İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), yaklaşık 600 yıllık denizcilik geçmişine sahip Haliç Tersanesi’ni kültür ve sanat alanında yeniden işlevlendirme çalışmalarına bir yenisini ekledi. Tarihi tersanenin restore edilen B Blok yapısı, Forsa Performans Sanatları Merkezi (Forsa PSM) adıyla hizmete açıldı. Konserlerden sahne gösterilerine, dramaturjiden ses arşivciliğine kadar farklı alanlarda etkinliklere ev sahipliği yapacak merkez, tarihi endüstri mirasını çağdaş sanat üretimiyle buluşturacak.
İBB Başkanvekili Nuri Aslan’ın ev sahipliğinde düzenlenen açılış törenine İBB yöneticileri, meclis üyeleri, siyasi parti ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile çok sayıda sanatsever katıldı. Tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başladı. Ardından merkezin yapım ve restorasyon sürecini anlatan video gösterimi gerçekleştirildi.
1.600 Kişilik Performans Alanı
İstanbul Sanat Müzesi’nin 2024 yılında aynı yerleşkede hizmete girmesinin ardından, restorasyonu tamamlanan B Blok da Forsa PSM olarak kültür ve sanat hayatına kazandırıldı.
Teleskopik tribün sistemiyle donatılan merkez, ayakta düzeninde 1.600, oturma düzeninde ise 512 kişilik kapasiteye sahip. Yeni nesil bir performans alanı olarak tasarlanan yapı, hem İBB tarafından hazırlanan programlara hem de sanatçıların ve kültür insanlarının geliştireceği projelere açık olacak.
Açılışta konuşan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, sanatın insanların kendi iç dünyalarında yeni kapılar açmasını sağladığını belirterek merkezin İstanbul’un kültür hayatına katkı sunacağını ifade etti.
“Birisi Vapur Yapıyor, Diğeri Şehrin Ruhunu Besliyor”
Haliç Tersanesi’nin kendisi için özel bir anlam taşıdığını belirten Aslan, gençlik yıllarında burada staj yaptığını hatırlattı. Tersanenin İBB’nin çalışmalarıyla yeniden canlandırıldığını vurgulayan Aslan, tarihi alanda gemi üretimi ve onarımının yanı sıra sanat faaliyetlerinin de yürütülmesinin önemine dikkat çekti.
Aslan konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bir şehrin sanata ekmek gibi, su gibi ihtiyacı var. Çünkü İstanbul’u, ancak birbirimizin derdini, sevincini anlayabildiğimizde gerçekten hissedebiliriz. Aynı salonda yan yana oturuyoruz; çıkarken belki başka başka şeyler düşünüyoruz ama o akşam, bu şehrin ortak bir anısında buluşuyoruz.”
Tersanenin geçmişine değinen Aslan, Ekrem İmamoğlu’nun vizyonu ve Şehir Hatları’nda önemli çalışmalara imza atan Sinem Dedetaş’ın katkılarıyla alanın yeniden ayağa kaldırıldığını söyledi.
Aslan, “Bakın, bugün bir tarafta vapurlarımız tamir ediliyor, yenileri yapılıyor; hemen iki adım ötede bir sanatçı provasını yapıyor. Biri vapur yapıyor, diğeri şehrin ruhunu besliyor.” dedi.
Genç Sanatçılara Üretim Ve Sahne İmkânı
Forsa Performans Sanatları Merkezi’nin yalnızca gösterilerin izleneceği bir mekân olarak değil, sanat üretiminin de gerçekleştirileceği bir alan olarak tasarlandığını belirten Aslan, gençlerin burada sahne almasını ve kendi projelerini geliştirmesini istediklerini dile getirdi.
İBB’nin kültürel miras çalışmalarına da değinen Aslan, Gazhane, Feshane, Metrohan, Casa Botter, Muammer Karaca Tiyatrosu ve Kuyumcuhan gibi yapıların yeniden işlevlendirilerek kent yaşamına kazandırıldığını hatırlattı. Gençler için yeni kütüphaneler açıldığını belirten Aslan, devam eden projeler hakkında da bilgi verdi.
Kadıköy’deki Haldun Taner ve Fatih’teki Reşat Nuri tiyatrolarında, Bukoleon Sarayı ve Kara Surları’nda çalışmaların sürdüğünü aktaran Aslan, Feshane ve Rumeli Hisarı’nda ikinci etapların, Yedikule Gazhanesi’nde ise üçüncü etabın tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi.
Aslan, kültür ve sanat faaliyetlerine erişimin İstanbul’un bütün ilçelerinde eşit şekilde sağlanması gerektiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Çünkü bizim tek bir derdimiz var: Bağcılar’dan Pendik’e, Sarıyer’den Sultanbeyli’ye kadar bu şehrin hiçbir çocuğu bir tiyatrodan, bir konserden uzak kalmasın. Gençlerimiz gelsin; sadece izlemesin, burada üretsin, sahnede olsun. Cumhuriyet’in aydınlık sesini buradan duyursun.”
Yedikule Gazhanesi Ve Saraçhane Binası Hakkında Açıklama
Nuri Aslan, konuşmasında Yedikule Gazhanesi’nin Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilmesi ve Saraçhane’deki İBB binasının tapusuna ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.
Yedikule Gazhanesi’nin 1 milyar TL harcanarak yeniden ayağa kaldırıldığını belirten Aslan, yapının daha sonra Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne geçtiğini söyledi. Bu durumun çalışmalarını durdurmayacağını ifade eden Aslan, tarihi yapıların korunması ve yeniden işlevlendirilmesi için İBB’nin desteğini sürdüreceğini kaydetti.
Saraçhane binasının tapusunun da İBB’den alındığını belirten Aslan, kendi binalarında kiracı konumuna düşeceklerini dile getirdi. Buna rağmen motivasyonlarını kaybetmediklerini vurgulayan Aslan, Cumhuriyet’in kurumlarına ve kültürel mirasa sahip çıkmaya devam edeceklerini söyledi.
Aslan, konuşmasının devamında şu ifadeleri kullandı:
“Hiçbir tarihi eseri yalnız bırakamayız ve yapmadan bırakamayız. Vakıfların parası olmayabilir, hükümetin sıkıntıları olabilir, işte orada İBB hep yanında. Devletinin yanında, milletinin yanında meclis üyesi arkadaşlarımızla gece gündüz mücadele ediyoruz. Parayı biz harcıyoruz, binaları bitiriyoruz, onlar alıyorlar müze olarak çalıştırıp para kazanıyorlar. Bu para bu millete geldiği için biz gocunmuyoruz. Bu Cumhuriyete hizmet etmek bizim boynumuzun borcudur.”
İstanbul’da her çocuğun sanat, müze ve tiyatro imkânlarından eşit koşullarda yararlanmasını istediklerini belirten Aslan, Forsa PSM’nin de bu hedef doğrultusunda gençlerin üretim yapabileceği bir merkez olacağını söyledi.
Mahir Polat: İstanbul’un Kültür Sanat Alanları Genişliyor
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat da açılışta yaptığı konuşmada, tarihi yapıların kültür ve sanat faaliyetleriyle yeniden kent yaşamına kazandırılmasının önemine değindi.
Kültür sanat alanlarının kamusal erişime açık olması gerektiğini belirten Polat, İstanbul’da yaşayanların bu mekânlara girerek etkinliklere katılabilmesinin ve farklı deneyimler yaşayabilmesinin önemini vurguladı.
Polat, Forsa PSM’nin 1.600 kişilik ayakta ve 512 kişilik oturma kapasitesine sahip olduğunu hatırlatarak merkezin yeni nesil bir kamusal performans alanı olarak tasarlandığını ifade etti. Programın bir bölümünün İBB tarafından hazırlanacağını, diğer bölümünün ise sanatçıların ve katılımcıların proje önerilerine açık olacağını belirtti.
İstanbul’un nüfusu ve ilçeler arasındaki sosyal farklılıklar nedeniyle kültür sanat hizmetlerinin daha geniş kesimlere ulaştırılması gerektiğini kaydeden Polat, bu çalışmaların kentte dayanışmayı ve birlikte yaşam kültürünü güçlendireceğini söyledi.
Haliç Tersanesi’nin 600 Yıllık Tarihi
Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbul’un fethinin ardından 1455 yılında kurulan Tersâne-i Âmire, Osmanlı denizciliğinin en önemli üretim ve yönetim merkezlerinden biri oldu. Zaman içerisinde kıyı boyunca gemi inşa tezgâhları, ambarlar, atölyeler, havuzlar ve diğer üretim birimleriyle genişleyen tersane, denizcilik faaliyetlerinin yanı sıra eğitim açısından da önemli bir merkez hâline geldi.
- 16. yüzyıl: İmparatorluk sınırları içerisindeki tersanelerin idari açıdan Tersâne-i Âmire’ye bağlanmasıyla yapı, denizcilik üretimi ve yönetiminde merkezî konuma ulaştı.
- 18. ve 19. yüzyıllar: Osmanlı denizciliğinin modernleşme süreciyle birlikte tersane genişletildi ve yeni üretim birimleri eklendi.
- 1913: Tersâne-i Âmire, Taşkızak, Camialtı ve Haliç tersaneleri olarak ayrıldı.
- Günümüz: Kasımpaşa Deresi ile Atatürk Köprüsü arasında yer alan Haliç Tersanesi, rıhtımları, inşa kızakları, kuru havuzları ve atölyeleriyle yaklaşık 600 yıllık endüstri ve denizcilik mirasını yaşatmayı sürdürüyor.
Forsa Performans Sanatları Merkezi’nin açılmasıyla Haliç Tersanesi, gemi üretimi ve onarımının yanı sıra çağdaş sanat etkinliklerine de ev sahipliği yapan çok işlevli bir yerleşke olarak faaliyetlerini genişletmiş oldu.
