Türkiye’nin İlk Yerli 6G Prototipleri Saha Testlerinde Başarıyla Denendi

Türkiye’nin İlk Yerli 6G Prototipleri Saha Testlerinde Başarıyla Denendi - RayHaber
Türkiye’nin İlk Yerli 6G Prototipleri Saha Testlerinde Başarıyla Denendi - RayHaber

Türkiye’de Turkcell ile TÜBİTAK laboratuvarlarının ortak çalışması sonucu, statik ve yeniden yapılandırılabilir (RIS) akıllı yüzey prototipleri ticari test düzeyine taşındı. Bu akıllı yüzeyler, radyo frekanslarını yönlendirerek kablosuz ağların elektromanyetik yayılımını kontrol eder; hedef, özellikle kapsama boşluklarının bulunduğu alanlarda sinyal gücünü ve veri erişimini anlamlı şekilde artırmaktır. Prototiplerin 3,7 GHz ve 26 GHz bandında test edilmesi, hem mevcut 5G kullanımlarına hem de yüksek frekanslı 6G beklentilerine hazırlık amaçlıdır.

Test ortamları ve uygulama alanları

Laboratuvardan çıkarılan prototipler Turkcell Kartal Plaza ve TÜBİTAK Gebze Kampüsü’nde kurulan altyapılarda saha testlerine alındı. Bu sahalarda yapılan ölçümler, yüksek nüfuslu şehir merkezleri, kapalı alanlar, büyük etkinlik mekanları ve finans-ticaret bölgeleri gibi cihaz yoğunluğunun yüksek olduğu noktalarda kapsama ve kalite problemlerini gidermeye yönelik olarak tasarlanan akıllı yüzeylerin pratikte çalıştığını gösterdi. Testler sırasında hem sabit (statik) hem de adaptif (uyarlanabilir) yüzey davranışları değerlendirildi; adaptif çözümler, gerçek zamanlı kanal koşullarına göre faz/elektriksel parametreleri değiştirerek yönlendirme yaptı.

Nasıl çalışıyor? Akıllı yüzeylerin teknik işleyişi

Akıllı yüzeyler, yüzey üzerindeki elemanların (meta-elemanlar) fazını ya da yansıtma/iletim karakteristiklerini kontrol ederek gelen dalgayı istenen yönde kuvvetlendirir veya zayıflatır. Bu üç temel yaklaşımla sağlanır:

SRS (Statik Radyo Yansıtıcı Sistemler): Belirlenmiş tasarıma göre sabit bir yansıma paterni oluşturur; kurulum yapılan ortamda kalıcı kapsama desteği sağlar.

STS (Statik Transmisyon Sistemleri): Yüzeyden geçen sinyalin yönünü sabit olarak değiştirir; örneğin doğrudan görüş hattı olmayan alanlara enerji iletimi için uygundur.

RIS (Reconfigurable Intelligent Surfaces): Elektronik kontrol ile dinamik olarak yüzey parametrelerini değiştirir; cihaz yoğunluğu, kullanıcı konumu ve kanal koşullarına göre en verimli yönlendirmeyi seçer. RIS uygulamaları düşük güç tüketimiyle ek anten dizilerine kıyasla maliyet ve karmaşıklık avantajı sağlar.

Ölçümler ve pratik sonuçlar

Testlerde odaklanılan metrikler sinyal-şeygürlük güç yoğunluğu (RSSI), sinyal-gürültü ve parazit oranı (SNR), veri hızları ve gecikme idi. 3,7 GHz bandında kapsama artışıyla düşük katmanlarda daha stabil bağlantılar sağlanırken, 26 GHz’de yüksek yönlendirme kabiliyeti sayesinde yüksek throughput taleplerine yanıt verildi. Özellikle kapalı ortamlarda ve sinyal gölgelerinde RIS tabanlı ayarlamalar, ölçümlerde kayda değer uplink/downlink hızı artışı ve bağlantı kopmalarının azalması ile sonuçlandı.

Endüstriye ve standardizasyona etkisi

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın’ın belirttiği gibi bu çalışmalar, yalnızca yerli teknoloji geliştirmekle kalmıyor; aynı zamanda Türkiye’nin uluslararası standardizasyon süreçlerinde rekabetçi konumunu güçlendirme potansiyeli taşıyor. Yerli SRS, STS ve RIS tasarımlarının geliştirilmesi, ürünleşme adımlarında yerli tedarik zinciri ve yalın üretim süreçleriyle entegrasyon fırsatı sunuyor. Bu da teknoloji ihracı ve küresel ekosistemde söz sahibi olma hedeflerine katkı verir.

Uygulama adımları: prototipten ürünleşmeye yol haritası

Bu tür teknolojilerin pratik ürünlere dönüşmesi tipik olarak şu aşamaları içerir:

1) Laboratuvar Doğrulaması: Farklı meta-yüzey dizaynlarının frekans, faz ve verimlilik testleri yapılır.

2) Saha Prototip Testleri: Gerçek dünya koşullarında kapsama, yönlendirme, çevresel dayanıklılık ve elektromanyetik uyumluluk ölçümleri tamamlanır (mevcut projede Kartal Plaza ve Gebze örnekleri).

3) Entegrasyon: Baz istasyonları, indoor dağıtım sistemleri ve operatör altyapılarıyla yazılım ve donanım düzeyinde entegrasyon tasarlanır. Adaptif kontrol yazılımları ve düşük gecikmeli kumanda kanalları bu aşamada geliştirilir.

4) Sertifikasyon ve Standardizasyon: Ulusal ve uluslararası test standartlarına göre performans, emniyet ve elektromanyetik uyumluluk onayları alınır.

5) Seri Üretim ve Dağıtım: Yerli tedarik zinciriyle maliyet optimizasyonu yapılarak ticari ürünler pazara sunulur.

Riskler, sınırlamalar ve çözüm önerileri

Akıllı yüzeylerin yaygınlaşmasında karşılaşılabilecek zorluklar şunlardır:

– Yüksek frekanslarda (ör. 26 GHz) sinyal zayıflaması ve engellerin etkisi. Çözüm: Hibrit mimarilerle (RIS + küçük hücre) kombinasyon; adaptif güç yönetimi.

– Gerçek zamanlı kontrol için düşük gecikmeli kumanda kanallarına ihtiyaç. Çözüm: Yerel edge işlemci ve kontrol protokolleri ile gecikmenin minimize edilmesi.

– Üretim ve maliyet engelleri. Çözüm: Modüler tasarım, yerli malzeme kullanımı ve tasarım optimizasyonu.

Ne zaman geniş çapta görürüz? Zaman çizelgesi ve beklentiler

Mevcut durumda prototiplerin saha doğrulamaları tamamlandıkça, önümüzdeki 2–4 yıl içinde belirli kullanım senaryolarında (stadyumlar, büyük kampüsler, kapalı alışveriş merkezleri) ticari pilot uygulamaların yaygınlaşması beklenebilir. 6G standartları netleşip yüksek frekanslı ticari ekipmanlar yaygınlaştıkça RIS ve meta-yüzey tabanlı çözümler daha geniş kapsama alanlarında maliyet-etkin hale gelecek.

Örnek senaryo: Kapalı alan uygulaması adım-adım

Bir alışveriş merkezinde akıllı yüzey uygulanması şu adımlarla ilerler:

1) Kapsama analizi ve sinyal gölgelerinin haritalanması (site survey), 2) Statik SRS elemanlarının stratejik konumlara yerleştirilmesi, 3) Kritik noktalarda RIS modüllerinin kurulması ve adaptif kontrol yazılımının devreye alınması, 4) Gerçek zamanlı trafik yüküne göre parametre optimizasyonu ve performans izleme, 5) Kullanıcı deneyimi ve veri analitiği ile sürekli iyileştirme döngüsü.

Sonuç: Türkiye’nin 6G yolculuğunda somut adım

Turkcell ile TÜBİTAK işbirliği, yerli SRS, STS ve RIS tasarımlarının saha testlerini başarıyla tamamlayarak, 5G-6G geçişinde Türkiye için somut bir teknik kazanım ortaya koydu. Bu çalışmalar, kapsama problemlerini çözmeye odaklanan yenilikçi donanım ve kontrol yaklaşımlarını sahada doğrulayarak yerli ürünleşme ve uluslararası rekabet hedeflerine katkı sağlıyor.