Avrupa Birliği ile Çin arasında aylardır devam eden otomobil ticareti görüşmelerinde önemli bir aşamaya gelindi. Brüksel ile Pekin, Çin’den Avrupa’ya gönderilen hibrit ve şarj edilebilir hibrit otomobillerin ticaretinin sınırlandırılması konusunda ortak anlayışa ulaştı. Avrupa Komisyonunun değerlendirmesine göre planlanan düzenleme, mevcut eğilimlerin sürmesi durumunda dört yıl içinde Çin’den Avrupa’ya yapılan hibrit otomobil ihracatını yüzde 50’den fazla azaltabilir. Ancak uygulamanın yöntemi ve takvimi henüz kesinleşmedi.
Dört Yılda İhracatın Yüzde 50’den Fazla Azalması Bekleniyor
Avrupa Birliği Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile 8-9 Ekim tarihlerinde Pekin’de gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından hibrit ve dışarıdan şarj edilebilir hibrit otomobiller konusunda uzlaşmaya varıldığını açıkladı.
Šefčovič’in paylaştığı değerlendirmeye göre, üzerinde çalışılan yeni düzenleme mevcut eğilimlerle karşılaştırıldığında önümüzdeki dört yılda Çin’den Avrupa Birliği’ne gönderilecek hibrit otomobil sayısını yüzde 50’den fazla azaltabilir. Komiser, bu ölçekte bir sınırlamanın birkaç milyon aracın Avrupa pazarına girişini önleyebileceğini belirtti.
Ancak söz konusu oran, yürürlüğe girmiş bir kota veya ihracatta hemen uygulanacak kesin bir kesinti anlamına gelmiyor. Bu tahmin, planlanan düzenlemenin mevcut eğilimlere kıyasla oluşturabileceği olası etkiyi ortaya koyuyor.
İhracat Kısıtlamasının Yöntemi Henüz Netleşmedi
Görüşmelerde ortak anlayışa ulaşılmasına karşın, hibrit otomobil ihracatının hangi mekanizmayla sınırlandırılacağı henüz açıklanmadı. Üreticilere ayrı kotalar getirilip getirilmeyeceği, uygulamanın ne zaman başlayacağı ve ihracat miktarlarının nasıl hesaplanacağı gibi ayrıntılar üzerinde çalışılması gerekiyor.
Çin tarafı ise görüşmelerin Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uygun biçimde yürütüldüğünü vurguladı.
Avrupa Birliği, Ekim 2024’te Çin’de üretilen bataryalı elektrikli otomobillere ek gümrük vergileri getirmiş, hibrit otomobilleri ise bu önlemlerin dışında bırakmıştı. Sonraki dönemde Çinli üreticilerin Avrupa’ya hibrit araç sevkiyatlarında hızlı artış yaşandı.
Verilere göre aylık hibrit otomobil sevkiyatları Ekim 2024’te yaklaşık 3 bin 800 seviyesindeyken Temmuz 2026’da 50 bine ulaştı. Yeni uzlaşma, elektrikli otomobillere yönelik gümrük vergilerinin ardından hibrit modellere yönelen bu büyümeyi sınırlamayı amaçlıyor.
Avrupa Ürünlerine 225 Milyon Euro Vergi Avantajı
Pekin’deki görüşmelerde yalnızca otomobil ticareti ele alınmadı. Taraflar, bazı Avrupa ürünlerinin Çin pazarına daha düşük gümrük vergileriyle girmesini sağlayabilecek düzenlemeler konusunda da ortak anlayışa ulaştı.
Šefčovič’in açıklamasına göre otomotiv parçaları, zeytinyağı ve ayakkabı gibi ürünleri kapsayan ticaretin mevcut büyüklüğü yaklaşık 4 milyar euro. Planlanan vergi indirimlerinin Avrupa şirketlerine en az 225 milyon euro tutarında gümrük vergisi tasarrufu sağlayabileceği öngörülüyor.
Bununla birlikte söz konusu tutar henüz gerçekleşmiş bir kazanç değil. İndirimlerin kapsamı ve uygulama koşullarının kesinleşmesi gerekiyor.
Brüksel açısından bu yaklaşım, Çin’den gelen otomobil ithalatını sınırlama çabasının yanı sıra Avrupa ürünlerinin Çin pazarına erişimini kolaylaştırma hedefini de içeriyor.
Nadir Toprak Elementlerinde İzin Süreçleri Gündemde
Görüşmelerin bir diğer önemli başlığını Avrupa sanayisinin ihtiyaç duyduğu kritik ham maddeler oluşturdu. Çin ile Avrupa Birliği, nadir toprak elementleri ve kalıcı mıknatısların Avrupa’ya ihracatında izin süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik mevcut uygulamaların ilerletilmesi konusunda ortak anlayışa vardı.
Söz konusu malzemeler elektrikli otomobillerin, elektrik motorlarının ve ileri teknoloji ekipmanlarının üretiminde kullanılıyor. Avrupa’daki üreticiler, Çin’in ihracat izinlerine ilişkin belirsizliklerin tedarik zincirlerini ve üretim planlarını zorlaştırmasından endişe duyuyor.
İzin süreçlerinin kolaylaştırılması, Avrupa otomotiv sanayisinin kritik ham maddelere erişimini destekleyebilir. Ancak yapılan açıklama, nadir toprak elementlerine yönelik bütün ihracat kontrollerinin kaldırıldığı anlamına gelmiyor.
Türkiye Otomotiv Sanayisi İçin Yeni Rekabet Dengesi
Avrupa Birliği ile Çin arasında hibrit otomobil ticaretine yönelik uzlaşma, Türkiye açısından da yakından izlenmesi gereken gelişmeler arasında bulunuyor. Türkiye, Avrupa otomotiv sanayisinin önemli üretim ve tedarik merkezlerinden biri olduğu için Avrupa pazarındaki rekabet koşullarında yaşanacak değişiklikler yerli üreticileri ve yan sanayi kuruluşlarını etkileyebilir.
Çin’den Avrupa’ya doğrudan hibrit otomobil ihracatının sınırlandırılması, Avrupa’da üretim yapan şirketlerin rekabet koşullarını değiştirebilir. Bununla birlikte yeni uzlaşmada Türkiye’ye özel bir kota, menşe kuralı veya yatırım şartı açıklanmadı.
Bu nedenle düzenlemenin Türkiye’deki otomotiv üretimini doğrudan artıracağı ya da Çinli üreticilerin yatırımlarını Türkiye’ye yönlendireceği sonucuna ulaşmak için henüz yeterli bilgi bulunmuyor. Uygulama ayrıntılarının netleşmesi, Türkiye’nin üretim ve tedarik zincirleri açısından olası etkilerin daha iyi değerlendirilmesini sağlayacak.
Görüşmeler 2027’de Devam Edecek
Avrupa Birliği ile Çin arasındaki ticaret görüşmelerinin ocak ayında bakanlar düzeyinde yapılacak çevrim içi toplantıyla sürdürülmesi planlanıyor. Bir sonraki yüz yüze ticaret ve yatırım istişare toplantısının ise Mart 2027’de gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Önümüzdeki dönemde hibrit otomobil ihracatına yönelik sınırlamanın yöntemi, gümrük vergisi indirimlerinin kapsamı ve kritik ham maddelerin ihracat izinlerine ilişkin adımların netleşmesi bekleniyor. Bu ayrıntılar, uzlaşmanın hem Avrupa otomotiv pazarı hem de uluslararası tedarik zincirleri üzerindeki etkisini belirleyecek.
