Queensland Rail, bölgesel demiryolu taşımacılığını artırmak amacıyla Ocak 2027’de yeni konteyner indirimi programını başlatacak. Yeni ve ilave konteyner yüklerini demiryoluna yönlendiren müşterilere yönelik uygulama kapsamında, tahmini hat erişim maliyetinin yüzde 50’sine kadar destek sağlanacak. İndirim, güzergâha bağlı olarak konteyner başına 280 Avustralya dolarına ulaşabilecek.
Queensland Rail’in 8 Ekim 2026’da duyurduğu iki teşvikten biri olan konteyner indirimi, eyaletin yük taşımacılığını geliştirmeye yönelik planının parçası olarak hazırlandı. Diğer teşvik ise Mount Isa hattında taşınan yakıta ilişkin erişim ücretlerinde indirim sağlıyor. Her iki uygulama da Queensland hükümetinin 11 Eylül’de açıkladığı ve beş yıllık dönemi kapsayan Queensland Yük Taşımacılığı Teslim Planı 2026’da yer alıyor.
Konteyner İndirimi Hangi Şartlarla Verilecek?
Program, doğrudan demiryolu işletmecilerine değil, yük taşımacılığı hizmetini kullanan son müşterilere ödeme yapılmasını öngörüyor. Perakendeciler, madencilik şirketleri, çiftçiler, üreticiler ve nakliye firmaları destekten yararlanabilecek.
İndirim için müşterilerin bir demiryolu taşımacılığı operatörüyle yeni bir sözleşme yapması veya mevcut sözleşmesini genişletmesi ve yıllık en az 250 TEU, yani 20 fit eşdeğer birim ilave konteyner yükü taşıması gerekiyor. Ödemeler, Queensland Rail’in sunulan belgeleri inceleyip onaylamasının ardından, fiilen taşınan yüklü konteynerler üzerinden üç ayda bir geriye dönük olarak gerçekleştirilecek.
Destek süresi müşteri başına iki yıl olacak. İlk yıl tam indirim uygulanırken ikinci yıl ödenecek tutar yarıya düşecek. Program 1 Ocak 2027’de başlayacak ve 31 Aralık 2029’a kadar devam edecek. Uygun müşteriler bu dönem içerisinde programa katılabilecek.
Güzergâha Göre İndirim Tutarları Değişiyor
Queensland Rail’in yayımladığı örnekler, desteğin güzergâhlar arasında önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor. Brisbane-Rockhampton hattında ilk yıl konteyner başına 35 Avustralya doları destek verilirken, Brisbane-Townsville hattında bu tutar 70 Avustralya dolarına çıkıyor. En yüksek örnek indirim ise Townsville-Mount Isa güzergâhında 280 Avustralya doları olarak belirlenmiş durumda.
İkinci yılda indirimlerin yarıya düşmesiyle Townsville-Mount Isa hattındaki destek konteyner başına 140 Avustralya dolarına geriliyor.
Program kapsamında açıklanan diğer örnekler şöyle:
- Brisbane-Cairns: İlk yıl 80, ikinci yıl 40 Avustralya doları
- Brisbane-Yamala: İlk yıl 55, ikinci yıl 28 Avustralya doları
- Brisbane-Longreach: İlk yıl 80, ikinci yıl 40 Avustralya doları
- Brisbane-Warwick: İlk yıl 40, ikinci yıl 20 Avustralya doları
- Brisbane-Goondiwindi: İlk yıl 70, ikinci yıl 35 Avustralya doları
- Townsville-Cloncurry: İlk yıl 230, ikinci yıl 115 Avustralya doları
Açıklanan tutarlar örnek niteliği taşıyor ve tüm güzergâhları kapsamıyor. Diğer kalkış ve varış noktaları için indirimler, Queensland Rail’in konteyner başına tahmini hat erişim maliyetinin yüzde 50’sini aşmamak kaydıyla talep üzerine belirlenecek. Gerçek ödeme tutarı; güzergâh, erişim ücretleri ve sözleşme koşullarına göre değişebilecek.
Boş konteynerler ve yakıt konteynerleri program dışında tutuluyor. Acacia Ridge ile Brisbane Limanı arasındaki standart hat üzerinde taşınan yükler de indirimden yararlanamayacak. Mevcut sözleşmelerin yenilenmesi ve işletmelerin başka bir demiryolu operatörüne geçmesi de destek kapsamına alınmıyor. Ayrıca indirim, Mount Isa hattındaki mevcut yüzde 10’luk sübvansiyon dışında Queensland Rail’in diğer indirimleriyle birleştirilemiyor.
Program kuralları, Queensland Rail’in dar hatlı demiryolu ağında taşınan uygun konteyner yüklerini kapsıyor. Şirketin duyurusunda Kuzey Sahili, Mount Isa ve Orta Batı hatları ile Güney Batı sisteminin bazı bölümleri öne çıkarılıyor.
Mount Isa Hattında Yakıt Taşımacılığına Ek Destek
Queensland Rail’in açıkladığı ikinci teşvik, Kuzeybatı Maden Bölgesi’ni Townsville Limanı’na bağlayan Mount Isa hattında demiryoluyla taşınan yakıtın erişim ücretlerini azaltmayı amaçlıyor. İndirimin kesin oranı açıklanmadı.
Queensland Rail Bölge Müdürü Scott Cornish, bölgedeki madencilik faaliyetlerinin yüksek dizel yakıt talebi oluşturduğuna dikkat çekerek, tam dolu bir yakıt treninin işletmecilere sefer başına 50 bin Avustralya dolarına kadar tasarruf sağlayabileceğini belirtti.
Yeni destek, hatta hâlihazırda uygulanan teşviklere ek olarak sunulacak. Şubat 2026’dan itibaren Mount Isa hattını kullanan müşterilere dört yıl boyunca hat erişim ücretlerinde yüzde 10 sübvansiyon sağlanıyor. Kaya fosfatı taşıyan yükler içinse erişim ücretlerinde yüzde 30’luk destek uygulanıyor.
Victoria Ve Federal Hükümetin Programlarından Farkı
Avustralya’da demiryolu yük taşımacılığını desteklemek amacıyla farklı teşvik modelleri uygulanıyor. Victoria, Temmuz 2012’den bu yana bölgesel intermodal terminal işletmecilerine demiryoluyla taşınan her konteyner için ödeme yapılan Ulaşım Şekli Değiştirme Teşvik Programı’nı yürütüyor.
Victoria Baş Denetçisi’nin Haziran 2023 tarihli raporunda, programın karayoluna geçmesi muhtemel bazı konteynerleri demiryolunda tutmuş olabileceği, ancak bölgesel konteyner taşımacılığında demiryolunun pazar payını artırmadığı değerlendirmesi yer aldı.
Federal düzeyde yürütülen TRACK pilot programı ise 2026-2027 döneminde, belirlenen temel seviyenin üzerinde taşınan yükler için demiryolu taşımacılığı operatörlerine toplam 26 milyon Avustralya dolarına kadar destek sunuyor.
Queensland Rail’in modeli bu uygulamalardan farklılaşıyor. Destek doğrudan son müşterilere veriliyor ve yalnızca mevcut taşıma hacmine eklenen yeni konteyner yüklerini kapsıyor. Böylece program, yeni yüklerin demiryoluna yönlendirilmesini teşvik etmeyi hedefliyor.
Program 2029 Öncesinde Gözden Geçirilecek
Queensland Rail, teşvik programını başlangıcından iki yıl sonra değerlendirmeyi ve 31 Aralık 2029’dan sonra uzatılıp uzatılmayacağına karar vermeyi planlıyor. Olası bir uzatma hakkında duyurular şirketin internet sitesinde yayımlanacak.
Programın toplam bütçesi ve hedeflenen konteyner hacmi henüz açıklanmadı. Queensland Rail, daha fazla yükün demiryoluna aktarılmasının yoğun güzergâhlardaki kamyon trafiğini azaltacağını savunuyor. Şirketin tahminine göre tam yüklü bir yük treni, karayolunda 40’a kadar kamyonun taşıdığı yükü karşılayabiliyor. Queensland Rail ayrıca demiryolunun ton-kilometre başına karbon emisyonunun karayolu taşımacılığına kıyasla 16 kat daha düşük olduğunu belirtiyor.
