Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde (NGS), Dünya Nükleer Operatörleri Birliği (WANO) tarafından yürütülen işletme öncesi eş değerlendirme çalışması sona erdi. Uluslararası uzmanlardan oluşan ekip, birinci güç ünitesinin devreye alınması ve santralin işletme dönemine hazırlanması kapsamında incelemelerde bulundu.
Altı Ülkeden 17 Uzman Katıldı
İki hafta süren değerlendirme çalışmasının ana aşamasında Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD’den toplam 17 uzman görev aldı. Ekipte WANO’nun Moskova, Paris, Atlanta ve Şanghay bölgesel merkezlerinden temsilcilerin yanı sıra farklı ülkelerdeki nükleer santrallerde çalışan uzmanlar da yer aldı.
Uzmanlar; Rusya’daki Kursk, Smolensk, Novovoronej ve Leningrad NGS’leri, Belarus NGS, Bulgaristan’daki Kozloduy NGS, Slovakya’daki Bohunice NGS ve Mısır’daki El-Dabaa NGS’den katılımcılardan oluştu. Değerlendirmenin ikinci haftasında WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov ile nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar da ekibe dahil oldu.
Çalışmalar sırasında santralin işletme dokümanları incelendi, personelin faaliyetleri gözlemlendi ve tesis genelinde saha denetimleri gerçekleştirildi. Ekipmanların durumu, bakım ve işletme süreçleri, organizasyon yapısı, personel eğitimi, acil durum hazırlıkları, yangın ve radyasyon güvenliği ile mühendislik desteği değerlendirme kapsamına alındı. Önceki aşamalarda ise ana kontrol odası vardiya ekiplerinin tam ölçekli simülatördeki performansı incelenmişti.
Santralin Beş Güçlü Yönü Belirlendi
Bağımsız uzmanlar, incelemelerin ardından Akkuyu NGS’nin beş güçlü yönünü tespit etti. Bunlardan ikisi personel eğitimi ve simülatör çalışmalarına ilişkin oldu. Tam ölçekli simülatörün güç ünitesinin güncel durumuyla uyumlu tutulması ve ünitedeki değişikliklerin model üzerine hızlı biçimde aktarılması olumlu uygulamalar arasında gösterildi.
Türk mühendislerin aldığı kapsamlı eğitim de güçlü yönlerden biri olarak değerlendirildi. Bu eğitimlerin Türk ve Rus uzmanlar arasında ortak bir mesleki çalışma ortamının oluşmasına katkı sağladığı belirtildi.
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer konu, inşaat aşamasında uygulanan konfigürasyon yönetimi oldu. Özel bir yazılım aracılığıyla tasarım dokümanları ve ekipman montajına ilişkin bilgilerin tek bir veri kaynağında toplanması sayesinde, sahadaki sistemlerin mevcut durumunun tasarım gereklilikleriyle uyumu takip edilebiliyor.
Kimya alanında demineralize su üretimini optimize eden çözümler de olumlu uygulamalar arasında yer aldı. Ayrıca santral sahasının orman ve arazi yangınlarına karşı erken tespit sistemleri, mevsimsel önlemler ve gönüllü itfaiye ekiplerinin katılımıyla oluşturulan çok katmanlı koruma yapısı da güçlü yönler arasında gösterildi.
Butckikh: Uluslararası Uygulamaları Benimsiyoruz
AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, şirketin santralin tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci kuruluş olarak görev yapacağını belirterek, ilk ünitenin devreye alınması öncesinde güvenlik, güvenilirlik ve verimli işletme hedeflerine odaklandıklarını ifade etti.
WANO değerlendirmesinin bu hazırlıkların önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Butckikh, bağımsız uzman görüşlerinin ve uluslararası deneyim paylaşımının üretim süreçlerini geliştirmek için fırsat sunduğunu kaydetti. Butckikh, değerlendirme ekibine çalışmaları ve önerileri dolayısıyla teşekkür etti.
Uzmanlardan Deneyim Paylaşımı Vurgusu
WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov, işletme öncesi eş değerlendirmenin temel amacının santral ekibinin işletme dönemine hazırlık seviyesini belirlemek olduğunu söyledi. Aksenov, nükleer güvenlik, radyasyon güvenliği ve teknik emniyet açısından sürekli eğitimin, ekipmana hâkimiyetin ve vardiya ekiplerinin uyumlu çalışmasının önemine dikkat çekti.
Farklı santrallerin deneyimlerinin olası sorunların önceden belirlenmesine katkı sunduğunu aktaran Aksenov, Akkuyu NGS uzmanlarıyla deneyim paylaşımını sürdürmeye hazır olduklarını belirtti.
Nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi Anatoliy Bondar ise değerlendirme başladığında Akkuyu NGS birinci güç ünitesinde hidrolik test aşamasının tamamlanmış olduğunu bildirdi. Bondar, bunun ünite sistemlerinin sonraki devreye alma işlemleri için önemli bir hazırlık seviyesine ulaştığını gösterdiğini ifade etti. Değerlendirme boyunca yapılan görüş alışverişinin iki tarafın uzmanları açısından da yararlı olduğunu kaydeden Bondar, hazırlanan önerilerin işletme süreçlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.
Değerlendirme Sonuçları Yönetime Sunuldu
WANO uzmanları, Akkuyu NGS ekibinin değerlendirme sürecindeki açık yaklaşımını da öne çıkardı. Santralin şeffaflık düzeyinin WANO kriterlerine göre üst seviyede olduğu belirtilirken, çalışanlar arasındaki karşılıklı saygı nükleer güvenlik kültürünün önemli unsurlarından biri olarak değerlendirildi.
Uluslararası ekip, kapanış toplantısında elde edilen sonuçları Akkuyu NGS yönetimiyle paylaştı. Değerlendirme kapsamında sunulan tavsiyelerin, düzeltici faaliyetlerin planlanması ve iş süreçlerinin iyileştirilmesi çalışmalarına temel oluşturması bekleniyor.
WANO, dünya genelindeki nükleer santrallerde benzer değerlendirmeler gerçekleştirerek işletme güvenliğinin ve performansının geliştirilmesine yönelik tavsiyeler hazırlıyor. Kuruluşun raporları, santraller için öneri niteliği taşıyor.