Avrupa Demiryolu Sektöründen Yeni Araştırma Programı İçin 3 Milyar Avroluk Talep

Avrupa Demiryolu Sektöründen Yeni Araştırma Programı İçin 3 Milyar Avroluk Talep - RayHaber
Avrupa Demiryolu Sektöründen Yeni Araştırma Programı İçin 3 Milyar Avroluk Talep - RayHaber

Avrupa demiryolu tedarik sektörü, 2028-2034 döneminde Avrupa Birliği bütçesi kapsamında Avrupa Demiryolu Ortak Girişimi’nin yerini alacak yeni bir araştırma programının oluşturulmasını istiyor. Sektör temsilcileri, mevcut programın ardından oluşabilecek finansman boşluğunun Avrupa’nın demiryolu teknolojilerindeki rekabet gücünü ve ağların modernizasyonunu olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

30 Eylül’de Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen üst düzey toplantıda Avrupa Demiryolu Sanayicileri Birliği (UNIFE) Genel Direktörü Enno Wiebe, Avrupa Parlamentosu üyeleri Sophia Kircher ve Christian Ehler ile sektör temsilcileri, yeni AB bütçesinde demiryolu araştırmalarına yönelik güçlü bir ortak girişime ihtiyaç olduğunu savundu.

Sektör Avrupa’nın Rekabet Gücünden Endişeli

Avrupa demiryolu tedarikçilerini temsil eden UNIFE, ortak araştırma finansmanı ve koordinasyonunun sona ermesinin sektörü önemli bir riskle karşı karşıya bırakabileceğini belirtiyor. Birliğe göre Avrupa’nın demiryolu üreticileri ve büyük tedarikçileri, araştırma ve inovasyona Çinli rakiplerinin ayırdığı kaynakların çok daha altında yatırım yapıyor.

UNIFE, mevcut eğilimin devam etmesi halinde Avrupa demiryolu sektörünün 2010’ların başında Avrupa otomotiv sanayisinde görülen rekabet kaybına benzer bir süreç yaşayabileceğini öne sürüyor. Bu nedenle araştırma faaliyetlerinin yalnızca ulusal düzeyde değil, AB çapında ortak bir yapı üzerinden yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.

Wiebe, yeni bir halef programının bulunmaması halinde AB üyesi ülkeler, demiryolu şirketleri, işletmeciler ve karar alıcılar arasındaki koordinasyonun zayıflayacağını ifade etti.

UNIFE ayrıca araştırma faaliyetlerinin azalmasının Avrupa pazarında Avrupa dışından gelen yüksek riskli tedarikçilerin önünü açabileceği görüşünde. Birlik, bunun siber güvenlik açısından yeni tehditler yaratabileceği gibi demiryolu ağlarının yenilenmesini yavaşlatabileceğini ve Avrupa’nın küresel rekabet gücünü azaltabileceğini belirtiyor.

Avrupa Demiryolu 2031’e Kadar Faaliyet Gösterecek

Avrupa Demiryolu Ortak Girişimi, 2021 yılında Shift2Rail’in devamı olarak kuruldu. Horizon Europe programı kapsamında oluşturulan yapının 2031 yılının sonuna kadar faaliyet göstermesi planlanıyor.

Kurucu düzenlemeye göre AB’nin programa sağlayacağı katkı 600 milyon avroya kadar çıkarken, AB dışındaki diğer ortakların da en az aynı miktarda katkı sunması öngörülüyor. Böylece program kapsamında yürütülecek çalışmaların toplam değerinin yaklaşık 1,2 milyar avroya ulaşması hedefleniyor.

Avrupa Demiryolu kapsamında yük taşımacılığında Dijital Otomatik Kuplaj ve Geleceğin Demiryolu Mobil İletişim Sistemi (FRMCS) gibi önemli teknolojilere yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Özellikle FRMCS, Avrupa demiryollarında mevcut iletişim altyapısının yenilenmesi açısından kritik görülüyor. UNIFE, sistemin halen araştırma ve geliştirme aşamasında olduğunu ve önümüzdeki 10 yıl içerisinde kullanıma alınmasının planlandığını belirtiyor.

Birliğe göre yeni bir araştırma programının oluşturulmaması, demiryollarında 2G tabanlı eski teknolojilerden yeni nesil radyo iletişim sistemlerine geçişi geciktirebilir. Bu durumun dönüşüm maliyetlerini yükseltebileceği veya bazı projelerin tamamen durmasına neden olabileceği ifade ediliyor.

Sektör 3 Milyar Avroluk Araştırma Bütçesi İstiyor

UNIFE ve 14 farklı demiryolu kuruluşu, Temmuz ayında yayımladıkları ortak bildiride 2028-2034 döneminde oluşturulacak yeni program için en az 3 milyar avroluk araştırma bütçesi önerdi.

Sektörün önerisine göre bu kaynağın yaklaşık yarısının Horizon Europe tarafından, diğer yarısının ise sektör tarafından karşılanması planlanıyor. Bunun yanında Avrupa Rekabet Fonu ile ulusal ve özel yatırımlar aracılığıyla uygulama aşamasına yaklaşık 15 milyar avroluk ek finansman sağlanması öngörülüyor.

UNIFE, sektörün yeni araştırma programına 3 milyar avroya kadar katkı sağlamaya hazır olduğunu ve bu tutarın kamu kaynaklarıyla eşleştirilmesini istediğini açıkladı. Ancak kuruluşun belirttiği 3 milyar avroya kadar olan sektör katkısının, ortak bildiride öngörülen yaklaşık 1,5 milyar avroluk sektör payıyla nasıl ilişkilendirildiği konusunda ayrıntı verilmedi.

Önerilen yeni araştırma bütçesi, Avrupa Demiryolu Ortak Girişimi kapsamında planlanan 1,2 milyar avroluk toplam çalışma hacminin yaklaşık 2,5 katına karşılık geliyor. Ancak 2028-2034 dönemi için açıklanan rakamların henüz AB tarafından onaylanmış bir bütçe olmadığı, bunların demiryolu sektörünün taleplerini yansıttığı belirtiliyor.

AB Demiryolu Araştırmalarında Finansman Karşılaştırması

Shift2Rail, 2014-2021 döneminde faaliyet gösterdi ve programın 2024’e kadar sürmesi planlanmıştı. AB tarafından Horizon 2020 üzerinden 450 milyon avroya kadar desteklenen programa diğer ortakların en az 470 milyon avro katkı sağlaması öngörülmüştü.

Bunun ardından 2021’de devreye giren Avrupa Demiryolu için AB’nin Horizon Europe üzerinden 600 milyon avroya kadar kaynak sağlaması, diğer üyelerin de en az 600 milyon avro katkıda bulunması kararlaştırıldı.

2028-2034 dönemine yönelik sektör önerisinde ise en az 3 milyar avroluk araştırma bütçesi bulunuyor. Bunun yaklaşık 1,5 milyar avrosunun AB kaynaklarından, 1,5 milyar avrosunun ise sektör tarafından karşılanması isteniyor. Ayrıca uygulama ve yatırımlar için farklı kamu ve özel kaynaklardan yaklaşık 15 milyar avro daha mobilize edilmesi hedefleniyor.

Avrupa Parlamentosu’ndan Ortak Girişim Mesajı

Avrupa Parlamentosu üyesi Sophia Kircher, demiryolu araştırmaları ve inovasyonuna yönelik yatırımların gecikmeden sürdürülmesi gerektiğini söyledi.

Kircher, Avrupa’nın farklı ülkelerinde ve şirketlerinde bulunan yetkinliklerin ortak bir çatı altında birleştirilmesinin en etkili yolunun, 2028-2034 AB bütçesi kapsamında yenilenmiş ve bağımsız bir Demiryolu Ortak Girişimi kurulması olduğunu belirtti.

UNIFE’nin verilerine göre inşaat sektörü de dahil edildiğinde Avrupa demiryolu tedarik sektöründe yaklaşık 650 bin kişi çalışıyor. Birlik, demiryolu sanayisinin yalnızca istihdam açısından değil, Avrupa’nın teknolojik bağımsızlığı ve ulaşım altyapısının geleceği açısından da stratejik önem taşıdığını vurguluyor.

Küresel Demiryolu Pazarında Avrupa’nın Payı Geriliyor

UNIFE tarafından 22 Eylül’de yayımlanan Dünya Demiryolu Pazarı Çalışması, Avrupa demiryolu sektörünün küresel pazardaki rekabet koşullarına ilişkin dikkat çekici veriler ortaya koydu.

Çalışmaya göre Avrupa Birliği merkezli tedarikçiler bugün dünya demiryolu pazarlarının yaklaşık yüzde 56’sında rekabet edebiliyor. Bu oran 2008 yılında yayımlanan çalışmada yüzde 70 seviyesindeydi.

UNIFE, pazar erişimindeki daralmanın Avrupa şirketlerinin her yıl yaklaşık 97 milyar avro değerindeki iş fırsatına ulaşmasını engellediğini belirtiyor. Birlik, araştırma ve inovasyon yatırımlarının güçlendirilmesinin Avrupa şirketlerinin uluslararası rekabet gücünü koruyabilmesi açısından kritik olduğunu savunuyor.

Komisyonun İstişare Süreci Sürüyor

Avrupa Komisyonu, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Horizon Europe programı ile Avrupa Rekabet Fonu çerçevesinde ortak girişimlerin gelecekte nasıl yapılandırılacağı konusunda görüş topluyor.

14 Temmuz’da tamamlanan kanıt çağrısının ardından başlatılan kamuoyu istişaresi ise devam ediyor. Paydaşlar, yeni araştırma ve inovasyon programlarının yapısına ilişkin görüşlerini 16 Ekim 2026 tarihine kadar Avrupa Komisyonu’na iletebilecek.

Demiryolu sektörü temsilcileri, bu süreçte yeni bir ortak girişimin AB bütçesinde açık biçimde yer almasının Avrupa’nın demiryolu teknolojileri alanındaki konumunu korumak için gerekli olduğunu belirtiyor.