Almanya’nın Köln İdari Mahkemesi, Deutsche Bahn’ın yoğun kullanılan demiryolu hatlarındaki uzun mesafeli tren kapasitesini yüzde 60-75 ile sınırlandırmayı öngören rekabet düzenlemesini hukuka aykırı buldu. 8 Ekim 2026 tarihinde verilen ve itiraz yolu kapalı olan karar, İtalyan demiryolu işletmecisi Italo’nun Almanya pazarına giriş hazırlıkları açısından önem taşıyor.
18 L 2186/26 dosya numarasıyla sonuçlanan hızlandırılmış yargılama, Almanya’nın federal şebeke düzenleyicisi Bundesnetzagentur’un 17 Temmuz’da altyapı yöneticisi DB InfraGO’ya getirdiği yükümlülüklerle ilgiliydi. Düzenleyici kurum, 2028 yılında Almanya’da uzun mesafeli yolcu taşımacılığına başlamayı planlayan Italo’nun şikâyeti üzerine harekete geçmişti.
Düzenleme Rakiplerin Hatlara Erişimini Güvence Altına Almayı Amaçlıyordu
Bundesnetzagentur’un düzenlemesi, kapasitenin sınırlı olduğu ve özellikle altyapı çalışmaları nedeniyle tren geçiş imkânlarının azaldığı yoğun hat kesimlerini kapsıyordu. Münih ve Frankfurt gibi büyük demiryolu merkezlerinin de 2028 yılı tarife döneminden itibaren bu kapsama alınması bekleniyordu.
Yıllık demiryolu tarifesi hazırlanırken işletmecilerin taleplerinin çakışması durumunda DB InfraGO’nun, Deutsche Bahn’ın uzun mesafe işletmecisi DB Fernverkehr dâhil olmak üzere herhangi bir şirketin kapasite kullanımını sınırlandırması öngörülüyordu. Sınır, belirli dönemlerde mevcut uzun mesafe kapasitesinin yüzde 60-75’i arasında olacaktı. Kesin oranı DB InfraGO belirleyecekti.
17 Temmuz tarihli düzenleyici kurum kararına göre amaç, DB Fernverkehr’in en az bir rakibinin söz konusu hatlarda düzenli sefer yapabilmesini güvence altına almaktı. Ancak uygulama, rakiplere doğrudan sabit bir kapasite kotası vermek yerine, tek bir işletmecinin kullanabileceği kapasiteye üst sınır getiriyordu.
Mahkemenin değerlendirmesinde, özellikle inşaat çalışmaları ve güzergâh değişiklikleri nedeniyle kapasitesi azalan hat kesimlerinde, diğer işletmecilerin düzenli sefer taleplerinin de bulunması hâlinde sınırlamanın uygulanacağı belirtildi.
Mahkeme Düzenlemenin Amaca Uygun Olmadığına Hükmetti
Köln İdari Mahkemesi’nin 18. dairesi, ne Avrupa Birliği hukukunun ne de Almanya’nın demiryolu düzenlemelerinin altyapı yöneticisinin kullanım koşullarına bu tür bir kapasite sınırı eklemesini zorunlu kıldığını tespit etti.
Mahkeme ayrıca düzenlemenin hedeflenen amaca ulaşmak için uygun olmadığı sonucuna vardı. Bundesnetzagentur, uzun mesafe pazarına düzenli seferlerle girmek isteyen işletmecilerin yatırımlarını daha güvenilir kapasite beklentilerine dayanarak planlayabilmesini amaçlıyordu. Ancak mahkemeye göre düzenleme, zaman, coğrafya ve kapsam bakımından fazla sınırlıydı.
Bu nedenle söz konusu maddenin, özellikle yıllar öncesinden planlanan düzenli seferler için yatırım kararlarını belirleyici ölçüde etkilemesi beklenmiyordu. Mahkeme, kararında yalnızca ilgili kapasite kuralının hukuka uygunluğunu değerlendirdiğini, uzun mesafe taşımacılığında rekabete veya herhangi bir işletmecinin pazara girişine karşı bir karar vermediğini de vurguladı.
İstasyonlardaki Bekleme Salonları Da Karar Kapsamında
Mahkeme, Bundesnetzagentur’un temmuz ayındaki kararının ikinci bir bölümünü de iptal etti. Bu bölüm, DB InfraGO’nun istasyonlardaki bekleme salonlarını hizmet tesisleri olarak sınıflandırmasını ve bu alanlara erişim için kurallar oluşturmasını öngörüyordu.
DB Fernverkehr, daha yüksek ücretli uzun mesafe biletleri bulunan yolculara yönelik olarak bazı istasyonlarda bistro, sessiz alan ve çalışma bölümleri içeren bekleme salonları işletiyor. Mahkeme, bu hizmetlerin doğrudan demiryolu işletmeciliğiyle bağlantılı olmadığını değerlendirdi. Ayrıca benzer yiyecek, dinlenme ve çalışma alanlarının üçüncü taraflarca da sunulabildiğine dikkat çekti.
Bu gerekçelerle bekleme salonlarının düzenleyici kurumun tahsis kontrolü kapsamına alınamayacağına hükmedildi.
Italo’nun Şikâyeti Planlama Güvencesine Odaklanıyordu
Bundesnetzagentur, 30 Haziran’da yayımladığı taslak kararında Italo’nun şikâyetinin temelinde DB InfraGO’nun yüksek hızlı tren işletmecilerine yeterli planlama güvencesi sağlayacak çerçeve anlaşmaları sunmamasının bulunduğunu açıklamıştı.
Kurumun Başkanı Klaus Müller, o dönemde yaptığı değerlendirmede, DB Fernverkehr’in rakiplerinin yeni trenlere büyük yatırımlar yapmak zorunda olduğunu, ancak gerekli hat erişimini elde edip edemeyeceklerini güvenilir biçimde öngöremediklerini belirtmişti.
Taslak düzenleme, prensip olarak günde en az dört kez, iki saat aralıklarla ve her seferinde aynı dakikada hareket eden düzenli uzun mesafe trenlerini kapsıyordu. Kural yalnızca hat kapasitesini aşan taleplerin ortaya çıkması hâlinde uygulanacaktı. Bölgesel yolcu taşımacılığı ile yük trenlerinin haklarının ise korunması öngörülüyordu.
Italo Almanya Yatırımlarına Hazırlanıyor
Bundesnetzagentur, kapasite sınırlamasının 2028 yılı demiryolu tarifesi hazırlıkları kapsamında devreye girmesini planlamıştı. Bu hazırlıkların 2027 yılında yürütülmesi, DB InfraGO’nun düzenlemeyi içeren kullanım koşulları taslağını ise 2026 sonbaharında sunması bekleniyordu. Mahkemenin kararıyla DB InfraGO’nun söz konusu maddeyi kullanım koşullarına ekleme zorunluluğu ortadan kalktı.
Düzenleyici kurumun kararından üç gün sonra Italo Holding, Siemens Mobility ile Almanya pazarında kullanılmak üzere 26 adet Velaro Multi System yüksek hızlı trenin satın alınmasını kapsayan sözleşmeyi imzaladı. Anlaşmada 14 tren için ek sipariş opsiyonu ve 30 yıllık bakım hizmeti de yer aldı.
Yaklaşık 3 milyar avro değerindeki sözleşme, Italo’nun Almanya için planladığı toplam 3,6 milyar avroluk yatırımın bir parçasını oluşturuyor.
Şirket, 2028 yılının ortalarından itibaren Münih-Köln-Dortmund ve Münih-Berlin-Hamburg güzergâhlarında seferlere başlamayı hedefliyor. Planlanan ağın 18 şehri kapsaması ve toplam 1.300 kilometre uzunluğa ulaşması öngörülüyor. Italo, bu ağda günde 50 sefer düzenlemeyi planlıyor.
Italo Holding Üst Yöneticisi Gianbattista La Rocca, Bundesnetzagentur’un temmuz ayındaki kararının ardından personel alımı ve eğitiminden yeni işletmenin endüstriyel, operasyonel ve ticari yapısının kurulmasına kadar 2028’de hizmete başlamak için gerekli adımları atmaya hazır olduklarını açıklamıştı.
Italo’nun Almanya Sefer Planı
| Başlık | Bundesnetzagentur Taslağı | Italo Holding’in Temmuz Açıklaması |
|---|---|---|
| Başlangıç tarihi | Nisan 2028 | 2028 yılının ortaları |
| Güzergâhlar | Münih-Köln-Dortmund ve Münih-Berlin | Münih-Köln-Dortmund ve Münih-Berlin-Hamburg |
| Sefer sıklığı | Münih-Köln-Dortmund hattında uzun vadede saatlik, Münih-Berlin hattında iki saatte bir | Günde 50 sefer |
| Ağ kapsamı | Taslakta farklı sefer planları yer alıyor | 18 şehir, 1.300 kilometre |
| Toplam yatırım | Yaklaşık 3,6 milyar avro | Yaklaşık 3,6 milyar avro |
| Tren filosu | Belirtilmedi | 26 tren ve 14 trenlik ek sipariş opsiyonu |
Bundesnetzagentur’un taslak kararındaki sefer ve güzergâh bilgileri ile Italo’nun temmuz ayında açıkladığı planlar arasında farklılıklar bulunuyor. Siemens sözleşmesinin imzalanmasının ardından açıklanan temmuz planı, şirketin Almanya’daki yatırımları ve hizmete başlama hedefleri açısından daha güncel bir beyan niteliği taşıyor.
