Tarımda Girdi Maliyetleri Yıllık Yüzde 32,36 Arttı: En Sert Yükseliş Enerjide

Tarım tarlası, traktör, yakıt ve gübreyle tarımsal girdi maliyetleri yüzde 32,36 artışını anlatan temsili manşet

Türkiye’de tarımsal üretimin maliyetini belirleyen temel girdilerde fiyat artışı eylül ayında hızlandı. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 20 Kasım 2026’da yayımladığı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerine göre endeks aylık yüzde 3,78, yıllık yüzde 32,36 yükseldi. Traktör yakıtı ve diğer enerji giderlerini kapsayan enerji ve yağlayıcılar grubu ise hem aylık hem yıllık ölçekte en yüksek artışın görüldüğü kalem oldu.

Tarımsal girdi fiyatları yılbaşından beri yüzde 25,73 arttı

Eylül 2026’da Tarım-GFE, ağustos ayına göre yüzde 3,78 yükselirken 2025 yılının aralık ayına kıyasla yüzde 25,73 artış kaydetti. Geçen yılın aynı ayına göre artış yüzde 32,36, on iki aylık ortalamalara göre yükseliş ise yüzde 32,88 olarak hesaplandı.

Endeks tarımsal faaliyette kullanılan mal ve hizmetlerin üreticilere maliyetindeki değişimi gösteriyor. Bu nedenle Tarım-GFE’deki artış, çiftçilerin satış fiyatlarının aynı oranda yükseldiği anlamına gelmiyor. Üreticilerin gelirleri ile maliyetleri arasındaki fark, tarımsal faaliyetlerin ekonomik sürdürülebilirliği açısından ayrı bir önem taşıyor.

Enerji ve yağlayıcılarda yıllık artış yüzde 53,38

Alt grupların incelenmesinde en dikkat çekici yükseliş enerji ve yağlayıcılarda görüldü. Eylülde bu gruptaki fiyatlar bir önceki aya göre yüzde 9,56 artarken yıllık yükseliş yüzde 53,38’e ulaştı. Böylece enerji giderleri, genel tarımsal girdi fiyat artışının belirgin biçimde üzerinde seyretti.

Akaryakıt ve enerji maliyetleri, tarla hazırlığı, ekim, sulama, hasat ve ürünlerin taşınması gibi farklı aşamalarda üreticilerin harcamalarını etkileyebiliyor. Bu nedenle söz konusu kalemdeki yüksek fiyat artışı, farklı tarımsal faaliyetlerde maliyet baskısının sürmesi açısından önemli bir gösterge.

Mal ve hizmet girdilerinde yüzde 33,90 yükseliş

TÜİK’in ana grup verilerine göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi eylülde aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 arttı. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde ise aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 artış gerçekleşti.

Bu farklılık, üretimin günlük ve dönemsel ihtiyaçlarını karşılayan girdiler ile daha uzun vadeli yatırım harcamalarının aynı hızda pahalanmadığını gösteriyor. Her iki ana gruptaki fiyat yükselişi de tarımsal işletmelerin finansman ve yatırım planları üzerinde etkili olabilecek nitelikte.

Veteriner harcamaları aylık bazda geriledi

Alt gruplarda eylül ayında aylık fiyat düşüşü görülen tek kalem yüzde 0,57 ile veteriner harcamaları oldu. Yıllık bazda artışın en sınırlı kaldığı gruplar ise yüzde 22,07 ile malzemeler ve yüzde 22,87 ile tarımsal ilaçlar olarak kaydedildi.

Bununla birlikte yıllık artışın diğer gruplara göre düşük olması, söz konusu ürün ve hizmetlerde fiyatların gerilediğini göstermiyor. Endeks alt kalemlerinin değişim hızları farklı olsa da yıllık ölçekte girdi fiyatlarında artış eğilimi yaygınlığını koruyor.

Artan maliyetlerin üretici üzerindeki etkisi izlenecek

Tarımsal girdi fiyatlarındaki yükseliş, üreticilerin hangi ürünleri hangi ölçekte yetiştireceği, mevcut ekipmanlarını nasıl kullanacağı ve yeni üretim dönemine nasıl hazırlanacağı gibi kararları etkileyebiliyor. Özellikle enerji harcamalarındaki yüksek artış, maliyet yönetimini daha önemli hale getiriyor.

Bununla birlikte girdi fiyat endeksi tek başına gıda enflasyonunun gelecekte hangi seviyeye ulaşacağını belirlemiyor. Ürün arzı, iklim koşulları, verimlilik, talep, depolama ve dağıtım giderleri de tüketici fiyatlarını etkiliyor. Tarımsal maliyetlerin seyrine ilişkin bir sonraki veri, TÜİK’in 22 Aralık 2026’da açıklamayı planladığı ekim ayı Tarım-GFE sonuçlarıyla izlenecek.