıvılaşma halinde yapıda oturma ve yanal yayılma meydana gelebileceği tespit edildi.
Hazırlanan proje kapsamında yanal hareketlerin önüne geçmek amacıyla yapı çevresinde fore kazık imalatı gerçekleştirildi. Yapının içinde ve dışında ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu gibi zemin iyileştirme yöntemleri uygulandı.
Çalışmalar sırasında elde edilen deneysel ve gözlemsel veriler düzenli olarak değerlendirilerek gerekli proje revizyonları yapıldı. Güçlendirme uygulamalarının teknik gereklilikleri ve proje üzerindeki değişiklikler nedeniyle iş programının yeniden düzenlendiği bildirildi.
Tarihi Yapı Sürekli İzleniyor
Güçlendirme çalışmalarına başlamadan önce Haydarpaşa Garı’nın uygulamalar sırasında göstereceği davranışı takip etmek amacıyla teknik izleme cihazları yerleştirildi. Çalışmalar, bu cihazlardan alınan veriler doğrultusunda aşamalı ve kontrollü şekilde yürütüldü.
Bodrum katındaki çalışma alanlarının sınırlı olması nedeniyle hassas ekipman ve yöntemlerin kullanılması gerektiği belirtildi. Tarihi yapının mevcut taşıyıcı sistemine zarar verilmemesi ve güçlendirme çalışmalarının üstyapı imalatlarıyla koordineli biçimde yürütülmesi de takvim üzerinde etkili oldu.
Arkeoparkta Yeni Kalıntılar Ortaya Çıktı
Haydarpaşa Arkeopark alanında mevcut arkeolojik kalıntıların korunmasına yönelik çalışmalar devam ederken, altyapı, drenaj ve ziyaretçi güzergâhlarına ilişkin kazılarda yeni buluntulara ulaşıldı.
Yeni kalıntıların korunması amacıyla altyapı ve drenaj hatları ile ziyaretçi dolaşım güzergâhlarının projeleri yeniden düzenlendi. Buluntuların konservasyonu için gerekli ilave çalışmaların da uygulama takviminde değişikliğe neden olduğu belirtildi.
Sahadaki farklı kurumlara ait yapı, tesis ve kullanım alanlarının taşınma süreçleri de çalışmaların sıralamasını etkileyen unsurlar arasında yer aldı. Bazı alanlarda taşınma işlemlerinin tamamlanması beklendiği için planlanan imalatlara öngörülen zamanda başlanamadı.
İlk Etabın 2027’de Tamamlanması Hedefleniyor
Haydarpaşa Gar Sahası’ndaki çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) arasında 15 Ağustos 2024’te imzalanan protokol kapsamında yürütülüyor.
Proje kapsamında Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesinin yanı sıra performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları, sanat ve tasarım atölyeleri oluşturulması planlanıyor. Arkeopark, açık etkinlik alanları ve peyzaj düzenlemeleriyle Haydarpaşa’nın İstanbul’un kültür ve sanat yaşamında yeni bir merkez olarak değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Bakan Ersoy, hassas güçlendirme çalışmaları, bilimsel analizler ve proje revizyonları nedeniyle daha önce planlanan açılış takviminin değiştirildiğini belirterek, ilk etabın 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.
